Χαρακτηριστικά της ηγεσίας στο σύγχρονο δημόσιο σύστημα υγείας της Ελλάδος 

Abstract

Introduction: Leadership in the contemporary public healthcare system is a multidimensional phenomenon shaped by individual, psychological and organizational factors. In a demanding environment characterized by limited resources, hierarchical structures and high ethical responsibility, supervisor–subordinate relationships, job satisfaction, resilience and personality traits are particularly important for the effective functioning of healthcare organizations. Aim: The aim of this study was to investigate leadership characteristics within the Greek public healthcare system and to examine their association with job satisfaction, resilience, Machiavellianism and the dimensions of the dark triad of personality. Methodology: A quantitative, non-experimental, descriptive correlational study was conducted. The study was conducted in three public hospitals in Greece and included 589 healthcare professionals and administrative employees. Data were collected using demographic and work-related variables, the MACH-IV scale, the Dirty Dozen scale, the adapted ARS-30-PHE resilience scale, the Numeric Rating Scale and the Minnesota Satisfaction Questionnaire. Statistical analysis included reliability and validity testing, correlation analyses, group comparisons, simple and multiple linear regression models, as well as models examining department as a contextual factor. Results: The findings indicated that job satisfaction, resilience, Machiavellianism and dark triad traits were associated with different aspects of leadership and organizational experience. Department appeared to differentiate mainly external job satisfaction, Machiavellianism and specific dimensions of resilience, without functioning as a universal or exclusive predictive factor. Psychometric and organizational variables remained important even when the departmental context was taken into account. Conclusions: Leadership in the public healthcare system cannot be interpreted solely through formal managerial positions or isolated personality characteristics. Rather, it emerges through the interaction of individual traits, professional experiences and the organizational context. The findings highlight the need for leadership approaches based on ethical responsibility, psychological awareness, interpersonal trust and organizational justice. They may also inform the development of interventions aimed at strengthening resilience, preventing dysfunctional workplace behaviors and improving job satisfaction and team cohesion in healthcare settings.

Εισαγωγή: Η ηγεσία στο σύγχρονο δημόσιο σύστημα υγείας αποτελεί πολυδιάστατο φαινόμενο, το οποίο επηρεάζεται από ατομικούς, ψυχολογικούς και οργανωσιακούς παράγοντες. Σε ένα περιβάλλον αυξημένων απαιτήσεων, περιορισμένων πόρων και έντονης ιεραρχικής δομής, οι σχέσεις προϊσταμένου–υφισταμένου, η εργασιακή ικανοποίηση, η ανθεκτικότητα και τα χαρακτηριστικά προσωπικότητας αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για την αποτελεσματική λειτουργία των οργανισμών υγείας. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση των χαρακτηριστικών της ηγεσίας στο ελληνικό δημόσιο σύστημα υγείας και η ανάλυση της σχέσης τους με την εργασιακή ικανοποίηση, την ανθεκτικότητα, τον μακιαβελισμό και τις διαστάσεις της σκοτεινής τριάδας της προσωπικότητας. Μεθοδολογία: Η έρευνα πραγματοποιήθηκε ως ποσοτική, μη πειραματική, περιγραφική μελέτη συσχετίσεων, με στόχο τη διερεύνηση των σχέσεων μεταξύ ψυχομετρικών, επαγγελματικών και οργανωσιακών μεταβλητών Η μελέτη εκπονήθηκε σε τρία δημόσια νοσοκομεία της Ελλάδας, με δείγμα 589 επαγγελματιών υγείας και διοικητικών εργαζομένων. Χρησιμοποιήθηκαν δημογραφικά και εργασιακά στοιχεία, η κλίμακα MACH-IV, η Dirty Dozen, η προσαρμοσμένη κλίμακα ανθεκτικότητας ARS-30-PHE, η Numeric Rating Scale και το Minnesota Satisfaction Questionnaire. Η ανάλυση περιλάμβανε ελέγχους αξιοπιστίας και εγκυρότητας, συσχετίσεις, συγκρίσεις ομάδων, απλές και πολλαπλές παλινδρομήσεις, καθώς και μοντέλα που έλαβαν υπόψη το τμήμα εργασίας ως παράγοντα πλαισίου. Αποτελέσματα: Τα ευρήματα έδειξαν ότι η εργασιακή ικανοποίηση, η ανθεκτικότητα, ο μακιαβελισμός και οι διαστάσεις της σκοτεινής τριάδας συνδέονται με διαφορετικές όψεις της ηγετικής και οργανωσιακής εμπειρίας. Το τμήμα εργασίας φάνηκε να διαφοροποιεί κυρίως την εξωτερική εργασιακή ικανοποίηση, τον μακιαβελισμό και ορισμένες διαστάσεις της ανθεκτικότητας, χωρίς να αποτελεί καθολικό ή μοναδικό προβλεπτικό παράγοντα. Συμπεράσματα: Η ηγεσία στο δημόσιο σύστημα υγείας δεν μπορεί να ερμηνευθεί μόνο μέσω τυπικών διοικητικών ρόλων ή μεμονωμένων χαρακτηριστικών προσωπικότητας. Αντίθετα, διαμορφώνεται μέσα από την αλληλεπίδραση ατομικών ιδιοτήτων, εργασιακών εμπειριών και οργανωσιακού πλαισίου. Τα ευρήματα μπορούν να αξιοποιηθούν για την ανάπτυξη παρεμβάσεων ηθικής ηγεσίας, ενίσχυσης της ανθεκτικότητας και βελτίωσης της εργασιακής ευημερίας.