Ανατομικές και λειτουργικές μεταβολές μετά από χειρουργική θεραπεία στο σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα και η επίδραση προγράμματος ενδυνάμωσης στην αποκατάσταση

Abstract

Introduction:Carpal tunnel syndrome is the most common entrapment neuropathy of the upper limb and is characterized by compression of the median nerve within the carpal tunnel. Surgical decompression through division of the transverse carpal ligament is indicated in patients with persistent symptoms, functional impairment, or electrophysiologically documented significant median nerve compression. Although the procedure is clinically effective in decompressing the median nerve, recovery of hand strength and function progresses gradually during the postoperative period. The early postoperative phase may be associated with a transient reduction in grip strength and key pinch strength, possibly due to surgical trauma, scar tenderness, pain, protective unloading of the hand, and biomechanical changes of the wrist after division of the transverse carpal ligament. Aim: The aim of this doctoral dissertation was to investigate functional and morphological changes after surgical decompression of the carpal tunnel and to evaluate the postoperative course of patients who followed a structured strengthening program. Specifically, grip strength, key pinch strength, symptom severity, and the degree of functional impairment of the hand were assessed. In addition, morphological parameters of the carpal tunnel were evaluated using magnetic resonance imaging in all patients. Materials and Methods: A clinical study with repeated measurements was performed. The study included 21 adult patients with clinically and electrophysiologically confirmed idiopathic carpal tunnel syndrome, who underwent surgical decompression using a mini-open technique. Grip strength was measured with a Jamar hand dynamometer, and key pinch strength was measured with a pinch gauge. Subjective assessment was performed using the Boston Carpal Tunnel Questionnaire, which includes a Symptom Severity Scale and a Functional Status Scale. Functional measurements were performed preoperatively and at 3, 9, and 15 weeks after surgery. After wound healing and suture removal, patients followed a 12-week therapeutic exercise program, including strengthening exercises for the wrist flexors and extensors with a 1 kg dumbbell and grip exercises using a foam ball. Magnetic resonance imaging was performed in all patients to evaluate morphological indices of the carpal tunnel, including carpal arch width, palmar displacement of the flexor tendons, and total sagittal height. Results: Grip strength showed a statistically significant change over time. The mean value decreased from 27.52 ± 9.22 kg preoperatively to 22.29 ± 8.65 kg at 3 weeks, returned to approximately preoperative levels at 9 weeks (28.00 ± 8.23 kg), and increased further at 15 weeks (32.33 ± 7.77 kg). Repeated-measures analysis showed a significant time effect for grip strength [F(1.91, 38.16)=77.71, p<0.001]. A similar pattern was observed for key pinch strength, which decreased from 7.33 ± 1.77 kg preoperatively to 6.45 ± 1.55 kg at 3 weeks, returned at 9 weeks (7.40 ± 1.88 kg), and increased further at 15 weeks (8.10 ± 1.86 kg) [F(2.41, 48.17)=54.54, p<0.001]. The Boston Carpal Tunnel Questionnaire showed significant improvement in both symptom severity and functional status. The Symptom Severity Scale decreased from 3.22 ± 0.55 preoperatively to 1.00 ± 0.00 at 15 weeks, while the Functional Status Scale decreased from 2.79 ± 0.62 to 1.02 ± 0.08. Magnetic resonance imaging demonstrated measurable morphological changes after decompression, compatible with remodeling of the carpal tunnel geometry following division of the transverse carpal ligament.Conclusions:Surgical decompression of the carpal tunnel was associated with significant improvement in symptoms, functional status, and hand muscle performance up to the 15th postoperative week. Grip strength and key pinch strength showed an initial postoperative reduction, returned approximately to preoperative levels at 9 weeks, and exceeded preoperative values at 15 weeks. This course is compatible with favorable functional recovery after carpal tunnel release and supports the possible usefulness of progressive therapeutic exercise during the postoperative period. However, due to the observational design and the absence of a control group, it cannot be established that the observed improvement was exclusively attributable to the exercise program. The combined use of dynamometric measurements, the Boston Carpal Tunnel Questionnaire, and magnetic resonance imaging allows a more complete assessment of the postoperative course and may contribute to the development of clearer follow-up and rehabilitation protocols after surgical treatment of carpal tunnel syndrome.

