Επιδημιολογικά χαρακτηριστικά τεσσάρων παιδοορθοπαιδικών παθήσεων στην Κρήτη

Abstract

The aim of this study was to investigate the epidemiological characteristics of four major pediatric orthopaedic disorders in the population of Crete: developmental dysplasia of the hip, congenital talipes equinovarus (clubfoot), slipped capital femoral epiphysis, and osteochondritis of the femoral head (Legg–Calvé–Perthes disease). Furthermore, the incidence of these conditionswas determined in this population, where epidemiological data are currently scarce, and to investigate their possible association with established risk factors described in the international literature. Crete was selected as the study area, because it represents a relatively closed and well-defined reference population. The study had a retrospective, population-based design and covered the period from 2021 to 2024. For developmental dysplasia of the hip and congenital talipes equinovarus, the population at risk included all neonates born in Crete during the study period, whereas for slipped capital femoral epiphysis the reference population comprised children aged 6–16 years, and for Legg–Calvé–Perthes disease children aged 4–16 years. For each condition, both annual and overall incidence were calculated; while the main demographic, clinical, and epidemiological characteristics of the patients were recorded and compared with internationally published data. During the four-year period 2021–2024, a total of 70 cases of developmental dysplasia of the hip were identified among 22,976 neonates, corresponding to an incidence of 3.05 per 1,000 neonates. Congenital talipes equinovarus showed an overall incidence of 1.22 per 1,000 neonates. Regarding slipped capital femoral epiphysis, the overall incidence was estimated at 4.6 per 100,000 children aged 6–16 years. The mean age at presentation was 10.7 years, and most patients were overweight or obese. Finally, the incidence of Legg–Calvé–Perthes disease in Crete was estimated at 2.74 per 100,000 children aged 4–16 years, with a mean age at diagnosis of 6.5 years and a clear male predominance. Overall, the findings of the study indicate that the incidence rates of these four conditions in Crete generally fall within the range reported internationally, although certain differences were observed, possibly reflecting variations in population characteristics, recording systems, and diagnostic protocols. In conclusion, this dissertation provides primary epidemiological data on four major pediatric orthopaedic disorders in the Greek population and makes a substantial contribution toward filling an important gap in the national literature. The findings highlight the importance of systematic data collection, early diagnosis, and the description of the frequency of occurrence of known risk factors, particularly for conditions such as developmental dysplasia of the hip, in which timely intervention has a decisive impact on prognosis. At the same time, the results underscore the need for further multicenter, population-based studies in Greece in order to define more accurately the true incidence trends and the epidemiological variation of these disorders.

Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής ήταν η μελέτη των επιδημιολογικών χαρακτηριστικών τεσσάρων σημαντικών παιδοορθοπαιδικών παθήσεων στον πληθυσμό της Κρήτης: της αναπτυξιακής δυσπλασίας του ισχίου, της συγγενούς ραιβοϊπποποδίας, της επιφυσιολίσθησης της μηριαίας κεφαλής και της οστεοχονδρίτιδας της μηριαίας κεφαλής (νόσος Legg–Calvé–Perthes). Η μελέτη πραγματοποιήθηκε με στόχο την καταγραφή της επίπτωσης των νοσημάτων αυτών στον ελληνικό χώρο, όπου μέχρι σήμερα τα διαθέσιμα επιδημιολογικά δεδομένα είναι περιορισμένα, καθώς και τη διερεύνηση της πιθανής σχέσης τους με τεκμηριωμένους παράγοντες κινδύνου, όπως αυτοί αναφέρονται στη διεθνή βιβλιογραφία. Ως γεωγραφική περιοχή μελέτης επιλέχθηκε η Κρήτη, δεδομένου ότι αποτελεί έναν σχετικά κλειστό και καλά οριοθετημένο πληθυσμό αναφοράς. Η μελέτη είχε αναδρομικό χαρακτήρα, αφορά σε πληθυσμιακή μελέτη και κάλυψε την περίοδο 2021–2024. Για την αναπτυξιακή δυσπλασία του ισχίου και τη συγγενή ραιβοϊπποποδία ως πληθυσμός σε κίνδυνο θεωρήθηκαν όλα τα νεογνά που γεννήθηκαν στην Κρήτη κατά την περίοδο της μελέτης, ενώ για την επιφυσιολίσθηση της μηριαίας κεφαλής ο πληθυσμός αναφοράς περιέλαβε παιδιά ηλικίας 6–16 ετών και για τη νόσο Legg–Calvé–Perthes παιδιά ηλικίας 4–16 ετών. Για κάθε νόσημα υπολογίσθηκε η ετήσια και συνολική επίπτωση, ενώ παράλληλα καταγράφηκαν τα βασικά δημογραφικά, κλινικά και επιδημιολογικά χαρακτηριστικά των ασθενών και πραγματοποιήθηκε σύγκρισή τους με τα διεθνώς δημοσιευμένα δεδομένα. Κατά την τετραετία 2021–2024 καταγράφηκαν συνολικά 70 περιστατικά αναπτυξιακής δυσπλασίας του ισχίου μεταξύ 22.976 νεογνών, που αντιστοιχούν σε επίπτωση 3,05 ανά 1.000 νεογνά. Η συγγενής ραιβοϊπποποδία παρουσίασε συνολική επίπτωση 1,22 ανά 1.000 νεογνά. Για την επιφυσιολίσθηση της μηριαίας κεφαλής, η συνολική επίπτωση υπολογίστηκε σε 4,6 ανά 100.000 παιδιά ηλικίας 6–16 ετών. Η μέση ηλικία εμφάνισης ήταν 10,7 έτη, ενώ η πλειονότητα των ασθενών ήταν υπέρβαροι ή παχύσαρκοι. Τέλος, η επίπτωση της νόσου Legg–Calvé–Perthes στην Κρήτη υπολογίσθηκε σε 2,74 ανά 100.000 παιδιά ηλικίας 4–16 ετών, με μέση ηλικία διάγνωσης τα 6,5 έτη και σαφή υπεροχή του άρρενος φύλου. Συνολικά, τα ευρήματα της μελέτης καταδεικνύουν ότι η επίπτωση των τεσσάρων αυτών παθήσεων στην Κρήτη βρίσκεται κατά κανόνα, εντός του εύρους των τιμών που έχουν αναφερθεί διεθνώς, αν και παρατηρούνται επιμέρους αποκλίσεις που πιθανώς αντανακλούν διαφορές στον πληθυσμό, στα συστήματα καταγραφής και στα διαγνωστικά πρωτόκολλα. Συμπερασματικά, η παρούσα διατριβή παρέχει πρωτογενή επιδημιολογικά δεδομένα για τέσσερις βασικές παιδοορθοπαιδικές παθήσεις στον ελληνικό πληθυσμό και συμβάλλει ουσιαστικά στην κάλυψη ενός σημαντικού κενού της εθνικής βιβλιογραφίας. Τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν τη σημασία της συστηματικής καταγραφής, της πρώιμης διάγνωσης και της περιγραφής της συχνότητας εμφάνισης γνωστών παραγόντων κινδύνου, ιδίως για νοσήματα όπως η αναπτυξιακή δυσπλασία του ισχίου, όπου η έγκαιρη παρέμβαση επηρεάζει καθοριστικά την πρόγνωση. Παράλληλα, τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη για περαιτέρω πολυκεντρικές και πληθυσμιακές μελέτες στον ελληνικό χώρο, ώστε να επιβεβαιωθούν με μεγαλύτερη ακρίβεια οι πραγματικές τάσεις επίπτωσης και οι επιμέρους επιδημιολογικές διαφοροποιήσεις των συγκεκριμένων νοσημάτων.