Οικονομικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις από την υιοθέτηση ΑΠΕ και αλλαγή των χρήσεων γης: η περίπτωση της περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης

Abstract

This doctoral dissertation investigates the economic and environmental impacts arising from the adoption of Renewable Energy Sources and land-use change, with particular emphasis on the conversion of agricultural land into photovoltaic installations in the Region of Eastern Macedonia and Thrace. The study is situated within the broader context of the energy transition and the need to achieve climate neutrality, while also examining the implications of renewable energy project siting for the primary sector, agricultural production and sustainable regional development. The aim of the research is to systematically assess the economic efficiency and environmental consequences associated with the conversion of agricultural land to energy use. For this purpose, spatial, agro-economic and energy-related data were collected and organized into a unified analytical framework. The methodological approach includes the statistical analysis of crops by year, area and crop type, the calculation of agricultural production and revenues, the estimation of the contribution of crops to the primary sector, and the environmental assessment of carbon dioxide sequestration based on the IPCC Tier 1 methodology. In addition, the energy performance of photovoltaic systems is estimated, and a cost–benefit comparison is conducted between agricultural and energy land use. The dissertation is expected to contribute to a more evidence-based understanding of the relationship between agricultural production, energy use of land and environmental balance. The findings of the study can support policy planning for the sustainable siting of Renewable Energy Sources, taking into account not only energy performance but also the loss of agricultural income, the opportunity cost of land, carbon sequestration and the needs of the primary sector.

Η παρούσα διδακτορική διατριβή διερευνά τις οικονομικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις που προκύπτουν από την υιοθέτηση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και την αλλαγή χρήσεων γης, με έμφαση στη μετατροπή γεωργικών εκτάσεων σε φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Η έρευνα εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της ενεργειακής μετάβασης και της ανάγκης επίτευξης κλιματικής ουδετερότητας, εξετάζοντας παράλληλα τις επιπτώσεις της χωροθέτησης έργων ΑΠΕ στον πρωτογενή τομέα, στην αγροτική παραγωγή και στη βιώσιμη περιφερειακή ανάπτυξη. Σκοπός της μελέτης είναι η συστηματική αποτίμηση της οικονομικής αποδοτικότητας και των περιβαλλοντικών συνεπειών που συνδέονται με την αλλαγή χρήσης αγροτικής γης. Για τον σκοπό αυτό αξιοποιήθηκαν χωρικά, αγροοικονομικά και ενεργειακά δεδομένα, τα οποία οργανώθηκαν σε ενιαίο αναλυτικό πλαίσιο. Η μεθοδολογική προσέγγιση περιλαμβάνει τη στατιστική ανάλυση των καλλιεργειών ανά έτος, περιοχή και είδος, τον υπολογισμό της παραγωγής και των γεωργικών εσόδων, την εκτίμηση της συμβολής των καλλιεργειών στον πρωτογενή τομέα, καθώς και την περιβαλλοντική αποτίμηση της δέσμευσης διοξειδίου του άνθρακα με βάση τη μεθοδολογία IPCC Tier 1. Παράλληλα, υπολογίζεται η ενεργειακή απόδοση φωτοβολταϊκών συστημάτων και πραγματοποιείται σύγκριση κόστους–οφέλους μεταξύ γεωργικής και ενεργειακής χρήσης γης. Η διατριβή αναμένεται να συμβάλει στην τεκμηριωμένη κατανόηση των σχέσεων μεταξύ αγροτικής παραγωγής, ενεργειακής αξιοποίησης της γης και περιβαλλοντικής ισορροπίας. Τα αποτελέσματα της μελέτης μπορούν να υποστηρίξουν τον σχεδιασμό πολιτικών για τη βιώσιμη χωροθέτηση των ΑΠΕ, λαμβάνοντας υπόψη όχι μόνο την ενεργειακή απόδοση, αλλά και την απώλεια γεωργικού εισοδήματος, το κόστος ευκαιρίας της γης, τη δέσμευση άνθρακα και τις ανάγκες του πρωτογενούς τομέα.