Εισαγωγή:Το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα αποτελεί τη συχνότερη παγιδευτική νευροπάθεια του άνω άκρου και χαρακτηρίζεται από συμπίεση του μέσου νεύρου εντός του καρπιαίου σωλήνα. Η χειρουργική αποσυμπίεση με διατομή του εγκάρσιου καρπιαίου συνδέσμου ενδείκνυται σε ασθενείς με επίμονη συμπτωματολογία, λειτουργική επιβάρυνση ή ηλεκτροφυσιολογικά τεκμηριωμένη σημαντική συμπίεση του μέσου νεύρου. Παρά την κλινική αποτελεσματικότητα της επέμβασης στην αποσυμπίεση του μέσου νεύρου, η αποκατάσταση της δύναμης και της λειτουργικότητας της άκρας χείρας εξελίσσεται σταδιακά κατά τη μετεγχειρητική περίοδο. Η πρώιμη μετεγχειρητική περίοδος μπορεί να συνοδεύεται από παροδική μείωση της δύναμης δραγμού και της δύναμης σύλληψης δακτύλων, πιθανώς λόγω χειρουργικού τραύματος, ευαισθησίας της ουλής, πόνου, προστατευτικής αποφόρτισης και μεταβολών στη βιομηχανική του καρπού μετά τη διατομή του εγκάρσιου καρπιαίου συνδέσμου. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής ήταν η διερεύνηση των λειτουργικών και μορφολογικών μεταβολών μετά τη χειρουργική αποσυμπίεση του καρπιαίου σωλήνα και η αξιολόγηση της μετεγχειρητικής πορείας ασθενών που ακολούθησαν δομημένο πρόγραμμα ενδυνάμωσης. Ειδικότερα, αξιολογήθηκαν η δύναμη δραγμού, η δύναμη σύλληψης δακτύλων, η βαρύτητα των συμπτωμάτων και ο βαθμός λειτουργικής επιβάρυνσης του χεριού. Επιπλέον, εξετάστηκαν μορφολογικές παράμετροι του καρπιαίου σωλήνα με μαγνητική τομογραφία στους συμμετέχοντες της μελέτης. Υλικό και μέθοδος: Πραγματοποιήθηκε κλινική μελέτη με επαναλαμβανόμενες μετρήσεις. Στη μελέτη συμπεριλήφθηκαν 21 ενήλικες ασθενείς με κλινικά και ηλεκτροφυσιολογικά τεκμηριωμένο ιδιοπαθές σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα, οι οποίοι υποβλήθηκαν σε χειρουργική αποσυμπίεση με τεχνική mini-open. Η δύναμη δραγμού (grip strength) μετρήθηκε με χειροδυναμόμετρο Jamar και η δύναμη σύλληψης δακτύλων με δακτυλοδυναμόμετρο (pinch gauge). Η υποκειμενική αξιολόγηση πραγματοποιήθηκε με το Ερωτηματολόγιο Boston για το Σύνδρομο Καρπιαίου Σωλήνα (Boston Carpal Tunnel Questionnaire, BCTQ), το οποίο περιλαμβάνει κλίμακα βαρύτητας συμπτωμάτων και κλίμακα λειτουργικής κατάστασης. Οι λειτουργικές μετρήσεις πραγματοποιήθηκαν προεγχειρητικά και στις 3, 9 και 15 εβδομάδες μετά την επέμβαση. Μετά την επούλωση του τραύματος και την αφαίρεση των ραμμάτων, οι ασθενείς ακολούθησαν πρόγραμμα θεραπευτικής άσκησης διάρκειας 12 εβδομάδων, το οποίο περιλάμβανε ασκήσεις ενδυνάμωσης των καμπτήρων και των εκτεινόντων του καρπού με αλτήρα 1 kg και ασκήσεις σύλληψης με αφρώδες μπαλάκι. Σε όλους τους ασθενείς πραγματοποιήθηκε μαγνητική τομογραφία για την αξιολόγηση