Καταγραφή των γνώσεων , στάσεων και πρακτικών που σχετίζονται με τον εμβολιασμό των εγκύων για γρίπη και κοκκύτη στην Ελλάδα και αντίστοιχη σύγκριση πριν και μετά την πανδημία του Covid-19: αναλυτική έρευνα παρατήρησης σε νέες μητέρες και μαιευτήρες-γυναικολόγους

Abstract

ABSTRACTBackground: Pertussis and influenza immunization during pregnancy protects both mother and child. In Greece, vaccination acceptance and pregnant women’s immunization rates remain low. This cross-sectional study examines Greek pregnant women and gynecologists’ vaccination knowledge, attitudes, and practices. Methods: Structured questionnaires were distributed to infants’ mothers and gynecologists. Sampling across country’s districts was pursued. The proportion of employees in the public and private sectors was considered when sampling gynecologists.Results: Questionnaires from 474 mothers and 64 obstetricians were collected. The mean age of pregnant women was 34 years (±5). Influenza and pertussis vaccine uptake was 45.7% and 16.8%, respectively. Multiple logistic regression indicated that women were more likely vaccinated against influenza if they delivered during spring (OR: 2.29 vs winter delivery, p=0.042) and they held an MSc/PhD degree (OR: 2.93 vs school graduates, p=0.015). Doctor’s recommendation (OR: 18.86, p<0.001), being not/a little afraid of possible vaccine side effects during pregnancy (OR: 2.09, p=0.012), considering flu relatively/very dangerous during pregnancy (OR: 8.05, p<0.001) and considering flu vaccine relatively/completely safe (OR: 4.37, p<0.001) were factors that favored vaccination. Factors associated with pertussis immunization during pregnancy included doctor’s recommendation (OR: 29.55, p<0.001) and considering pertussis relatively/very dangerous for mother’s health during pregnancy (OR: 6.00, p=0.002).Most obstetricians were working in the private sector (55/64). Notably, 50.8% of the responders considered vaccination during pregnancy unsafe. Obstetricians who annually got influenza vaccine recommended influenza immunization more often than those who vaccinated themselves, but not annually (83.9% and 51.9%, respectively, p<0.001). Following COVID-19 pandemic, a proportion of obstetricians increased their recommendations for maternal flu and pertussis immunization, 16.4% and 11.1%, respectively. Conclusions: Education of obstetricians on maternal immunization is urgently needed. Low vaccination coverage against pertussis and among women delivering during winter indicates that Greek obstetricians focus on maternal health alone. Their attitude has a great impact on vaccine acceptance, influencing recorded vaccination rates.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή: Η ανοσοποίηση για γρίπη και κοκκύτη κατά τη διάρκεια της κύησης έχει προστατευτικό ρόλο τόσο για τη μητέρα όσο και για το έμβρυο και μετέπειτα νεογνό. Στην Ελλάδα, η αποδοχή του εμβολιασμού από τον πληθυσμό των εγκύων παραμένουν χαμηλά. Στην παρούσα μελέτη εξετάζονται οι γνώσεις, οι στάσεις και οι πρακτικές τόσο των εγκύων όσο και των επαγγελματιών υγείας στον ελλαδικό χώρο. Μέθοδος: Δομημένα σταθμισμένα ερωτηματολόγια διανεμήθηκαν σε μητέρες βρεφών και επαγγελματίες υγείας πανελλαδικά. Η δειγματοληψία έγινε σε αναλογική κλίμακα ανά περιφερειακή ενότητα, ενώ, στην περίπτωση των επαγγελματιών υγείας, ελήφθη υπόψιν και η αναλογία εργαζομένων σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα. Αποτελέσματα: Συλλέχθηκαν ερωτηματολόγια από 474 μητέρες και 64 γυναικολόγους. Η μέση ηλικία των μητέρων ήταν τα 34(±5) έτη. Η εμβολιαστική κάλυψη για γρίπη και κοκκύτη ήταν 45.7% και 16.8%, αντίστοιχα. Η πολλαπλή λογαριθμική ανάλυση ανέδειξε ότι η γυναίκες είναι πιο πιθανό να εμβολιαστούν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης όταν ο τοκετός λαμβάνει χώρα τους εαρινούς μήνες (OR: 2.29 έναντι τοκετού τους χειμερινούς μήνες, p=0.042) και όταν αυτές είναι κάτοχοι μεταπτυχιακού ή διδακτορικού διπλώματος (OR: 2.93 έναντι απόφοιτων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, p=0.015). Η σύσταση του επαγγελματία υγείας (OR: 18.86, p<0.001), το να έχει η μητέρα καθόλου/ λίγο φόβο για ανεπιθύμητες ενέργειες των εμβολίων (OR: 2.09, p=0.012), το να θεωρούν τη γρίπη αρκετά/πολύ επικίνδυνη κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης (OR: 8.05, p<0.001) και το να θεωρούν το αντιγριπικό εμβόλιο ακίνδυνο/σχεδόν ακίνδυνο (OR: 4.37, p<0.001) ήταν παράγοντες που επίσης ενίσχυαν την πιθανότητα ανοσοποίησης κατά τη κύηση. Αντίστοιχοι παράγοντες που συσχετίστηκαν θετικά με την εμβολιαστική κάλυψη των εγκύων έναντι του κοκκύτη ήταν η σύσταση του ιατρού (OR: 29.55, p<0.001) και το να θεωρούν οι έγκυες τη νόσο του κοκκύτη στην εγκυμοσύνη αρκετά/ πολύ επικίνδυνη για την έγκυο (OR: 6.00, p=0.002). Οι περισσότεροι γυναικολόγοι που ανταποκρίθηκαν εργάζονταν στον ιδιωτικό τομέα (55/64). Οι μισοί (50.8%) από τους ερωτηθέντες θεωρούσαν τον εμβολιασμό κατά τη διάρκεια της κύησης ασφαλή. Οι μαιευτήρες που εμβολιάζονται ετησίως έναντι της γρίπης κάνουν και την αντίστοιχη σύσταση στις εγκύους πιο συχνά αλλά όχι κάθε χρόνο (83.9% και 51.9%, αντίστοιχα, p<0.001). Μετά την πανδημία COVID-19, ένα ποσοστό μαιευτήρων-γυναικολόγων αύξησαν τη συχνότητα σύστασης της ανοσοποίησης της εγκύου έναντι γρίπης και κοκκύτη (16.4% και 11.1% αντίστοιχα) Συμπεράσματα: H εκπαίδευση των μαιευτήρων γυναικολόγων όσον αφορά στην ανοσοποίηση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης αποτελεί επιτακτική ανάγκη. Η χαμηλή εμβολιαστική κάλυψη έναντι του κοκκύτη και έναντι της γρίπης στον πληθυσμό των εγκύων των οποίων ο τοκετός λαμβάνει χώρα το χειμώνα καταδεικνύει ότι, στην χώρα μας, οι επαγγελματίες υγείας εστιάζουν στην υγεία των μητέρων, χωρίς να αναγνωρίζουν την ανάγκη προστασίας του νεογνού μέσω του εμβολιασμού της εγκύου. Συμπερασματικά, η στάση τους έχει σημαντικό αντίκτυπο στην αποδοχή τους εμβολιασμού και επηρεάζει τα ποσοστά εμβολιαστικής κάλυψης που καταγράφονται.