Βελτίωση της ποιότητας ζωής ασθενών με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια μέσω διαδικτυακής ενημέρωσης και εκπαίδευσης

Abstract

Information and Evaluation of the Quality of Life of Patients with Chronic Obstructive Pulmonary Disease The present study focuses on Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD), which is one of the most common diseases affecting the respiratory system. COPD has an increasing prevalence and a negative impact on patients’ physical, psychological, and social functioning, significantly affecting their quality of life. The aim of this doctoral dissertation was to investigate the contribution of patient education to improving the quality of life of individuals with COPD, as well as to evaluate a web-based educational intervention through a specially designed COPD information website, aiming to enhance patients’ knowledge, self-management skills, and overall well-being. The study provides an extensive literature review regarding the nature of COPD, risk factors, disease consequences, current research approaches, treatment strategies, and digital health applications, with emphasis on quality of life and the quality of healthcare services provided. Initially, the historical background of the disease, its etiological factors, associated conditions, and common causes are presented. Subsequently, emphasis is placed on the main risk factors and the consequences of COPD, including various psychological, social, and economic aspects, highlighting the importance of airway and pulmonary rehabilitation, respiratory muscle retraining, and social support. Particular attention is given to the diagnosis and treatment of COPD, considering contemporary diagnostic methods, pharmacological therapies, self-care, physical activity, and the education of patients and their families. Furthermore, the concept of quality in healthcare services and the assessment of patient satisfaction among individuals with COPD are examined. The role of health informatics, telemedicine, telerehabilitation, wearable devices, and large language models in the management of patients with COPD is emphasized, along with the challenges and future directions of digital healthcare. The empirical research was conducted using a quantitative methodology and included 526 patients with COPD from the General Hospital of Veria and the “Sotiria” Hospital in Athens. The evaluation of the web-based intervention was performed before and after its implementation using the Chronic Illness Resources Survey (CIRS) and the SF-12 questionnaire, as well as an assessment of participants’ physical activity levels. Data analysis included reliability and validity assessments, principal component analysis, paired-samples t-tests, and multiple linear regression analysis. The results demonstrated that the web-based educational intervention contributed to the improvement of important aspects of the lives of patients with COPD. An enhancement was observed in the utilization of available support resources from healthcare services, family, social environment, and community structures. Additionally, improvements were recorded in physical and mental health indicators, along with a significant increase in participants’ physical activity levels. In conclusion, this doctoral dissertation demonstrates that scientifically based patient education and the utilization of digital tools can serve as important factors in empowering individuals with COPD, improving disease self-management and quality of life. The development of accessible and reliable digital interventions may contribute to the creation of more patient-centered and personalized healthcare services. Keywords: Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD), patients, quality of life, healthcare, social support, digital health, telerehabilitation, telemedicine.

