Topics on the economics of inequality

Abstract

Economic inequality is one of the most significant socioeconomic challenges of the modern era, as it affects economic growth, social cohesion, the functioning of democratic institutions, and the formulation of public policy. Although the existing literature has identified a wide range of determinants of income inequality, important research gaps remain regarding the role of certain institutional, demographic, and social factors. This doctoral dissertation seeks to contribute to addressing these gaps by empirically investigating the impact of three determinants of income inequality: political inequality, immigration, and health inequality. The dissertation begins with a comprehensive review of the theoretical and empirical literature on economic inequality. It examines the historical evolution of inequality from premodern societies to the modern era, discusses the principal theoretical approaches, and reviews the most widely used measures of income and wealth inequality. The first chapter examines the relationship between political inequality and income inequality. The central hypothesis is that inequalities in political participation, representation, and influence over the policymaking process affect the design of public policies by limiting their redistributive effectiveness and reinforcing the concentration of income among higher-income groups. The second chapter investigates the impact of immigration on income inequality. The analysis focuses on the mechanisms through which migration flows affect labor markets, economic growth, fiscal policy, and the distribution of income. The third chapter examines the relationship between health inequality and income inequality. Health is treated as a fundamental component of human capital that influences productivity, labor market participation, and individuals' capacity to generate income. The principal contribution of this dissertation lies in its empirical investigation of three distinct yet interconnected dimensions of economic inequality using comparable cross-country data and contemporary econometric methods. The findings underline the fact that income inequality is not solely the outcome of economic processes but is also shaped by a broader set of institutional, social, and demographic factors. Consequently, keeping income inequality under control requires comprehensive public policies that strengthen democratic participation, promote the social integration of immigrants, and reduce inequalities in both access to healthcare and health outcomes.

Η οικονομική ανισότητα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κοινωνικοοικονομικά ζητήματα της σύγχρονης εποχής, καθώς επηρεάζει την οικονομική ανάπτυξη, την κοινωνική συνοχή, τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών και τη χάραξη δημόσιας πολιτικής. Παρότι η σχετική βιβλιογραφία έχει αναδείξει πληθώρα προσδιοριστικών παραγόντων της εισοδηματικής ανισότητας, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά ερευνητικά κενά ως προς τον ρόλο ορισμένων θεσμικών, δημογραφικών και κοινωνικών μεταβλητών. Η παρούσα διδακτορική διατριβή επιχειρεί να συμβάλει στην κάλυψη αυτών των κενών, διερευνώντας εμπειρικά την επίδραση τριών παραγόντων στην εισοδηματική ανισότητα: της πολιτικής ανισότητας, της μετανάστευσης και των ανισοτήτων στην υγεία. Η διατριβή ξεκινά με εκτενή επισκόπηση της θεωρητικής και εμπειρικής βιβλιογραφίας σχετικά με την οικονομική ανισότητα. Παρουσιάζεται η ιστορική εξέλιξη του φαινομένου από τις προνεωτερικές κοινωνίες έως τη σύγχρονη εποχή, αναλύονται οι κυριότερες θεωρητικές προσεγγίσεις και εξετάζονται οι σημαντικότεροι δείκτες μέτρησης της εισοδηματικής και περιουσιακής ανισότητας. Το πρώτο κεφάλαιο εξετάζει τη σχέση μεταξύ πολιτικής ανισότητας και εισοδηματικής ανισότητας. Η βασική υπόθεση είναι ότι οι ανισότητες στην πολιτική συμμετοχή, στην εκπροσώπηση και στην επιρροή επί της διαδικασίας λήψης αποφάσεων επηρεάζουν τον σχεδιασμό των δημόσιων πολιτικών, περιορίζοντας την αναδιανεμητική τους αποτελεσματικότητα και ενισχύοντας τη συγκέντρωση του εισοδήματος στα ανώτερα εισοδηματικά στρώματα. Το δεύτερο κεφάλαιο διερευνά την επίδραση της μετανάστευσης στην εισοδηματική ανισότητα. Η ανάλυση εξετάζει τους μηχανισμούς μέσω των οποίων οι μεταναστευτικές ροές επηρεάζουν την αγορά εργασίας, την οικονομική ανάπτυξη, τη δημοσιονομική πολιτική και τη διανομή του εισοδήματος. Το τρίτο κεφάλαιο επικεντρώνεται στη σχέση μεταξύ ανισοτήτων στην υγεία και εισοδηματικής ανισότητας. Η υγεία αντιμετωπίζεται ως θεμελιώδης παράγοντας ανθρώπινου κεφαλαίου, ο οποίος επηρεάζει την παραγωγικότητα, τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας και τις δυνατότητες δημιουργίας εισοδήματος. Η βασική συμβολή της διατριβής έγκειται στην εμπειρική διερεύνηση τριών διαφορετικών αλλά αλληλένδετων διαστάσεων της οικονομικής ανισότητας, χρησιμοποιώντας συγκρίσιμα διακρατικά δεδομένα και σύγχρονες οικονομετρικές μεθόδους. Τα ευρήματα αναδεικνύουν ότι η εισοδηματική ανισότητα δεν αποτελεί αποκλειστικά αποτέλεσμα οικονομικών διεργασιών, αλλά διαμορφώνεται από ένα ευρύτερο πλέγμα θεσμικών, κοινωνικών και δημογραφικών παραγόντων. Κατά συνέπεια, ο έλεγχος της εισοδηματικής ανισότητας απαιτεί ολοκληρωμένες δημόσιες πολιτικές που ενισχύουν τη δημοκρατική συμμετοχή, προάγουν την κοινωνική ένταξη των μεταναστών και περιορίζουν τις ανισότητες στην πρόσβαση και στα αποτελέσματα της υγείας.