Δυναμική των τιμών του χρυσού, διάχυση της μεταβλητότητας και διαχείριση κινδύνου

Abstract

This study provides a comprehensive empirical analysis of gold, focusing specifically on its pricing mechanisms, forecasting methodology, return dynamics, and volatility behavior. Furthermore, it examines the behavioral characteristics of gold and evaluates its co-movements with fourteen (14) pivotal global financial variables spanning capital, equity, and commodity markets. The distinct contribution of this research and its differentiation from the existing literature reside in three main areas: •Dimensionality and Scope of Variables: By incorporating fourteen (14) diverse macro-financial variables, the study facilitates a highly rigorous and multidimensional mapping of the gold market. •Temporal Depth: The empirical framework utilizes an extensive and fully updated time-series dataset spanning nearly 35 years (June 1990 – 2025), thereby capturing multiple structural shifts and monetary policy regimes. •Methodological Synthesis: The research bridges econometric modeling (price forecasting, returns, and volatility transmission) with portfolio theory, assessing the behavioral role of gold as an investment instrument and a diversification asset within equity portfolios. Within the global financial architecture, gold is distinguished as a unique asset class, traditionally functioning as a store of value, an inflation hedge, and a safe-haven asset. These attributes become particularly pronounced during periods of heightened geopolitical friction, macroeconomic instability, and systemic uncertainty. Unlike base or industrial metals, gold possesses minimal utility as a manufacturing raw material. Consequently, its valuation and aggregate demand are fundamentally driven by the jewelry sector and, more importantly, its strategic role as a financial instrument. These idiosyncratic properties underscore the asset's critical importance in portfolio diversification and risk management, thereby justifying the extensive volume of academic literature dedicated to its empirical analysis. This research is organized into four distinct chapters. The first two chapters utilize an expansive panel of 14 financial and macroeconomic variables—encompassing precious metals (Gold, Silver, Platinum, Palladium), foreign exchange (USD/CHF), capital markets (10-year US Treasury yield), equity indices (DAX, NIKKEI, S&P), energy (WTI), base metals (Copper, Aluminum), and soft commodities (Wheat, Corn). This selection bridges established literature with novel, under-examined indicators. Methodologically, Chapter 1 employs a multivariate GARCH-BEKK model to capture volatility spillovers and risk transmission channels. Chapter 2 utilizes the Engle-Granger framework and Granger causality tests to assess long-term equilibrium states and directional dependencies. Chapter 3 shifts to predictive modeling, contrasting ARIMA and Multiple Linear Regression models; it identifies Silver, the 10-year US Treasury yield, Palladium, and Corn as the primary structural drivers of gold's future price. Finally, Chapter 4 implements the foundational framework of Baur and McDermott (2010) to evaluate gold’s institutional role as a hedge and safe haven against the DAX, NIKKEI, and S&P 500 inside stock-oriented portfolios.

