Between Athens and Istanbul: the bankers of Galata before, during, and after the crisis of the 1870s in the Ottoman Empire

Abstract

The 1860s and 1870s were a period of enrichment for the bankers and financiers of the Ottoman Empire. These financiers provided short-term loans to the Ottoman state and served as intermediaries between the Sublime Porte and Western European capital markets. In my dissertation, I examine the activities of the Greek-speaking members of this group, focusing on how and why they intended to translate their wealth into political power. Specifically, I explore how they accumulated their wealth, how their interactions with the ecclesiastical authorities of the Orthodox Church encouraged their political aspirations and care about the commons, how they used public acts of philanthropy to bolster their popularity, and how they used the transnational public sphere of Greek-language newspapers to come into contact with other political systems and disseminate their ideas. I also analyze whether they ran for office and, if so, in which country. I argue that, in the second half of the nineteenth century, this group of people faced a decision about where to pursue their ambitions. Although their ethnoreligious identity was Greek-speaking Orthodox Christians, they had extensive business and family networks across various countries, including the Ottoman Empire, Greece, Romania, Russia, Egypt, Austria-Hungary, France, and Great Britain. Over time, many of them became members of different nations. In my research, I trace the trajectories of those who either remained in the Ottoman Empire or moved to Greece. Some stayed in the Ottoman Empire because of the country’s vast economic opportunities and close connections with the Sultan and the Patriarchate, which afforded them significant informal political influence. Others moved to Athens. Despite, or because of, the underdeveloped Greek economy, they identified opportunities to dominate its economic and political life. These expatriate bankers, often originating from Istanbul or other Ottoman cities, played a central role during modernizing reforms, large foreign loans, and extensive infrastructure projects. Ultimately, the experiences of these people in the Ottoman Empire up to the 1870s were pivotal in shaping their political and economic strategies in Greece until the 1890s.

Οι δεκαετίες του 1860 και του 1870 ήταν μια περίοδος πλουτισμού για τους τραπεζίτες και άλλους κεφαλαιούχους που χρηματοδοτούσαν την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Παρείχαν βραχυπρόθεσμα δάνεια στο οθωμανικό κράτος και χρησίμευαν ως μεσάζοντες μεταξύ της Υψηλής Πύλης και των κεφαλαιαγορών της Δυτικής Ευρώπης. Στη διατριβή μου, εξετάζω τις δραστηριότητες των ελληνόφωνων μελών αυτής της ομάδας, εστιάζοντας στο πώς και γιατί επέλξαν να μετατρέψουν τον πλούτο τους σε πολιτική επιρροή. Συγκεκριμένα, διερευνώ πώς συσσώρευσαν τον πλούτο τους, πώς οι αλληλεπιδράσεις τους με τις εκκλησιαστικές αρχές της Ορθόδοξης Εκκλησίας ενθάρρυναν τις πολιτικές τους φιλοδοξίες και το ενδιαφέρον τους για τα κοινά, πώς χρησιμοποίησαν δημόσιες πράξεις φιλανθρωπίας για να ενισχύσουν τη δημοτικότητά τους, και πώς χρησιμοποίησαν τη διακρατική δημόσια σφαίρα των ελληνόφωνων εφημερίδων για να έρθουν σε επαφή με άλλα πολιτικά συστήματα και να διαδώσουν τις ιδέες τους. Επίσης, αναλύω αν έθεσαν υποψηφιότητα για αξιώματα και, αν ναι, σε ποια χώρα. Εν κατακλείδει, υποστηρίζω ότι στο δεύτερο μισό του δέκατου ένατου αιώνα αυτή η ομάδα ανθρώπων έπρεπε να πάρει μια απόφαση σχετικά με το πού να ικανοποιήσει τις πολιτικές και κοινωνικές τους φιλοδοξίες. Αν και ήταν ελληνόφωνοι ορθόδοξοι χριστιανοί, είχαν εκτεταμένα επιχειρηματικά και οικογενειακά δίκτυα σε διάφορες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, της Ελλάδας, της Ρουμανίας, της Ρωσίας, της Αιγύπτου, της Αυστροουγγαρίας, της Γαλλίας και της Μεγάλης Βρετανίας. Με την πάροδο του χρόνου, πολλοί από αυτούς έγιναν μέλη διαφορετικών εθνικών σχηματισμών. Στην έρευνά μου, παρακολουθώ συγκεκριμένα τις ζωές όσων από αυτούς παρέμειναν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία ή μετακόμισαν στην Ελλάδα. Κάποιοι έμειναν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία λόγω των τεράστιων οικονομικών ευκαιριών της χώρας και των στενών δεσμών με τον σουλτάνο και το Οικουμενικό Πατριαρχείο, που τους παρείχαν σημαντική πολιτική επιρροή από το παρασκήνιο. Άλλοι μετακόμισαν στην Αθήνα όπου, παρά το υπανάπτυκτο επίπεδο της ελληνικής οικονομίας, ή ίσως και εξαιτίας αυτού, είχαν τις ευκαιρίες να κυριαρχήσουν στην οικονομική και πολιτική ζωή της χώρας. Αυτοί οι ομογενείς τραπεζίτες, που συχνά προέρχονταν από την Κωνσταντινούπολη ή άλλες οθωμανικές πόλεις, έπαιξαν κεντρικό ρόλο στις εκσυγχρονιστικές μεταρρυθμίσεις, στον εξωτερικό δανεισμό και τα εκτεταμένα έργα υποδομής της εποχής του Χαρίλαου Τρικούπη. Εν τέλει, οι εμπειρίες αυτών των τραπεζιτών στην Οθωμανική Αυτοκρατορία ήταν καθοριστικές στη διαμόρφωση των πολιτικών και οικονομικών στρατηγικών που ακολούθησαν στην Ελλάδα μέχρι το τέλος του 19ου αιώνα.