Ο Φαναριώτικος οίκος των Σούτσων: διαδρομές εξουσίας στην Οθωμανική Αυτοκρατορία (16ος-19ος αιώνας)

Abstract

This dissertation examines the formation, development, and functioning of the Phanariot house of the Soutzos family within the context of the changing political and social structures of the Ottoman Empire. The Principalities of Wallachia and Moldavia are approached as an interconnected space of political and social advancement for Christian elites and as a field in which Phanariot power was shaped and exercised. The Soutzos family is examined not merely as a kinship group, but as a political house and a complex unit of power.Drawing on extensive archival material from the collections of the Library of the Romanian Academy, the National Historical Archives of Bucharest, and the Historical Archives of the Benaki Museum, as well as on published archival collections, chronicles, and Greek and international scholarship, the dissertation traces the trajectory of the Soutzos house from its initial integration into the Orthodox elites of the empire to its consolidation within the Phanariot system. The study demonstrates that the political and social advancement of the Phanariots did not rest exclusively on lineage, but also on their ability to become embedded in powerful social and political networks, the social capital derived from education, the creation of kinship and political alliances, and the experience they acquired in Constantinople and the Principalities. In conclusion, the dissertation demonstrates that the Soutzos house did not constitute a stable or entirely unified system of familial power, but rather a dynamic and shifting constellation of political, kinship, and social relations. Its political presence was shaped through continuous interaction with the other houses of the Phanar, the Sublime Porte, the Ecumenical Patriarchate, the boyar elites of Wallachia and Moldavia, and the diplomatic representatives of Russia, France, and Austria.

Η παρούσα διατριβή εξετάζει τη συγκρότηση, την εξέλιξη και τη λειτουργία του φαναριώτικου οίκου των Σούτσων στο πλαίσιο των μεταβαλλόμενων πολιτικών και κοινωνικών δομών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι Ηγεμονίες της Βλαχίας και της Μολδαβίας προσεγγίζονται ως ένας άρρηκτος χώρος πολιτικής και κοινωνικής ανέλιξης των χριστιανικών ελίτ και ως ένα πεδίο διαμόρφωσης και άσκησης φαναριώτικης εξουσίας. Η φαναριώτικη οικογένεια εξετάζεται όχι μόνο ως μία συγγενική ομάδα, αλλά ως ένας πολιτικός οίκος και ως μία σύνθετη μονάδα εξουσίας.mΜέσα από την αξιοποίηση εκτενούς αρχειακού υλικού από τις συλλογές της Βιβλιοθήκης της Ακαδημίας της Ρουμανίας, των Εθνικών Ιστορικών Αρχείων του Βουκουρεστίου και του Ιστορικού Αρχείου του Μουσείου Μπενάκη, καθώς και δημοσιευμένων αρχειακών συλλογών, χρονικών και της ελληνικής και διεθνούς βιβλιογραφίας, αναλύεται η πορεία του οίκου των Σούτσων από την αρχική του ένταξη στις ορθόδοξες ελίτ της αυτοκρατορίας έως την εδραίωσή του στο φαναριώτικο σύστημα. Η μελέτη καταδεικνύει ότι η πολιτική και κοινωνική άνοδος των Φαναριωτών δεν στηριζόταν αποκλειστικά στην καταγωγή, αλλά στην ικανότητά τους να εντάσσονται σε ισχυρά κοινωνικά και πολιτικά δίκτυα, στο κοινωνικό κεφάλαιο της μόρφωσης, στη δημιουργία συγγενικών και πολιτικών συμμαχιών και στην αξιοποίηση της εμπειρίας που αποκτούσαν στην Κωνσταντινούπολη και στις Ηγεμονίες. Εν κατακλείδι, η διατριβή αναδεικνύει πως ο οίκος των Σούτσων δεν αποτέλεσε ένα σταθερό και απολύτως ενιαίο σύστημα οικογενειακής εξουσίας, αλλά ένα δυναμικό και μεταβαλλόμενο αστερισμό πολιτικών, συγγενικών και κοινωνικών σχέσεων. Η πολιτική του παρουσία διαμορφώθηκε μέσα από τη συνεχή αλληλεπίδραση με τους άλλους οίκους του Φαναρίου, την Υψηλή Πύλη, το Οικουμενικό Πατριαρχείο, τις βογιάρικες ελίτ της Βλαχίας και της Μολδαβίας και τις διπλωματικές αρχές της Ρωσίας της Γαλλίας και της Αυστρίας.