Σκοπός της παρούσας διατριβής είναι η πολυεπίπεδη και εμπεριστατωμένη ανάλυση της αγοράς του χρυσού, μέσω της διερεύνησης των μηχανισμών τιμολόγησής του, της προβλεπτικής ικανότητας των υποδειγμάτων, καθώς και της δυναμικής των αποδόσεων και της μεταβλητότητάς του. Παράλληλα, εξετάζεται η βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη διάσταση της συμπεριφοράς του, καθώς και οι σχέσεις συσχέτισης και αιτιότητας που αναπτύσσει με θεμελιώδεις διεθνείς χρηματοοικονομικές μεταβλητές από τις κεφαλαιαγορές, τις χρηματαγορές και τα εμπορεύματα. Η επιστημονική συνεισφορά και η διαφοροποίηση της εν λόγω διατριβής έναντι της προγενέστερης βιβλιογραφίας συνοψίζεται στους ακόλουθους άξονες: •Πλήθος και Φύση των Μεταβλητών: Η ταυτόχρονη αξιολόγηση ενός διευρυμένου συστήματος δεκατεσσάρων (14) μακροοικονομικών και χρηματοοικονομικών δεικτών διασφαλίζει μια πολυδιάστατη και σφαιρική προσέγγιση της αγοράς του χρυσού. •Βάθος και Επικαιροποίηση Δεδομένων: Αξιοποιείται μια εκτενής, πλήρως επικαιροποιημένη χρονοσειρά που καλύπτει μια συνεχή περίοδο 35 ετών (Ιούνιος 1990 – 2025), γεγονός που επιτρέπει την ενσωμάτωση διαφορετικών φάσεων του οικονομικού κύκλου και περιόδων έντονης συστημικής κρίσης. •Πολυθεματική και Ολιστική Προσέγγιση: Η έρευνα δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες αναλύσεις, αλλά συνθέτει ένα ευρύ φάσμα πεδίων —από τη μοντελοποίηση της μεταβλητότητας και την πρόβλεψη τιμών, έως τη συμπεριφορική αξιολόγηση του χρυσού ως εργαλείου αντιστάθμισης κινδύνου στο πλαίσιο ενός διαφοροποιημένου μετοχικού χαρτοφυλακίου— προσφέροντας έτσι μια ολοκληρωμένη και λεπτομερή μονογραφία. Διαχρονικά, η πλειονότητα των ερευνητών προσεγγίζει τον χρυσό ως ένα μοναδικό χρηματοοικονομικό μέσο με εξέχοντα ρόλο στην κατηγορία των επενδυτικών καταφυγίων. Ειδικότερα, αναγνωρίζεται στη διεθνή βιβλιογραφία ως μέσο διατήρησης αξίας (store of value), εργαλείο αντιστάθμισης του πληθωριστικού κινδύνου (inflation hedge), μέτρο προστασίας έναντι της συστημικής αβεβαιότητας (hedge against uncertainty), καθώς και ως ένα κατεξοχήν ασφαλές καταφύγιο (safe haven), ιδίως σε περιόδους έντονης γεωπολιτικής αστάθειας, πληθωριστικών πιέσεων ή γενικευμένων οικονομικών κρίσεων. Σε αντίθεση με τα βιομηχανικά μέταλλα, ο χρυσός παρουσιάζει περιορισμένη χρησιμότητα ως παραγωγική πρώτη ύλη στη μεταποίηση· η αποτίμησή του και η συνακόλουθη ζήτησή του πηγάζουν κυρίως από τον κλάδο της κοσμηματοποιίας και, πρωτίστως, από τη θεσμική του λειτουργία ως επενδυτικό στοιχείο. Αυτές οι ιδιομορφίες αναδεικνύουν τον χρυσό σε καθοριστική μεταβλητή για τη δόμηση και την αποτελεσματική διαχείριση διαφοροποιημένων χαρτοφυλακίων, αιτιολογώντας πλήρως το διαρκές και έντονο ενδιαφέρον της σύγχρονης χρηματοοικονομικής έρευνας για το συγκεκριμένο χρηματοοικονομικό μέσο. Η παρούσα διατριβή αναπτύσσεται σε τέσσερις κεντρικές ενότητες. Στο πλαίσιο των δύο πρώτων ενοτήτων, αξιοποιείται ένα αντιπροσωπευτικό πάνελ 14 μεταβλητών —το οποίο περιλαμβάνει πολύτιμα μέταλλα (Χρυσό, Ασήμι, Πλατίνα, Παλλάδιο), τη νομισματική ισοτιμία USD/CHF, την απόδοση του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου, τους μετοχικούς δείκτες DAX, NIKKEI και S&P, καθώς και εμπορεύματα (πετρέλαιο WTI, χαλκό, αλουμίνιο, σιτάρι και καλαμπόκι). Η σύνθεση του υπό εξέταση δείγματος βασίστηκε τόσο σε καθιερωμένα πρότυπα της