μορφολογικών δεικτών του καρπιαίου σωλήνα, όπως το πλάτος της καρπιαίας καμάρας, η παλαμιαία μετατόπιση των καμπτήρων τενόντων και το συνολικό οβελιαίο ύψος. Αποτελέσματα: Η δύναμη δραγμού παρουσίασε στατιστικά σημαντική μεταβολή στον χρόνο. Η μέση τιμή μειώθηκε από 27,52 ± 9,22 kg προεγχειρητικά σε 22,29 ± 8,65 kg στις 3 εβδομάδες, επανήλθε στα προεγχειρητικά επίπεδα στις 9 εβδομάδες (28,00 ± 8,23 kg) και αυξήθηκε περαιτέρω στις 15 εβδομάδες (32,33 ± 7,77 kg). Η ανάλυση επαναλαμβανόμενων μετρήσεων ανέδειξε σημαντική διαχρονική επίδραση για τη δύναμη δραγμού [F(1,91, 38,16)=77,71, p<0,001]. Αντίστοιχη πορεία παρατηρήθηκε στη δύναμη σύλληψης δακτύλων, με μείωση από 7,33 ± 1,77 kg προεγχειρητικά σε 6,45 ± 1,55 kg στις 3 εβδομάδες, επάνοδο στις 9 εβδομάδες (7,40 ± 1,88 kg) και περαιτέρω αύξηση στις 15 εβδομάδες (8,10 ± 1,86 kg) [F(2,41, 48,17)=54,54, p<0,001]. Το Ερωτηματολόγιο Boston για το Σύνδρομο Καρπιαίου Σωλήνα έδειξε σημαντική βελτίωση τόσο στη βαρύτητα των συμπτωμάτων όσο και στη λειτουργική κατάσταση. Η κλίμακα βαρύτητας συμπτωμάτων μειώθηκε από 3,22 ± 0,55 προεγχειρητικά σε 1,00 ± 0,00 στις 15 εβδομάδες, ενώ η κλίμακα λειτουργικής κατάστασης μειώθηκε από 2,79 ± 0,62 σε 1,02 ± 0,08. Η μαγνητική τομογραφία κατέδειξε αύξηση του πλάτους της καρπιαίας καμάρας κατά 2,35 mm, της παλαμιαίας μετατόπισης των καμπτήρων τενόντων κατά 1,00 mm και του συνολικού οβελιαίου ύψους κατά 1,14 mm μετά την αποσυμπίεση, ευρήματα συμβατά με μορφολογική αναδιαμόρφωση της γεωμετρίας του καρπιαίου σωλήνα. Συμπεράσματα: Η χειρουργική αποσυμπίεση του καρπιαίου σωλήνα συσχετίστηκε με σημαντική βελτίωση της συμπτωματολογίας, της λειτουργικής κατάστασης και της μυϊκής απόδοσης του χεριού έως τη 15η μετεγχειρητική εβδομάδα. Η δύναμη δραγμού και η δύναμη σύλληψης δακτύλων παρουσίασαν αρχική μετεγχειρητική μείωση, επανήλθαν περίπου στα προεγχειρητικά επίπεδα στις 9 εβδομάδες και ξεπέρασαν τις προεγχειρητικές τιμές στις 15 εβδομάδες. Η πορεία αυτή είναι συμβατή με ευνοϊκή λειτουργική αποκατάσταση μετά τη χειρουργική αποσυμπίεση και υποστηρίζει την πιθανή χρησιμότητα της προοδευτικής θεραπευτικής άσκησης στη μετεγχειρητική περίοδο. Ωστόσο, λόγω του παρατηρητικού σχεδιασμού και της απουσίας ομάδας ελέγχου, δεν μπορεί να τεκμηριωθεί ότι η παρατηρούμενη βελτίωση οφείλεται αποκλειστικά στο πρόγραμμα άσκησης. Ο συνδυασμός δυναμομετρικών μετρήσεων, Ερωτηματολογίου Boston και μαγνητικής τομογραφίας επιτρέπει πιο ολοκληρωμένη αξιολόγηση της μετεγχειρητικής πορείας και μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση σαφέστερων πρωτοκόλλων παρακολούθησης και αποκατάστασης μετά τη χειρουργική θεραπεία του συνδρόμου καρπιαίου σωλήνα.