Αντιμετωπίζοντας την καχυποψία: Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία στον Ψυχρό Πόλεμο

Abstract

The present study aims to explore the ways in which Greece, Romania and Bulgaria approached each other during the first years of Cold War, in the context of Greece's general effort to restore its economy and stabilize its political situation after the Second World War. In particular, the study analyzes the various levels of approach between Greece and the above-mentioned Eastern Bloc countries, focusing ondiplomatic, commercial, economic and cultural relations. The study commences with the announcement of the American programs for the support of post-war Europe (the Truman Doctrine and the Marshall Plan) and extends to the critical milestone of the establishment of the military dictatorship in Greece in 1967. Within this framework, it examines Greece's bilateral relations with Bulgaria and Romania, investigating how Cold War dynamics shaped interstate relations in the Balkan region. The analysis leads to two main conclusions. The first is related to the complexity of interstate relations, which, while initially were characterized by suspicion, gradually evolved into relations of multi-level cooperation. The second is concerned the Greece's course on the global political scene, which, despite the changes of governments and the changing international conditions, maintained a stable post-war foreign policy.

Η παρούσα μελέτη επιδιώκει να διερευνήσει τους τρόπους προσέγγισης Ελλάδας, Ρουμανίας και Βουλγαρίας κατά τα πρώτα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου, στο πλαίσιο της γενικότερης προσπάθειας της Ελλάδας να αποκαταστήσει την οικονομία της και να σταθεροποιήσει την πολιτική της κατάσταση μεταπολεμικά. Ειδικότερα, στη μελέτη αναλύονται τα ποικίλα επίπεδα προσέγγισης της Ελλάδας και των παραπάνω, ενταγμένων στο Ανατολικό Μπλοκ, χωρών, εστιάζοντας, ιδίως, στις διπλωματικές, εμπορικές, οικονομικές και πολιτιστικές επαφές. Η μελέτη εκκινεί από την εξαγγελία των αμερικανικών προγραμμάτων για την υποστήριξη της μεταπολεμικής Ευρώπης (Δόγμα Τρούμαν & Σχέδιο Μάρσαλ) και εκτείνεται έως το κρίσιμο ορόσημο της εγκαθίδρυσης της στρατιωτικής δικτατορίας των Συνταγματαρχών στην Ελλάδα το 1967. Μέσα από αυτό το πρίσμα, αναλύονται οι διμερείς σχέσεις της Ελλάδας με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία ενώ παράλληλα διερευνάται ο τρόπος με τον οποίο οι ψυχροπολεμικές ισορροπίες επηρέασαν τις διακρατικές επαφές στα Βαλκάνια. Η ανάλυση οδηγεί καταληκτικά σε δύο βασικά συμπεράσματα. Το πρώτο συναρτάται με την πολυπλοκότητα των διακρατικών σχέσεων, οι οποίες, ενώ στην αρχή έφεραν το στίγμα καχυποψίας, σταδιακά εξελίχθηκαν σε σχέσεις πολύπλευρης συνεργασίας. Το δεύτερο, σχετίζεται με την πορεία της Ελλάδας στην παγκόσμια πολιτική σκηνή, η οποία, παρά τις αλλαγές στις κυβερνήσεις και τις μεταβαλλόμενες διεθνείς συνθήκες, διατήρησε σταθερή μεταπολεμική εξωτερική πολιτική.