Επιχειρηματολογώντας στη ΣΤ΄ Δημοτικού: ανάλυση γραπτού ακαδημαϊκού λόγου παιδιών με την ελληνική ως πρώτη και ως πρόσθετη γλώσσα στη Θράκη

Abstract

The development of academic literacy, and particularly the production of argumentative writing, constitutes a fundamental prerequisite for students’ academic success, social participation, and future professional advancement. Despite its importance, the acquisition of academic discourse remains a demanding process for both native speakers of Greek and students who use Greek as a second or additional language. In particular, our understanding of the writing performance of different linguistic groups coexisting in mainstream multilingual classrooms in Thrace remains limited. This doctoral dissertation investigates the characteristics of argumentative writing produced by sixth-grade primary school students attending mainstream classrooms in the regional unit of Xanthi, Greece. The sample consists of 180 students, including 90 native speakers of Greek and 90 students from the Muslim minority whose first language is Turkish, Pomak, or Romani. The study aims to map both the features of academic discourse and deviations from the conventions of written language across all levels of linguistic analysis, thereby contributing to a better understanding of the relationship between linguistic background and academic writing in multilingual educational settings. Following the digitization of the handwritten texts, a multi-layered analysis was conducted through the combination of qualitative and quantitative methods. Writing quality was assessed by independent teacher-raters with experience in multilingual educational contexts, while linguistic features were examined both quantitatively and qualitatively through the lenses of Systemic Functional Linguistics and Critical Discourse Analysis. The findings indicate that the production of academic argumentative writing constitutes a challenge for all students, regardless of their linguistic background. Nevertheless, native speakers of Greek demonstrated overall higher writing quality and more frequent use of academic discourse features. Among the minority students, Pomak-speaking students achieved the highest performance, followed by Turkish-speaking students, whereas Romani-speaking students experienced the greatest difficulties. The findings further reveal that multilingual students do not constitute a homogeneous group but differ considerably in their development of academic literacy. The study contributes to the scholarly understanding of academic writing in multilingual settings while also providing empirically grounded directions for the design of linguistically responsive pedagogical practices in mainstream multilingual classrooms. Its findings may inform the improvement of writing instruction, support students with diverse linguistic repertoires, and contribute to the development of educational policies that promote inclusion and equitable learning opportunities.

Η ανάπτυξη ακαδημαϊκού γραμματισμού και ειδικότερα η παραγωγή επιχειρηματολογικού γραπτού λόγου αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη σχολική επιτυχία, την κοινωνική συμμετοχή και τη μελλοντική επαγγελματική εξέλιξη των μαθητών. Παρά τη σημασία της, η κατάκτηση του ακαδημαϊκού λόγου συνιστά μια απαιτητική διαδικασία τόσο για τους φυσικούς ομιλητές της ελληνικής όσο και για μαθητές που χρησιμοποιούν την ελληνική ως δεύτερη ή πρόσθετη γλώσσα. Ιδιαίτερα περιορισμένη παραμένει η γνώση μας για τις επιδόσεις διαφορετικών γλωσσικών ομάδων που συνυπάρχουν στις μικτές τάξεις της Θράκης. Η παρούσα διδακτορική διατριβή διερευνά τα χαρακτηριστικά του γραπτού επιχειρηματολογικού λόγου μαθητών της ΣΤ΄ Δημοτικού που φοιτούν σε γενικές τάξεις σχολείων της Ξάνθης. Το δείγμα περιλαμβάνει 180 μαθητές, εκ των οποίων 90 φυσικούς ομιλητές της ελληνικής και 90 μαθητές της μουσουλμανικής μειονότητας με πρώτη γλώσσα την τουρκική, την πομακική ή τη ρομανί. Η έρευνα επιχειρεί να χαρτογραφήσει τόσο τα χαρακτηριστικά του ακαδημαϊκού λόγου όσο και τις αποκλίσεις από τις συμβάσεις του γραπτού λόγου σε όλα τα επίπεδα γλωσσικής ανάλυσης, συμβάλλοντας στην κατανόηση της σχέσης γλωσσικού προφίλ και ακαδημαϊκής γραφής σε πολυγλωσσικά εκπαιδευτικά περιβάλλοντα. Μετά την ψηφιοποίηση των χειρόγραφων κειμένων, πραγματοποιήθηκε πολυεπίπεδη ανάλυση με συνδυασμό ποιοτικών και ποσοτικών μεθόδων. Η ποιότητα γραφής αξιολογήθηκε από ανεξάρτητους αξιολογητές εκπαιδευτικούς με εμπειρία σε πολυγλωσσικά περιβάλλοντα, ενώ η διερεύνηση των γλωσσικών χαρακτηριστικών πραγματοποιήθηκε τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά με βάση τη συστημική λειτουργική προσέγγιση και την κριτική ανάλυση. Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι η παραγωγή ακαδημαϊκού επιχειρηματολογικού λόγου αποτελεί πρόκληση για όλους τους μαθητές, ανεξαρτήτως γλωσσικού υπόβαθρου. Ωστόσο, οι φυσικοί ομιλητές της ελληνικής παρουσιάζουν συνολικά υψηλότερη ποιότητα γραφής και συχνότερη αξιοποίηση χαρακτηριστικών του ακαδημαϊκού λόγου. Μεταξύ των μαθητών της μειονότητας, οι πομακόφωνοι επιτυγχάνουν τις υψηλότερες επιδόσεις, ακολουθούν οι τουρκόφωνοι, ενώ οι μαθητές Ρομά εμφανίζουν τις μεγαλύτερες δυσκολίες. Τα ευρήματα αναδεικνύουν ότι οι πολύγλωσσοι μαθητές δεν συνιστούν ομοιογενή ομάδα, αλλά διαφοροποιούνται σημαντικά ως προς την ανάπτυξη του ακαδημαϊκού γραμματισμού. Η έρευνα συμβάλλει στην επιστημονική κατανόηση της ακαδημαϊκής γραφής σε πολυγλωσσικά περιβάλλοντα, ενώ παράλληλα παρέχει εμπειρικά τεκμηριωμένες κατευθύνσεις για τον σχεδιασμό γλωσσικά ευαίσθητων παιδαγωγικών πρακτικών στις μικτές τάξεις. Τα ευρήματά της μπορούν να αξιοποιηθούν για τη βελτίωση της διδασκαλίας του γραπτού λόγου, την υποστήριξη των μαθητών με διαφορετικά γλωσσικά ρεπερτόρια και τη διαμόρφωση εκπαιδευτικών πολιτικών που προάγουν τη συμπερίληψη.