Αξιολόγηση της ποιότητας ζωής σε ασθενείς με ρήξη πρόσθιου χιαστού συνδέσμου γόνατος

Abstract

Background: The Lysholm score and the Tegner Activity Scale (TAS) are two knee-specific patient-reported outcome measures with widespread clinical and research use in patients after anterior cruciate ligament (ACL) injury. However, there is a lack of previously validated Greek-language patient-reported outcome measures for ACL-injured patients.Aim: To translate and cross-culturally adapt the Lysholm score and TAS for use in the Greek population and to evaluate the psychometric properties of both questionnaires in patients with ACL injury.Methods: Translation and cross-cultural adaptation of Lysholm and TAS questionnaires into Greek, along with a full psychometric assessment of both questionnaires, were conducted using international guidelines. The following psychometric properties of the Greek Lysholm score and TAS were tested: construct validity (using convergent validity and Rasch measurement model), known groups validity, item analysis, interpretability (floor and ceiling effects and minimal importance change), measurement error, internal consistency, and test-retest reliability. Factor and Rasch analyses were performed to determine the factor structure of the Greek Lysholm score as suggested by the creator of the questionnaire. Convergent validity was assessed by determining their correlation to the Greek International Knee Documentation Committee – Subjective Knee Form (IKDC-SKF) and Short Form Health Survey (SF-36) physical functioning subscale using the Pearson’s correlation coefficient (r). Known groups validity was also assessed to explore whether the Greek version of the Lysholm score could distinguish different patient groups based on their functional ability according to TAS. The internal consistency of the Greek Lysholm score was determined using the Cronbach’s alpha coefficient (α). Test-retest reliability was examined in 40 patients drawn from the total study sample with the Intraclass Correlation Coefficient (ICC) comparing the Greek Lysholm score and TAS values at baseline and around 7 days later.Results: The questionnaires were distributed to 98 adult patients with ACL injury (mean age: 25.5 years; 77 males). Forward-backward translations and cultural adaptation were smooth and consistent. Factor and Rasch analyses confirmed the unidimensional proposed factor structure of the Lysholm score. Both Lysholm and TAS showed strong correlation with the IKDC-SKF (r = 0.800 and r = 0.662, respectively) and the SF-36 physical functioning subscale (r = 0.713 and r = 0.597, respectively). which satisfied the convergent validity. Lysholm total score was higher for patients with TAS score ≥ 4, as compared to those with Tegner score < 4 (78.77 ± 14.15 vs 64.36 ± 24.20 respectively, p<0.005). Item analysis of the Greek Lysholm questionnaire showed Question 8 about “Squatting” as the most difficult (0.58), and Question 2 about “Using cane or crutches” as the easiest (0.82). There were no floor or ceiling effects for both Greek Lysholm score and TAS. The Greek Lysholm score showed excellent internal consistency (α = 0.852), whilst both Lysholm and TAS had excellent test-retest reliability (ICC: 0.995 and 1, respectively).Conclusions: The Greek translated versions of Lysholm score and TAS presented here are conceptually equivalent to the original versions with excellent cross-sectional validity and reliability. They are valid and reliable outcome measures for assessment of knee function and activity level in patients with ACL injury in Greece, and their use is recommended in clinical practice and research for ACL injured patients in Greece.

