Ήπιες δεξιότητες (soft skils) εκπαιδευτικών γενικής και ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης

Abstract

Soft skills are recognized as a critical component of contemporary educational practice, as they are closely associated with teachers’ communication, collaboration, adaptability, and pedagogical effectiveness. This doctoral dissertation investigates the level of knowledge, development, utilization, and perceived importance of soft skills among general and special education teachers in Rhodes, while also examining differences according to socio-demographic and professional characteristics, the interrelationships among soft skills, and teachers’ views. A sequential explanatory mixed-methods design (QUAN→QUAL) was adopted, involving a sample of 240 teachers. Data were collected through a researcher-developed questionnaire, seven psychometric scales measuring soft skills, and semi-structured interviews, and were analysed using descriptive and inferential statistics, multivariate techniques (cluster analysis and Multiple Correspondence Analysis [MCA]), and content analysis. The findings revealed moderate to high levels of soft skills, limited differences between general and special education teachers, and strong interrelationships among the individual skills, suggesting that soft skills function as a coherent system. Selective differences were primarily associated with age and engagement in professional development, while the qualitative findings confirmed the importance of soft skills for teaching practice and classroom management. The dissertation broadens the understanding of teachers’ soft skills profile and provides evidence for the need for targeted professional development and institutional interventions aimed at strengthening and effectively utilizing soft skills in educational practice.

Οι ήπιες δεξιότητες αναγνωρίζονται ως κρίσιμος παράγοντας της σύγχρονης εκπαιδευτικής πρακτικής, καθώς συνδέονται με την επικοινωνία, τη συνεργασία, την προσαρμοστικότητα και την παιδαγωγική αποτελεσματικότητα των εκπαιδευτικών. Η παρούσα διατριβή διερευνά το επίπεδο γνώσης, ανάπτυξης, αξιοποίησης και αντιλαμβανόμενης σημασίας των ήπιων δεξιοτήτων σε εκπαιδευτικούς γενικής και ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης της Ρόδου, εξετάζοντας παράλληλα τις διαφοροποιήσεις τους ως προς κοινωνικοδημογραφικά και επαγγελματικά χαρακτηριστικά, τις μεταξύ τους συσχετίσεις και τις απόψεις των εκπαιδευτικών. Υιοθετήθηκε μικτή μεθοδολογική προσέγγιση διαδοχικού επεξηγηματικού σχεδιασμού (QUAN→QUAL) με δείγμα 240 εκπαιδευτικών. Τα δεδομένα συλλέχθηκαν μέσω αυτοσχέδιου ερωτηματολογίου, επτά ψυχομετρικών κλιμάκων μέτρησης των ήπιων δεξιοτήτων και ημιδομημένων συνεντεύξεων και αναλύθηκαν με περιγραφική και επαγωγική στατιστική, πολυμεταβλητές τεχνικές (ανάλυση κατά συστάδες και Πολλαπλή Ανάλυση Αντιστοιχιών – MCA) και ανάλυση περιεχομένου. Τα ευρήματα ανέδειξαν μέσο έως υψηλό επίπεδο ήπιων δεξιοτήτων, περιορισμένες διαφοροποιήσεις μεταξύ εκπαιδευτικών γενικής και ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης και ισχυρές συσχετίσεις μεταξύ των επιμέρους δεξιοτήτων, υποδηλώνοντας ότι οι ήπιες δεξιότητες λειτουργούν ως συνεκτικό σύστημα. Επιλεκτικές διαφοροποιήσεις συνδέθηκαν κυρίως με την ηλικία και την επιμορφωτική εμπλοκή, ενώ τα ποιοτικά δεδομένα επιβεβαίωσαν τη σημασία των ήπιων δεξιοτήτων για τη διδακτική πράξη και τη διαχείριση της τάξης. Η διατριβή διευρύνει την κατανόηση του προφίλ των εκπαιδευτικών ως προς τις ήπιες δεξιότητες και τεκμηριώνει την ανάγκη για στοχευμένες επιμορφωτικές και θεσμικές παρεμβάσεις, με στόχο την ενίσχυση και την αποτελεσματική αξιοποίησή τους στην εκπαιδευτική πράξη.