Εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικής παρέμβασης σε νοσηλευτικό προσωπικό δομών ψυχικής υγείας σχετικά με το μεταβολικό σύνδρομο και τη χρήση αντιψυχωσικών

Abstract

Introduction: Metabolic syndrome is an important physical health problem among people with severe mental disorders, particularly among those receiving antipsychotic treatment. Antipsychotic-related metabolic complications, such as weight gain, dyslipidemia, hyperglycemia and hypertension, increase cardiovascular risk and negatively affect patients’ quality of life. Mental health nursing staff can play a key role in the prevention, early identification and monitoring of these risk factors.Aim: The aim of the present doctoral dissertation was to develop, implement and evaluate an educational intervention for nursing staff working in mental health settings regarding metabolic syndrome and antipsychotic use.Material and Methods: The study was conducted in two phases. In Phase I, the PHASe, SANTI and M-BACK instruments were translated, culturally adapted and psychometrically evaluated in a Greek sample of mental health nursing staff. A total of 145 professionals participated in the evaluation of the PHASe and SANTI instruments, and 125 professionals participated in the evaluation of the M-BACK instrument. Psychometric testing included validity and reliability assessment, exploratory and confirmatory factor analysis, as well as test–retest reliability. In Phase II, a quasi-experimental design with an intervention group and a control group was applied. The educational intervention lasted five hours and was evaluated before its implementation, immediately after completion and four months later.Results: The findings of Phase I indicated that the adapted instruments can be used to assess knowledge, attitudes, confidence, perceived barriers and educational needs of mental health nursing staff regarding physical and metabolic care. In Phase II, the educational intervention led to significant improvements in participants’ knowledge, confidence and overall readiness to monitor and manage metabolic risk factors in patients receiving antipsychotic treatment. These improvements were maintained to a considerable extent at the four-month follow-up assessment.Conclusions: The present dissertation highlights the importance of targeted education for mental health nursing staff in the physical and metabolic care of patients receiving antipsychotic medication. The findings support the need to integrate similar educational interventions into continuing education and clinical practice, aiming to strengthen the nursing role in the prevention and monitoring of metabolic risk.

Εισαγωγή: Το μεταβολικό σύνδρομο αποτελεί σημαντικό πρόβλημα σωματικής υγείας για τα άτομα με σοβαρές ψυχικές διαταραχές, ιδιαίτερα για όσους λαμβάνουν αντιψυχωσική αγωγή. Οι μεταβολικές επιπλοκές των αντιψυχωσικών, αυξάνουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο και επηρεάζουν αρνητικά την ποιότητα ζωής των ασθενών. Το νοσηλευτικό προσωπικό ψυχικής υγείας μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην πρόληψη, την έγκαιρη αναγνώριση και την παρακολούθηση αυτών των παραγόντων κινδύνου.Σκοπός: Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής ήταν η ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικής παρέμβασης σε νοσηλευτικό προσωπικό που εργάζεται σε δομές ψυχικής υγείας, σχετικά με το μεταβολικό σύνδρομο και τη χρήση αντιψυχωσικών.Υλικό και Μέθοδος: Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε δύο φάσεις. Στη Φάση Ι έγινε μετάφραση, πολιτισμική προσαρμογή και αρχική ψυχομετρική αξιολόγηση των εργαλείων PHASe, SANTI και M-BACK στον ελληνικό πληθυσμό νοσηλευτικού προσωπικού ψυχικής υγείας. Συμμετείχαν 145 επαγγελματίες για τα εργαλεία PHASe και SANTI και 125 για το εργαλείο M-BACK. Η αρχική ψυχομετρική αξιολόγηση περιλάμβανε έλεγχο εγκυρότητας και αξιοπιστίας, διερευνητική και επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση, καθώς και έλεγχο σταθερότητας στον χρόνο. Στη Φάση ΙΙ εφαρμόστηκε οιονεί πειραματικός σχεδιασμός με ομάδα παρέμβασης και ομάδα ελέγχου. Η εκπαιδευτική παρέμβαση είχε διάρκεια πέντε ωρών και αξιολογήθηκε πριν από την εφαρμογή της, αμέσως μετά και τέσσερις μήνες μετά την παρέμβαση.Αποτελέσματα: Τα αποτελέσματα της Φάσης Ι ανέδειξαν ότι τα εργαλεία που προσαρμόστηκαν μπορούν να αξιοποιηθούν για την αποτύπωση γνώσεων, στάσεων, αυτοπεποίθησης, αντιλαμβανόμενων εμποδίων και εκπαιδευτικών αναγκών του νοσηλευτικού προσωπικού ψυχικής υγείας σχετικά με τη σωματική και μεταβολική φροντίδα. Στη Φάση ΙΙ, η εκπαιδευτική παρέμβαση οδήγησε σε σημαντική βελτίωση των γνώσεων, της αυτοπεποίθησης και της συνολικής ετοιμότητας των συμμετεχόντων για την παρακολούθηση και διαχείριση μεταβολικών παραγόντων κινδύνου σε ασθενείς που λαμβάνουν αντιψυχωσική αγωγή. Οι βελτιώσεις διατηρήθηκαν σε σημαντικό βαθμό και κατά την επαναξιολόγηση στους τέσσερις μήνες.Συμπεράσματα: Η παρούσα διατριβή αναδεικνύει τη σημασία της στοχευμένης εκπαίδευσης του νοσηλευτικού προσωπικού ψυχικής υγείας στη σωματική και μεταβολική φροντίδα ασθενών που λαμβάνουν αντιψυχωσικά. Τα ευρήματα υποστηρίζουν την ανάγκη ενσωμάτωσης αντίστοιχων εκπαιδευτικών παρεμβάσεων στη συνεχιζόμενη εκπαίδευση και στην κλινική πρακτική, με στόχο την ενίσχυση του ρόλου των νοσηλευτών στην πρόληψη και παρακολούθηση του μεταβολικού κινδύνου.