Εισαγωγή: Τα ερωτηματολόγια Lysholm score και Tegner Activity Scale (TAS) είναι δύο ευρέως διαδεδομένα ερωτηματολόγια αυτοαναφοράς αξιολόγησης θεραπευτικών αποτελεσμάτων (PROMs) ειδικά για το γόνατο, που αξιολογούν τη λειτουργεία του γόνατος και το επίπεδο δραστηριότητας ασθενών μετά από ρήξη του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου (ΠΧΣ) του γόνατος. Σκοπός: Η μετάφραση και πολιτισμική προσαρμογή των ερωτηματολογίων Lysholm και TAS για χρήση στον Ελληνικό πληθυσμό και η μελέτη των ψυχομετρικών ιδιοτήτων αυτών των ερωτηματολογίων σε ασθενείς με ρήξη ΠΧΣ γόνατος.Μέθοδοι: Η μετάφραση και πολιτισμική προσαρμογή των δύο πρωτότυπων ερωτηματολογίων Lysholm και TAS στα Ελληνικά, όπως και η μελέτη των ψυχομετρικών ιδιοτήτων των δύο ερωτηματολογίων, έγιναν σύμφωνα με διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες. Οι παρακάτω ψυχομετρικές ιδιότητες της Ελληνικής εκδοχής των ερωτηματολογίων Lysholm και TAS μελετήθηκαν: εγκυρότητα εννοιολογικής κατασκευής (εγκυρότητα σύγκλισης και μοντέλο Rasch), εγκυρότητα γνωστών ομάδων, ανάλυση ερωτήσεων, ερμηνευσιμότητα (φαινόμενα δαπέδου και οροφής, ελάχιστη σημαντική μεταβολή), σφάλμα μέτρησης, αξιοπιστία εσωτερικής συνέπειας, αξιοπιστία ελέγχου-επανελέγχου. Πραγματοποιήθηκε διερευνητική και επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση για να εξεταστεί η δομή των 8 ερωτήσεων του Lysholm score και κατά πόσο οι παράγοντες του ερωτηματολογίου ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Η εκτίμηση της εγκυρότητας σύγκλισης έγινε αξιολογώντας τη συσχέτιση των ελληνικών ερωτηματολογίων Lysholm και TAS με τη συνολική βαθμολογία της Υποκειμενικής Φόρμας Αξιολόγησης Γόνατος IKDC-SKF και την υποκλίμακα σωματικής λειτουργικότητας του ερωτηματολογίου Έρευνας Υγείας SF-36, χρησιμοποιώντας το δείκτη συσχέτισης Pearson (r). Για το Lysholm score εξετάστηκε η ικανότητα του ερωτηματολογίου να διακρίνει πιθανές υποομάδες των ατόμων που διαμορφώνονται βάσει του επίπεδου καθημερινής δραστηριότητας τους εκτιμώμενη με την κλίμακα TAS. Η αξιοπιστία εσωτερικής συνέπειας του Ελληνικού Lysholm score εκτιμήθηκε με τον υπολογισμό του συντελεστή Cronbach’s alpha (α). Η αξιοπιστία ελέγχου–επανελέγχου των Ελληνικών ερωτηματολογίων Lysholm και TAS εκτιμήθηκε σε ένα δείγμα 40 ασθενών του συνολικού δείγματος με τον εσωτερικό συντελεστή συσχέτισης (ICC) συγκρίνοντας τις τιμές των Lysholm score και TAS αρχικά και περίπου 7 ημέρες μετά.Αποτελέσματα: Δεδομένα συλλέχθηκαν και αναλύθηκαν για 98 ασθενείς ηλικίας 16-48 ετών (μέση τιμή: 25.5 έτη), 77 εκ των οποίων ήταν άνδρες και 21 γυναίκες. Οι μεταφράσεις, οι αντιμεταφράσεις και η πολιτισμική προσαρμογή ήταν σε συμφωνία και χωρίς προβλήματα. Η ανάλυση παραγόντων και η ανάλυση Rasch επιβεβαίωσαν το μονοδιάστατο μοντέλο που προτείνεται για το Lysholm score. To ελληνικό Lysholm score TAS παρουσίασαν πολλή υψηλή συσχέτιση με την Υποκειμενική Φόρμα Αξιολόγησης Γόνατος IKDC-SKF (r=0.800, p<0.005 and r=0.662, p<0.005 αντίστοιχα) και με την υποκλίμακα της σωματικής λειτουργικότητας του εργαλείου SF-36 (r=0.713, p<0.005 and r=0.597, p<0.005 αντίστοιχα) ικανοποιώντας την εγκυρότητα σύγκλισης των ερωτηματολογίων. Η συνολική βαθμολογία του ελληνικού Lysholm score ήταν στατιστικά σημαντικά υψηλότερη στους ασθενείς που είχαν σκορ πάνω από 4 στην κλίμακα TAS, σε σχέση με αυτούς που είχαν σκορ κάτω από 4 (78.77 ± 14.15 και 64.36 ± 24.20 αντίστοιχα, p<0.005). Η ανάλυση των ερωτήσεων του ελληνικού Lysholm score κατέδειξε ως δυσκολότερη δραστηριότητα την ερώτηση 8: «βαθύ κάθισμα» (0.58), ενώ ως ευκολότερη την ερώτηση 2: «χρήση μπαστουνιού» (0.82). Δεν παρατηρήθηκαν φαινόμενα δαπέδου και οροφής τόσο για το ελληνικό Lysholm score όσο και για το TAS. Η εσωτερική συνέπεια του ελληνικού Lysholm score ήταν εξαιρετική (α=0.852). Η αξιοπιστία ελέγχου-επανελέγχου για τα ελληνικά ερωτηματολόγια Lysholm και TAS ήταν επίσης εξαιρετική (ICC: 0.995 και 1 αντίστοιχα).Συμπεράσματα: Οι Ελληνικές εκδοχές των ερωτηματολογίων Lysholm και TAS για ασθενείς με ρήξη ΠΧΣ γόνατος είναι εννοιολογικά ισοδύναμες με τα πρωτότυπα ερωτηματολόγια, ενώ εμφανίζουν και εξαιρετικές ψυχομετρικές ιδιότητες. Τα Ελληνικά Lysholm και TAS ερωτηματολόγια είναι αξιόπιστα και έγκυρα εργαλεία για την αξιολόγηση της λειτουργικότητας του γόνατος και του επιπέδου δραστηριότητας Ελλήνων ασθενών με ρήξη ΠΧΣ και η χρήση τους συνιστάται στην κλινική πρακτική και σε σχετικές κλινικές μελέτες για ασθενείς με ρήξη ΠΧΣ γόνατος στην Ελλάδα.