Ενημέρωση και αξιολόγηση της ποιότητας ζωής των ασθενών με Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια. Η εν λόγω μελέτη ασχολείται με το θέμα της Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ), η οποία αποτελεί μία από τις πιο συχνές ασθένειες που επηρεάζουν την αναπνευστική οδό. Η ΧΑΠ παρουσιάζει αυξανόμενη συχνότητα εμφάνισης και αρνητικό αντίκτυπο στη σωματική, ψυχική και κοινωνική λειτουργία των ασθενών, επηρεάζοντας σημαντικά την ποιότητα ζωής τους. Σκοπός της παρούσας διατριβής ήταν η διερεύνηση της συμβολής της ενημέρωσης των ασθενών στη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους, καθώς και η αξιολόγηση μιας διαδικτυακής παρέμβασης ενημέρωσης μέσω ειδικά σχεδιασμένου ιστοτόπου για τη ΧΑΠ, με στόχο την ενίσχυση της γνώσης, της αυτοδιαχείρισης και της συνολικής ευημερίας των ασθενών. Η μελέτη παρέχει μια πλήρη ανασκόπηση της βιβλιογραφίας αναφορικά με τη φύση της ΧΑΠ, τους παράγοντες κινδύνου, τις επιπτώσεις, τις τρέχουσες ερευνητικές μεθόδους, τη θεραπεία και τις ψηφιακές προσεγγίσεις, με έμφαση στην ποιότητα ζωής και την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης. Αρχικά, παρουσιάζεται το ιστορικό υπόβαθρο της νόσου, οι αιτιολογικοί παράγοντες και οι σχετιζόμενες ασθένειες, όπως επίσης και μια περιγραφή των ασθενειών και των κοινών αιτιών τους. Έπειτα δίνεται βαρύτητα στους κύριους παράγοντες κινδύνου και στις επιπτώσεις της ΧΑΠ, συμπεριλαμβανομένων διαφόρων ψυχολογικών, κοινωνικών και οικονομικών πτυχών, δίνοντας έμφαση στη σημασία της αποκατάστασης των αεραγωγών και των πνευμόνων, της επανεκπαίδευσης των αναπνευστικών μυών και της κοινωνικής υποστήριξης. Δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στη διάγνωση και θεραπεία της ΧΑΠ, λαμβάνοντας υπόψη τις σύγχρονες διαγνωστικές μεθόδους, τα φάρμακα, την αυτοφροντίδα, τη σωματική δραστηριότητα και την εκπαίδευση των ασθενών και των οικογενειών τους. Επίσης μελετάται η έννοια της ποιότητας στις υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης και η αξιολόγηση της ικανοποίησης των ασθενών με ΧΑΠ. Τονίζεται ο ρόλος της πληροφορικής, της τηλεϊατρικής, της τηλεαποκατάστασης, των φορητών συσκευών και των μεγάλης κλίμακας γλωσσικών μοντέλων στη θεραπεία ασθενών με ΧΑΠ, καθώς και οι προκλήσεις και οι μελλοντικές κατευθύνσεις της ψηφιακής υγειονομικής περίθαλψης. Η εμπειρική έρευνα πραγματοποιήθηκε με ποσοτική μεθοδολογία και περιλάμβανε 526 ασθενείς με ΧΑΠ από το Γενικό Νοσοκομείο Βέροιας και το Νοσοκομείο «Σωτηρία» στην Αθήνα. Η αξιολόγηση της διαδικτυακής παρέμβασης πραγματοποιήθηκε πριν και μετά την εφαρμογή της με τη χρήση των ερωτηματολογίων Chronic Illness Resources Survey (CIRS) και SF-12, καθώς και με την αξιολόγηση της φυσικής δραστηριότητας των συμμετεχόντων. Για την ανάλυση των δεδομένων εφαρμόστηκαν έλεγχοι αξιοπιστίας και εγκυρότητας, ανάλυση κυρίων συνιστωσών, έλεγχοι t για εξαρτημένα δείγματα και πολλαπλή γραμμική παλινδρόμηση. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η διαδικτυακή παρέμβαση ενημέρωσης μέσω του ιστοτόπου συνέβαλε στη βελτίωση σημαντικών παραμέτρων της ζωής των ασθενών με ΧΑΠ. Παρατηρήθηκε ενίσχυση της αξιοποίησης των διαθέσιμων πόρων υποστήριξης από τις υπηρεσίες υγείας, την οικογένεια, το κοινωνικό περιβάλλον και τις διαθέσιμες κοινωνικές δομές. Παράλληλα, καταγράφηκε βελτίωση στους δείκτες ψυχικής και σωματικής υγείας, καθώς και σημαντική αύξηση της φυσικής δραστηριότητας των συμμετεχόντων. Συμπερασματικά, η παρούσα διατριβή αναδεικνύει ότι η επιστημονικά τεκμηριωμένη ενημέρωση και η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων μπορούν να αποτελέσουν σημαντικούς παράγοντες ενδυνάμωσης των ασθενών με ΧΑΠ, βελτιώνοντας την αυτοδιαχείριση της νόσου και την ποιότητα ζωής τους. Η ανάπτυξη προσβάσιμων και αξιόπιστων ψηφιακών παρεμβάσεων μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση περισσότερο ανθρωποκεντρικών και εξατομικευμένων υπηρεσιών υγείας. Λέξεις-κλειδιά: ΧΑΠ, ασθενείς, ποιότητα ζωής, υγειονομική περίθαλψη, κοινωνική υποστήριξη, ψηφιακή υγεία, τηλεαποκατάσταση, τηλεϊατρική.