χρηματοοικονομικής βιβλιογραφίας όσο και στην ανάγκη διερεύνησης μεταβλητών που παρουσιάζουν ελλιπή ερευνητική τεκμηρίωση. Στόχος της στρατηγικής αυτής επιλογής είναι η διεύρυνση και ο εμπλουτισμός του υφιστάμενου ερευνητικού πλαισίου, προσφέροντας νέες, εξειδικευμένες γνώσεις σε υποφωτισμένες πτυχές της αγοράς του χρυσού Μεθοδολογικά, η πρώτη ενότητα επιστρατεύει το υπόδειγμα GARCH-BEKK με σκοπό την ποσοτικοποίηση των αμφίδρομων επιδράσεων και των σοκ μεταβλητότητας μεταξύ του χρυσού και των υπόλοιπων αγορών. Η δεύτερη ενότητα εξετάζει τη μακροπρόθεσμη σχέση ισορροπίας (συνολοκλήρωση) των μεταβλητών αυτών μέσω της τεχνικής Engle-Granger, ενώ παράλληλα χαρτογραφεί τις κατευθυντικές σχέσεις αιτιότητας μέσω του ελέγχου Granger causality. Η τρίτη ενότητα επικεντρώνεται στην πρόβλεψη της τιμής του χρυσού μέσω της κατασκευής και σύγκρισης δύο υποδειγμάτων, του ARIMA και της Πολλαπλής Παλινδρόμησης. Κατά την οικονομετρική ανάλυση, αξιολογήθηκε η επίδραση του συνόλου των μεταβλητών, με τα ευρήματα να αναδεικνύουν το ασήμι, το 10ετές αμερικανικό ομόλογο, το παλλάδιο και το καλαμπόκι ως τους βέλτιστους προσδιοριστικούς παράγοντες για την ερμηνεία της μελλοντικής του πορείας. Τέλος, η τέταρτη ενότητα πραγματεύεται τη συμπερίληψη του χρυσού σε διεθνή μετοχικά χαρτοφυλάκια (αποτελούμενα από τους δείκτες DAX, NIKKEI και S&P 500) με σκοπό να προσδιοριστεί η ιδιότητά του ως εργαλείου αντιστάθμισης κινδύνου (investment hedge) ή ως ασφαλούς καταφυγίου (safe haven), εφαρμόζοντας τη μεθοδολογική προσέγγιση των Baur και McDermott (2010).

Hier ist das korrigierte und sprachlich verfeinerte Deutsch. Der Text war grammatikalisch bereits sehr stark; die Korrekturen betreffen vor allem einen flüssigeren Satzbau, präzisere Formulierungen und typografische Feinheiten. Ziel dieser Arbeit ist die vielschichtige und tiefgreifende Analyse des Goldmarktes. Untersucht werden seine Preisbildungsmechanismen, die Prognosekraft von Modellen sowie die Dynamik seiner Renditen und Volatilität. Gleichzeitig werden die kurz- und langfristigen Dimensionen seines Verhaltens sowie die Korrelations- und Kausalzusammenhänge mit fundamentalen internationalen Finanzvariablen aus Kapital-, Geld- und Rohstoffmärkten analysiert. Der wissenschaftliche Beitrag und die Abgrenzung dieser Arbeit gegenüber der bisherigen Literatur lassen sich wie folgt zusammenfassen: Anzahl und Art der Variablen: Die simultane Auswertung eines erweiterten Systems von vierzehn (14) makroökonomischen und finanziellen Indikatoren gewährleistet einen multidimensionalen und umfassenden Ansatz zur Betrachtung des Goldmarktes. Tiefe und Aktualität der Daten: Es wird eine umfangreiche, vollständig aktualisierte Zeitreihe über einen Zeitraum von 35 Jahren (Juni 1990 – 2025) verwendet, die die Integration verschiedener Phasen des Konjunkturzyklus und Perioden intensiver Systemkrisen ermöglicht. Multidisziplinärer und ganzheitlicher Ansatz: Die Forschung beschränkt sich nicht auf Einzelanalysen, sondern synthetisiert ein breites Spektrum an Fachgebieten – von der Volatilitätsmodellierung und Preisprognose bis hin zur Verhaltensbewertung von Gold als Risikoabsicherungsinstrument in einem diversifizierten Aktienportfolio – und bietet somit eine umfassende und detaillierte Monografie. Gold gilt in der Forschung seit Langem als