Ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για την ανάπτυξη των γηπέδων ποδοσφαίρου στα μεγάλα αστικά κέντρα της Ελλάδας ως τουριστικοί προορισμοί

Abstract

In recent decades, the growth of sports tourism has led to soccer stadiums evolving into multifunctional venues that offer a wide range of services and products throughout the year, beyond hosting soccer matches, offering memorable, comprehensive tourism experiences to visitors. By analyzing the integration and contribution of soccer stadiums as key elements of urban destinations, this dissertation seeks to develop a comprehensive conceptual framework for the operation of soccer stadiums in major Greek cities as multifunctional tourist destinations. To achieve the research objectives, a mixed-methods research approach was deemed most appropriate, namely the combination of a) qualitative research through qualitative research, including semi-structured interviews with the managers of the largest Greek stadiums, members of sports delegations, sports journalists, and local authorities, b) quantitative research with the 7 components of smart technology serving as the main drivers on visit intention formation, the most important of which is sustainability and c) analysis of online reviews using text mining and sentiment analysis techniques at major European and Greek stadiums. At the same time, secondary data analyses were conducted to capture: d) on the one hand, international academic trends regarding the phenomenon of tourism at soccer stadiums through a systematic literature review of 84 academic articles, and e) the current situation in Greece, through data collection from the official websites of the highest-quality Greek stadiums. The synthesis of the research findings led to the creation of the proposed Conceptual Framework. Through this, it was demonstrated that tourism demand is shaped in two temporal phases: (a) prior to the visit, with smart technology and sustainability as the primary attractions; (b) During/After the visit, through a holistic, experiential journey, which is broken down into 19 thematic services, infrastructure, and intangible elements. Ownership structure and management philosophy emerge as the key regulatory variables of supply in meeting tourism demand. In the Greek context specifically, there is a need for strategic changes in how Greek stadiums operate, so that they align with international trends toward maximizing the uses of soccer stadiums, as, despite efforts, specificities in ownership and administrative structures, legislation, bureaucracy, and other factors limit the development of stadiums, whose operations depend to a large extent on the timing of soccer matches.

Η ανάπτυξη του αθλητικού τουρισμού τις τελευταίες δεκαετίες έχει εξελιχθεί, με τα γήπεδα ποδοσφαίρου να λειτουργούν ως πολυλειτουργικοί χώροι που παρέχουν ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών και προϊόντων καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, πέραν της φιλοξενίας ποδοσφαιρικών αγώνων, ώστε να προσφέρουν αξιομνημόνευτες, ολοκληρωμένες ταξιδιωτικές εμπειρίες στο κοινό. Αναλύοντας την ενσωμάτωση και τη συμβολή των γηπέδων ποδοσφαίρου ως βασικά στοιχεία των αστικών προορισμών, η παρούσα διατριβή επιδιώκει να αναπτύξει ένα ολοκληρωμένο εννοιολογικό πλαίσιο για τη λειτουργία των ποδοσφαιρικών γηπέδων στις μεγάλες πόλεις της Ελλάδας ως πολυλειτουργικών τουριστικών προορισμών. Για να επιτευχθούν οι στόχοι της έρευνας κρίθηκε ως καταλληλότερη προσέγγιση μια μικτή ερευνητική μεθοδολογία, ήτοι ο συνδυασμός α) ποιοτικών ερευνών, που περιλαμβάνουν ημι-δομημένες συνεντεύξεις με τους διαχειριστές των μεγαλύτερων ελληνικών γηπέδων, μέλη αθλητικών αποστολών, αθλητικούς δημοσιογράφους και τοπικούς φορείς β) ποσοτικής έρευνας για την αξιολόγηση της επίδρασης της «έξυπνης» τεχνολογίας στην διαμόρφωση πρόθεση επίσκεψης και γ) έρευνας ανάλυσης κριτικών του διαδικτύου με τεχνικές εξόρυξης κειμένου και ανάλυσης συναισθήματος σε κορυφαία ευρωπαϊκά και ελληνικά γήπεδα. Παράλληλα διεξήχθησαν μελέτες δευτερογενών δεδομένων, ώστε να αποτυπωθούν δ) αφενός οι διεθνείς ακαδημαϊκές τάσεις πάνω στο φαινόμενο του τουρισμού σε γήπεδα ποδοσφαίρου μέσω συστηματικής βιβλιογραφικής ανασκόπησης 84 ακαδημαϊκών άρθρων και αφετέρου ε) η κατάσταση που επικρατεί αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα, μέσω καταγραφής δεδομένων από τις επίσημες ιστοσελίδες των ποιοτικότερων ελληνικών γηπέδων. Η σύνθεση των ευρημάτων των ερευνών οδήγησε στη δημιουργία του προτεινόμενου Εννοιολογικού Πλαισίου. Μέσω αυτού, αποδείχθηκε ότι η τουριστική ζήτηση διαμορφώνεται σε δύο χρονικές φάσεις: (α) πριν από την επίσκεψη, με κυρίαρχους ελκτικούς παράγοντες τις 7 συνιστώσες της έξυπνης τεχνολογίας, με σημαντικότερη τη βιωσιμότητα, (β) κατά τη διάρκεια/μετά το πέρας της επίσκεψης, μέσα από την ολιστική βιωματική εμπειρία, η οποία αναλύεται πρακτικά σε 19 θεματικές υπηρεσίες, υποδομές και άυλα στοιχεία. Το καθεστώς ιδιοκτησίας και η φιλοσοφία διαχείρισης αναδεικνύονται ως οι απόλυτες ρυθμιστικές μεταβλητές της προσφοράς προκειμένου να καλυφθεί η τουριστική ζήτηση. Στην ελληνική πραγματικότητα ειδικότερα, αναδεικνύεται η ανάγκη για στρατηγικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των ελληνικών γηπέδων, ώστε να ευθυγραμμιστούν με τις διεθνείς τάσεις μεγιστοποίησης των χρήσεων των γηπέδων ποδοσφαίρου, καθώς παρά τις προσπάθειες οι ιδιαιτερότητες σε ιδιοκτησιακά και διοικητικά καθεστώτα, νομοθεσία, γραφειοκρατία κ.ά. περιορίζουν την ανάπτυξη των γηπέδων, που εξαρτούν σε μεγάλο βαθμό τη λειτουργία τους από την ώρα του ποδοσφαιρικού αγώνα.