Η μουσική ως μεθοδολογικό εργαλείο υποκριτικής και σκηνοθεσίας κατά τη διαδικασία σύνθεσης της θεατρικής πράξης

Abstract

The present doctoral dissertation, entitled Music as a Methodological Tool for Acting and Directing during the Process of Composing the Theatrical Act, investigates the profound and multidimensional interrelation between music, musicality and theatrical act, as a phenomenon that follows the processes of musicalization and/or theatricalization. The first chapter examines music as an art capable of approaching emotion, presenting its biological, aesthetic and semiological dimension through an initial correlation with theater. Emphasis is placed on the concept of musicality as an aesthetic dispositif, serving as the principal driving force behind the processes of musicalization. The second chapter focuses on the relationship between music and language, from the ancient Greek tradition to modern times, highlighting the musicality of orality and its role in the formation of drama. The third chapter examines major theatre directors and theorists (Appia, Craig, Meyerhold, Artaud, Stanislavsky, Grotowski), focusing on musicality both as an interpretive tool and as physical practice, encompassing internal and external dimensions. Finally, the fourth chapter studies music and the concept of musicality in works of Tennessee Williams and Samuel Beckett, with particular emphasis on sound symbolism, the creation of meta-diegetic images, the dramaturgical function of sound, the autonomy of music, and the decisive influence of music and musicality on the text, the stage action, the direction, and the perception of the theatrical event.

Η διδακτορική μελέτη με τίτλο Η Μουσική ως Μεθοδολογικό Εργαλείο Υποκριτικής και Σκηνοθεσίας κατά τη Διαδικασία Σύνθεσης της Θεατρικής Πράξης διερευνά τη βαθιά και πολυεπίπεδη σύζευξη της μουσικής, της μουσικότητας και της θεατρικής πράξης: ως φαινόμενο το οποίο ακολουθεί τις διαδικασίες της μουσικοποίησης ή/και της θεατρικοποίησης. Στο πρώτο κεφάλαιο αναλύεται η μουσική ως η τέχνη η οποία δύναται να προσεγγίζει το συναίσθημα, παρουσιάζοντας τη βιολογική, αισθητική και σημειολογική της διάσταση, μέσα από μια αρχική συσχέτισή της με το θέατρο. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην έννοια της μουσικότητας ως αισθητικό dispositif, το οποίο λειτουργεί ως κύρια ωθητική ισχύς των διαδικασιών της μουσικοποίησης. Το δεύτερο κεφάλαιο εστιάζει στη σύνδεση της μουσικής με τη γλώσσα, από την αρχαία ελληνική παράδοση έως τη σύγχρονη εποχή, αναδεικνύοντας τη μουσικότητα της προφορικότητας και τον ρόλο της στη διαμόρφωση του δράματος. Στο τρίτο κεφάλαιο εξετάζονται σημαντικοί σκηνοθέτες και θεωρητικοί του θεάτρου (Appia, Craig, Meyerhold, Artaud, Stanislavsky, Grotowski), εστιάζοντας στη μουσικότητα τόσο ως ερμηνευτικό εργαλείο όσο και ως σωματική πρακτική, ενδότερη αλλά και εξώτερη. Τέλος, στο τέταρτο κεφάλαιο μελετώνται η μουσική και η έννοια της μουσικότητας σε έργα των Tennessee Williams και Samuel Beckett, με έμφαση στον ηχητικό συμβολισμό, στη δημιουργία μεταδιηγητικών εικόνων, στη δραματουργική λειτουργία του ήχου, στην αυτονόμηση της μουσικής, καθώς και στην καθοριστική επίδραση της μουσικής και της έννοιας της μουσικότητας στο κείμενο, στη δράση, στη σκηνοθεσία και στην πρόσληψη του θεατρικού γεγονότος.