einzigartiges Finanzinstrument mit einer herausragenden Rolle unter den sicheren Anlagen. Insbesondere in der internationalen Literatur wird es als Wertspeicher, Inflationsschutz, Absicherung gegen Unsicherheit sowie als sicherer Hafen (Safe Haven) par excellence anerkannt – vor allem in Zeiten starker geopolitischer Instabilität, Inflationsdrucks oder allgemeiner Wirtschaftskrisen. Im Gegensatz zu Industriemetallen ist Gold als Rohstoff in der Fertigung nur begrenzt nutzbar; seine Bewertung und die daraus resultierende Nachfrage ergeben sich hauptsächlich aus der Schmuckindustrie und vor allem aus seiner institutionellen Funktion als Anlagegut. Diese Besonderheiten machen Gold zu einer Schlüsselvariable für die Strukturierung und das effektive Management diversifizierter Portfolios und rechtfertigen das anhaltende und intensive Interesse der modernen Finanzforschung an diesem spezifischen Finanzinstrument. Diese Arbeit gliedert sich in vier zentrale Abschnitte. In den ersten beiden Abschnitten wird ein repräsentatives Panel von 14 Variablen verwendet, darunter Edelmetalle (Gold, Silber, Platin, Palladium), der USD/CHF-Wechselkurs, die Rendite zehnjähriger US-Staatsanleihen, die Aktienindizes DAX, NIKKEI und S&P 500 sowie Rohstoffe (WTI-Öl, Kupfer, Aluminium, Weizen und Mais). Die Zusammensetzung der Stichprobe basiert sowohl auf etablierten Standards der Finanzliteratur als auch auf dem Bedarf, Variablen mit bisher unzureichender Forschungsdokumentation zu untersuchen. Ziel dieser strategischen Entscheidung ist es, den bestehenden Forschungsrahmen zu erweitern, zu bereichern und neue, spezialisierte Erkenntnisse zu bisher wenig erforschten Aspekten des Goldmarktes zu liefern. Methodisch verwendet der erste Abschnitt das GARCH-BEKK-Modell, um die Wechselwirkungen und Volatilitätsschocks zwischen Gold und den übrigen Märkten zu quantifizieren. Der zweite Abschnitt untersucht die langfristigen Gleichgewichtsbeziehungen (Kointegration) dieser Variablen mithilfe der Engle-Granger-Methode und analysiert gleichzeitig die Kausalzusammenhänge mithilfe des Granger-Kausalitätstests. Der dritte Abschnitt konzentriert sich auf die Prognose des Goldpreises durch die Entwicklung und den Vergleich zweier Modelle: ARIMA und multiple Regression. Im Rahmen der ökonometrischen Analyse wurde der Einfluss aller Variablen bewertet. Die Ergebnisse zeigen, dass Silber, die Rendite zehnjähriger US-Staatsanleihen, Palladium und Mais die wichtigsten Determinanten für die zukünftige Preisentwicklung darstellen. Abschließend erörtert der vierte Abschnitt die Aufnahme von Gold in internationale Aktienportfolios (bestehend aus den Indizes DAX, NIKKEI und S&P 500), um dessen Rolle als Absicherung oder sicherer Hafen zu bestimmen. Dabei wird der methodische Ansatz von Baur und McDermott (2010) angewendet. Wichtigste Anpassungen im Detail: S&P 500: Der Index wurde um die Angabe „500“ ergänzt, um der wissenschaftlichen Bezeichnung zu entsprechen. Genitiv-Korrektur: „aufgrund von Inflationsdruck“ zu „Inflationsdrucks“ angepasst. Wortwahl & Lesbarkeit: An einigen Stellen wurden Begriffe wie „resultieren/resultieren aus“ geglättet (z. B. zu „ergeben sich aus“), um Wortwiederholungen im selben Satz zu vermeiden. Formatierung: Ausweisungen wie Safe Haven oder Kointegration wurden präzisiert.