Κράτος, αρχιτεκτονική και υποκειμενικότητα στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Σοβιετική Ένωση κατά την περίοδο της ακμής του κράτους πρόνοιας

Abstract

This doctoral dissertation investigates the relationship between social policy, technology, and material infrastructures by introducing the concept of the "technosocial" as a theoretical framework for analysis. The technosocial is defined as a mutually constitutive assemblage of technological and social relations that materializes spatially through infrastructures and the organization of the built environment. Drawing on this concept, the dissertation approaches modernity not as a linear historical process but as a dynamic and crisis-prone condition in which technological and political processes continuously co-produce one another. The study argues that the contradictions of modernity emerge through technosocial assemblages, giving rise to distinct trajectories of social policy. It examines two ideal-typical cases: reformist social policy in Great Britain and revolutionary social policy in the Soviet Union (USSR). The central hypothesis is that post-war Modernisms, understood as both political and cultural projects, found their material and spatial expression in the development of the New Towns. These urban projects constitute a privileged site for comparing the two different models of social policy. Through a comparative analysis, the dissertation explores whether similarities in technosocial infrastructures and urban planning practices reveal deeper affinities between otherwise distinct paradigms of social policy. It further examines the cultural dimensions of post-war Modernisms, with particular emphasis on the idea of the "New Man" as a shared ideological and social horizon that transcended political differences.Adopting an interdisciplinary perspective, the dissertation brings together political philosophy, comparative social policy, the history of architecture, and the study of technological systems in order to develop an integrated analytical framework for understanding the interplay between politics, technology, and space. In doing so, it contributes to the theoretical study of social policy, the understanding of modernity as a technosocial process, and the analysis of the material and spatial infrastructures through which political projects are articulated and institutionalized.

Η παρούσα διδακτορική διατριβή διερευνά τη σχέση μεταξύ κοινωνικής πολιτικής, τεχνολογίας και υλικών υποδομών, εισάγοντας την έννοια του «τεχνοκοινωνικού» ως θεωρητικό εργαλείο ανάλυσης. Το τεχνοκοινωνικό ορίζεται ως ένα αμοιβαία συγκροτούμενο σύμπλεγμα τεχνολογικών και κοινωνικών σχέσεων που εκφράζεται υλικά και χωρικά μέσω των υποδομών και των μορφών οργάνωσης του χώρου. Με αφετηρία αυτή την έννοια, η διατριβή προσεγγίζει τη νεωτερικότητα όχι ως μια γραμμική ιστορική εξέλιξη, αλλά ως μια διαρκώς μεταβαλλόμενη και κρισιογενή συνθήκη, στην οποία οι τεχνολογικές και πολιτικές διαδικασίες αλληλοδιαμορφώνονται. Η έρευνα υποστηρίζει ότι οι αντιφάσεις της νεωτερικότητας εκδηλώνονται μέσα από τεχνοκοινωνικά συμπλέγματα, τα οποία παράγουν διαφορετικές εκδοχές κοινωνικής πολιτικής. Στο πλαίσιο αυτό, αναλύονται δύο ιδεατοί τύποι: η μεταρρυθμιστική κοινωνική πολιτική, με παράδειγμα τη Μεγάλη Βρετανία, και η επαναστατική κοινωνική πολιτική, με παράδειγμα την ΕΣΣΔ. Κεντρική υπόθεση της διατριβής είναι ότι οι μεταπολεμικοί Μοντερνισμοί, ως πολιτικά και πολιτισμικά φαινόμενα, υλοποιήθηκαν χωρικά μέσα από το πρότυπο των Νέων Πόλεων, οι οποίες συνιστούν προνομιακό πεδίο σύγκρισης των δύο διαφορετικών κοινωνικοπολιτικών παραδειγμάτων. Μέσα από τη συγκριτική ανάλυση διερευνάται κατά πόσο οι ομοιότητες στις τεχνοκοινωνικές υποδομές και στις μορφές πολεοδομικού σχεδιασμού αντανακλούν βαθύτερες συγκλίσεις μεταξύ διακριτών μοντέλων κοινωνικής πολιτικής. Παράλληλα, η μελέτη εξετάζει τον ρόλο των πολιτισμικών διαστάσεων των μεταπολεμικών Μοντερνισμών, με ιδιαίτερη έμφαση στην έννοια του «Νέου Ανθρώπου» ως κοινού ιδεολογικού και κοινωνικού ορίζοντα. Η διατριβή συνδέει την πολιτική φιλοσοφία, τη συγκριτική κοινωνική πολιτική, την ιστορία της αρχιτεκτονικής και τη μελέτη των τεχνικών συστημάτων, προτείνοντας ένα ενιαίο αναλυτικό πλαίσιο για την κατανόηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ πολιτικής, τεχνολογίας και χώρου. Με τον τρόπο αυτό φιλοδοξεί να συμβάλει τόσο στη θεωρία της κοινωνικής πολιτικής όσο και στη μελέτη της νεωτερικότητας και των υλικών της εκφράσεων.

Настоящая диссертация посвящена исследованию взаимосвязи социальной политики, технологий и материальных инфраструктур посредством введения понятия «техносоциальное» в качестве теоретического инструмента анализа. Под техносоциальным понимается взаимно конституируемый комплекс технологических и социальных отношений, который получает материальное и пространственное воплощение в инфраструктурах и формах организации среды. Исходя из данной концепции, модерн рассматривается не как линейный исторический процесс, а как динамичное и кризисогенное состояние, в рамках которого технологические и политические процессы находятся в отношениях взаимного формирования.

В работе обосновывается, что противоречия модерна проявляются через техносоциальные комплексы, порождающие различные модели социальной политики. В качестве двух идеальных типов рассматриваются реформаторская социальная политика Великобритании и революционная социальная политика СССР. Центральная гипотеза исследования заключается в том, что послевоенные модернизмы, понимаемые одновременно как политические и культурные проекты, получили своё материальное и пространственное выражение в феномене новых городов (New Towns). Именно они рассматриваются как ключевой объект сравнительного анализа двух различных моделей социальной политики.

Посредством сравнительного исследования диссертация анализирует, свидетельствуют ли сходства в техносоциальных инфраструктурах и практиках градостроительства о более глубоком родстве между различными парадигмами социальной политики. Одновременно исследуются культурные аспекты послевоенных модернизмов, уделяя особое внимание концепции «Нового человека» как общему идеологическому и социальному горизонту, выходящему за пределы политических различий.

Используя междисциплинарный подход, диссертация объединяет политическую философию, сравнительное исследование социальной политики, историю архитектуры и исследование технологических систем, предлагая целостную аналитическую рамку для понимания взаимосвязи политики, технологий и пространства. Тем самым работа вносит вклад в развитие теории социальной политики, осмысление модерна как техносоциального процесса и изучение материальных и пространственных инфраструктур, посредством которых политические проекты получают своё воплощение и институциональное оформление.