Η χρήση των δεικτών λόγου στον γραπτό λόγο από ισπανόφωνους μαθητές που διδάσκονται τη Νέα Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα (Γ2)

Abstract

This doctoral dissertation is conducted within the framework of teaching Modern Greek as a second language to Spanish-speaking learners at the Modern Greek Language School “Panagiotis Kontos.” The study investigates the use of metadiscourse markers (textual and interpersonal) in written discourse, drawing on Hyland’s (2005, 2015) theory and, more specifically, its Greek adaptation proposed by Koutsoulelou (2018), as it offers a more comprehensive reader oriented framework of analysis, focusing not only on discourse coherence but also on the relationship between the writer and the reader. The research is based on a corpus of non-narrative (argumentative) and narrative texts produced by learners at four proficiency levels (B1, B2, C1, and C2), allowing for the examination of the development of learners’ mastery of these markers in relation to their language proficiency. The primary aim of the study is to examine the nature of metadiscourse markers through the analysis of their frequency of occurrence in written productions, the categories to which they belong, their degree of alignment with the New Analytical Examination Program for the Certification of Proficiency in Greek developed by the Center for the Greek Language (Antonopoulou et al. 2013), their realization as single-word and multi-word expressions, and errors in their form and use. Furthermore, the study explores the role of metadiscourse markers in the development of textual cohesion and coherence. Overall, the findings indicate that metadiscourse markers are used to a satisfactory extent in both non-narrative (argumentative) and narrative texts. Textual markers are mainly associated with the structure and organization of discourse, whereas interpersonal markers are related to deixis and modality. Their use, however, varies according to the specific characteristics of non-narrative (argumentative) and narrative texts.

H παρούσα διδακτορική διατριβή διενεργείται στο πλαίσιο της διδασκαλίας της Νέας Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας σε ισπανόφωνους μαθητές του Διδασκαλείου της Νέας Ελληνικής Γλώσσας «Παναγιώτης Κοντός». Αντικείμενο της έρευνας είναι η μελέτη της χρήσης των μετακειμενικών δεικτών (κειμενικών και διαπροσωπικών) στον γραπτό λόγο βάσει της θεωρίας του Hyland (2005, 2015) και δη της ελληνικής εκδοχής της, όπως διαμορφώθηκε από την Κουτσουλέλου (2018), καθώς προσφέρει ένα πιο ολοκληρωμένο πλαίσιο ανάλυσης με επίκεντρο τον αναγνώστη, εστιάζοντας όχι μόνο στη συνοχή του λόγου αλλά και στη σχέση μεταξύ συγγραφέα και αναγνώστη. Η έρευνα βασίζεται σε σώμα μη αφηγηματικών (επιχειρηματολογικών) και αφηγηματικών κειμένων. Τα κείμενα κατατάσσονται σε τέσσερα επίπεδα γλωσσομάθειας: Β1, Β2, Γ1, Γ2, γεγονός που επιτρέπει τη διερεύνηση της εξέλιξης της κατάκτησης των δεικτών από μέρους των μαθητών σε συνάρτηση με την ανάπτυξη της γλωσσικής επάρκειας. Η έρευνα στοχεύει καταρχάς στη μελέτη της ταυτότητας των μετακειμενικών δεικτών, εξετάζοντας τη συχνότητα εμφάνισής τους στις γραπτές παραγωγές, τις κατηγορίες στις οποίες ανήκουν, τον βαθμό σύγκλισης με το Νέο Αναλυτικό Εξεταστικό Πρόγραμμα για την πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας (Κ.Ε.Γ.) (Αντωνοπούλου κ.ά. 2013), τη μονολεκτική και περιφραστική έκφρασή τους και τους λανθασμένους τύπους σε επίπεδο μορφής και χρήσης. Επιπλέον, στοχεύει στη μελέτη του ρόλου που διαδραματίζουν οι μετακειμενικοί δείκτες στην ανάπτυξη της συνοχής και της συνεκτικότητας των κειμένων. Τα αποτελέσματα, εν γένει, δείχνουν ότι οι μετακειμενικοί δείκτες έχουν ικανοποιητική παρουσία και στα μη αφηγηματικά (επιχειρηματολογικά) και στα αφηγηματικά κείμενα και ότι οι κειμενικοί δείκτες σχετίζονται κυρίως με τη δομή και την οργάνωση του λόγου, ενώ οι διαπροσωπικοί δείκτες με τη δείξη και την τροπικότητα του λόγου. Η χρήση τους, ωστόσο, διαφοροποιείται ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των μη αφηγηματικών (επιχειρηματολογικών) και των αφηγηματικών κειμένων.

La presente tesis doctoral se enmarca en la enseñanza de la lengua griega moderna como lengua segunda a alumnos hispanohablantes en inmersión del Centro de Enseñanza del Griego Moderno “Panagiotis Kontos”. El objeto de la investigación es estudiar el uso de los marcadores metadiscursivos (textuales e interpersonales) en el discurso escrito, siguiendo la teoría de Hyland (2005, 2015) y, concretamente, en su versión griega, tal y como la formuló Koutsoulelou (2018), ya que ofrece un marco de análisis más integral centrado en el lector, enfocándose no solo en la coherencia del discurso, sino también en la relación entre el escritor y el lector. La investigación se basa en un corpus de textos no narrativos (argumentativos) y narrativos. Los textos se clasifican en cuatro niveles de competencia lingüística: B1, B2, C1, C2, lo que permite investigar la evolución de la adquisición de los marcadores metadiscursivos por parte de los alumnos en relación con el desarrollo de la competencia lingüística. La investigación tiene como objetivo, en primer lugar, estudiar la frecuencia de aparición de los marcadores metadiscursivos en las producciones escritas, las categorías a las que pertenecen, el grado de convergencia con el Nuevo Programa Analítico de Evaluación para la certificación de la competencia en griego del Centro de la Lengua Griega (Antonopoulou et al. 2013), su expresión monoléxica y perifrástica, así como determinar los errores de forma y uso. En segundo lugar, tiene como objetivo el estudio del papel que desempeñan los marcadores metadiscursivos en el desarrollo de la cohesión y la coherencia de los textos. Los resultados, en general, demuestran que los marcadores metadiscursivos alcanzan una presencia relevante tanto en los textos no narrativos (argumentativos) como en los narrativos, y que los marcadores textuales se relacionan principalmente con la estructura y la organización del discurso, mientras que los marcadores interpersonales se relacionan con la deixis y la modalidad del discurso. Sin embargo, su uso varía en función de las características particulares de los textos no narrativos (argumentativos) y narrativos.