Η συμβολική κατασκευή και οργανωτική συγκρότηση των αρνητών του Ολοκαυτώματος στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης

Abstract

This dissertation examines Holocaust denial as a networked cultural formation embedded in digitally mediated environments. Moving beyond approaches that conceptualize denial primarily as misinformation, cognitive distortion or marginal extremist rhetoric, the study demonstrates that Holocaustdenial operates as a sociotechnical process shaped by symbolic contestation, network organizationand algorithmic amplification. Drawing on cultural sociology, network theory and digital sociology, the dissertation analyzes how denialist discourse is symbolically constructed, organizationally stabilized and periodically reactivated within online social networks, with a particular focus on Twitter/X. The Holocaust is approached not only as a historical event, but as a sacralized moral reference of postwar modernity, whose denial functions as symbolic transgression aimed at destabilizing moral boundaries, collective memory and regimes of legitimacy. Methodologically, the study employs a mixed-methods design combining qualitative discourse analysis with social network analysis. Using an original dataset collected through the #Holohoax hashtag, the research maps denialist communities, interaction patterns and diffusion dynamics over time, allowing for an integrated analysis of meaning-making processes and network structures. The findings demonstrate that large-scale diffusion of denialist discourse is driven less by ideologically extreme actors than by intermediary network positions that enable cross-ecosystem circulation. A key empirical contribution is the identification of the Social Echo as a structurally decisive ideal type, operating as a relay that amplifies and redistributes denialist content across heterogeneous audiences. Overall, the study advances a network-centered framework for understanding Holocaust denial as a culturally meaningful and organizationally embedded phenomenon in the digital age.

Η παρούσα διδακτορική διατριβή εξετάζει την άρνηση του Ολοκαυτώματος ως ένα δικτυωμένο κοινωνικοπολιτισμικό φαινόμενο που αναπτύσσεται και αναπαράγεται στο περιβάλλον των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Αντί να προσεγγίζει την άρνηση αποκλειστικά ως μορφή παραπληροφόρησης, ιστορικού αναθεωρητισμού ή ακραίου πολιτικού λόγου, η έρευνα την αναλύει ως διαδικασία συμβολικής κατασκευής και οργανωτικής συγκρότησης, η οποία διαμορφώνεται μέσω των αλληλεπιδράσεων μεταξύ χρηστών, των δικτυακών δομών και των αλγοριθμικών μηχανισμών των ψηφιακών πλατφορμών. Το Ολοκαύτωμα αντιμετωπίζεται ως θεμελιώδες σημείο αναφοράς της συλλογικής μνήμης και της ηθικής τάξης της μεταπολεμικής νεωτερικότητας, ενώ η άρνησή του ερμηνεύεται ως συμβολική πρακτική αμφισβήτησης των κυρίαρχων αφηγήσεων, των ορίων της συλλογικής μνήμης και της κοινωνικής νομιμοποίησης. Η έρευνα στηρίζεται σε διεπιστημονικό θεωρητικό πλαίσιο που συνδυάζει την πολιτισμική κοινωνιολογία, τη θεωρία κοινωνικών δικτύων και την ψηφιακή κοινωνιολογία. Μεθοδολογικά υιοθετεί μικτή ερευνητική προσέγγιση, συνδυάζοντας ανάλυση λόγου με ανάλυση κοινωνικών δικτύων. Η εμπειρική διερεύνηση βασίστηκε σε πρωτογενές σύνολο δεδομένων που συλλέχθηκε από την πλατφόρμα X (Twitter) μέσω του hashtag #Holohoax, επιτρέποντας τη χαρτογράφηση των κοινοτήτων άρνησης, των προτύπων αλληλεπίδρασης και των μηχανισμών διάχυσης του περιεχομένου. Τα ευρήματα καταδεικνύουν ότι η διάδοση της άρνησης του Ολοκαυτώματος δεν πραγματοποιείται κυρίως από τους πιο ακραίους ιδεολογικούς φορείς, αλλά μέσω ενδιάμεσων δικτυακών θέσεων που λειτουργούν ως γέφυρες μεταξύ διαφορετικών κοινοτήτων και οικοσυστημάτων πληροφορίας. Παράλληλα, η διατριβή αναπτύσσει μία νέα τυπολογία τεσσάρων ιδεοτύπων αρνητών (Conspiracist, Revisionist, Extremist και Social Echo), αναδεικνύοντας τον ιδεότυπο Social Echo ως τον πλέον καθοριστικό μηχανισμό αναπαραγωγής και κανονικοποίησης του αρνητικού λόγου μέσω της αναμετάδοσης και της δικτυακής ενίσχυσης του περιεχομένου. Η πρωτότυπη συμβολή της διατριβής έγκειται στην ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου ερμηνευτικού πλαισίου που συνδέει τη συμβολική παραγωγή νοήματος με τη δικτυακή οργάνωση της άρνησης του Ολοκαυτώματος. Μέσα από τη σύνθεση θεωρίας, ανάλυσης λόγου και ανάλυσης κοινωνικών δικτύων, η έρευνα προτείνει μία νέα θεωρητική προσέγγιση για την κατανόηση της άρνησης ως δυναμικού, οργανωμένου και πολιτισμικά νοηματοδοτημένου φαινομένου της ψηφιακής εποχής, συμβάλλοντας ευρύτερα στη μελέτη της διαταραχής πληροφόρησης, της συλλογικής μνήμης και της αλγοριθμικά διαμεσολαβημένης δημόσιας σφαίρας