Οι σχέσεις Ελλάδας και Γιουγκοσλαβίας σε διμερές και διαβαλκανικό επίπεδο (1929-1940)

Abstract

The aim of this dissertation was to provide a comprehensive examination of Greek–Yugoslav relations from the restoration of diplomatic relations between the two countries in late 1928 until the spring of 1941, when Greece and Yugoslavia came under simultaneous German attack. It examines unexplored aspects of their bilateral relations, including trade, communal, property, religious, and cultural issues that had remained unresolved since the Balkan Wars and the First World War and were gradually addressed during the 1930s. The dissertation also examines the evolution of Greek–Yugoslav diplomatic relations within the broader context of regional and international developments, such as the establishment of the Balkan Pact and the changing balance of power in Europe. Particular attention is given to key political events, including Belgrade's role during the Greek coup of 1 March 1935 and the subsequent developments leading to the restoration of the monarchy, as well as the negotiations that resulted in the secret Greek–Yugoslav alliance of May 1940 and Yugoslavia's military and humanitarian assistance to Greece during the Greek–Italian war. Furthermore, the dissertation explores the diplomatic manoeuvering among the Balkan states and their interactions with the opposing European alliances during the Second World War. It concludes with the simultaneous German invasion of Greece and Yugoslavia in April 1941, the ensuing collapse of both states, and the evacuation of Yugoslav refugees through Greece en route to North Africa and the Middle East.

Σκοπός της διατριβής ήταν να μελετήσει διεξοδικά όψεις των ελληνογιουγκοσλαβικών σχέσεων από την αποκατάστασή τους στα τέλη του 1928 έως και την άνοιξη του 1941, όταν οι δύο χώρες δέχθηκαν ταυτόχρονα τη γερμανική επίθεση. Συγκεκριμένα, στην παρούσα μελέτη φωτίζονται διάφορες ανεξερεύνητες πτυχές των διμερών σχέσεων, όπως οι εμπορικές σχέσεις, διάφορα κοινοτικά, περιουσιακά, θρησκευτικά και πολιτιστικά θέματα, τα οποία παρέμεναν ανεπίλυτα από την περίοδο των Βαλκανικών Πολέμων και του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και οι δύο χώρες κλήθηκαν να τα επιλύσουν στις αρχές της δεκαετίας του 1930. Επιπλέον, μελετώνται οι διμερείς ελληνογιουγκοσλαβικές διπλωματικές σχέσεις, λαμβάνοντας υπόψη τις περιφερειακές εξελίξεις, όπως τη σύναψη του Βαλκανικού Συμφώνου και τις αλλαγές στις ευρωπαϊκές ισορροπίες. Στο επίκεντρο τίθενται ορισμένα καίρια γεγονότα και περίοδοι, όπως ο ρόλος του Βελιγραδίου κατά τη διάρκεια του Κινήματος της 1ης Μαρτίου 1935 και κατά το επόμενο διάστημα ενόψει της παλινόρθωσης της βασιλείας. Ακολούθως, αναδεικνύονται το παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων που οδήγησε στη σύναψη της ελληνογιουγκοσλαβικής μυστικής συμμαχίας του Μαΐου του 1940 και η παροχή στρατιωτικής και ανθρωπιστικής βοήθειας από τη Γιουγκοσλαβία στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια του ελληνοϊταλικού πολέμου. Παράλληλα, παρουσιάζονται οι διπλωματικές ζυμώσεις μεταξύ των βαλκανικών κρατών και των δύο αντιμαχόμενων στρατοπέδων της Ευρώπης. Η εργασία καταλήγει με την ταυτόχρονη γερμανική επίθεση προς την Ελλάδα και τη Γιουγκοσλαβία στις αρχές Απριλίου του 1941, την κατάρρευση των δύο κρατών και τη φυγή Γιουγκοσλάβων προσφύγων διαμέσου της Ελλάδας στη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή.