Port-city globalisation and the maritime-territory nexus: a case study of Piraeus-Athens

Abstract

This thesis analyses processes of regional development at the maritime-territory nexus of relations in the city region of Piraeus-Athens in Greece. The aim of the thesis is twofold: to present the findings of an in-depth case study on the localised segment of the maritime industries and relate these to existing theoretical perspectives at the cross-section between the global production networks framework (GPN), port studies and geographical political economy. The main argument runs in three lines. First, the study discusses the key conceptual approaches to the spatial interface between the logistics and maritime services bundle of the global space economy and territories. The main bodies of literature reviewed include economic approaches, supply chain approaches in transport studies, economic globalisation and the global production networks perspective. Second, the thesis calls for mobilising the GPN perspective in the theorisation of maritime-territory relations. This helps to construct an inclusive analysis of the maritime-territory nexus, which addresses several weaknesses of earlier theorisations. Additional orienting concepts come from the maritime cities and clusters studies, port geography and studies on the territorial embeddedness of the activities of global firms. Third, the study analyses the dynamic positioning of the port-city of Piraeus-Athens in global networks. The agencies of port actors, shipping industry firms and state institutions are shown to be essential elements in regional development processes. Finally, through the use of the case study strategy, intensive interviews and analysis of secondary data, the thesis presents a close look at the three co-constitutive circuits of the maritime-territory nexus: the (container) shipping circuit, the para-maritime circuit and the (hinter-)land logistics circuit. The empirical study analyses the three variable forms of embeddedness of firms in 'territory, society and network', while in accordance with recent theoretical debates particular attention is paid to asymmetric relations and the 'darker sides' of strategic coupling in the port-land interface. A central contribution of this study is thus to re-think the nature of port studies by developing new insights based on empirical research and the relational perspectives of economic geography. Key implications for future studies include researching the entry and exit of carrier- and terminal-operating Trans-National Corporations in territories of the maritime industry, as well as addressing the role of the global maritime transportation production network in other global industries and territories.

Η διατριβή αναλύει τις διαδικασίες περιφερειακής ανάπτυξης στο πλαίσιο θαλάσσιων-εδαφικών σχέσεων στην πόλη του Πειραιά-Αθήνας στην Ελλάδα. Ο σκοπός της εργασίας είναι διπλός: να παρουσιάσει τα ευρήματα μιας εμπεριστατωμένης μελέτης περιπτώσεων σχετικά με το τοπικό τμήμα των ναυτιλιακών βιομηχανιών και να τα συνδέσει με τις υπάρχουσες θεωρητικές προοπτικές ως συμβολή στην ακαδημαϊκή συζήτηση μεταξύ του πλαισίου παγκόσμιων δικτύων παραγωγής (GPN), των λιμενικών σπουδών και της γεωγραφικής πολιτικής οικονομίας. Το κύριο επιχείρημα αρθρώνεται σε τρεις άξονες. Πρώτον, η μελέτη εξετάζει τις βασικές εννοιολογικές προσεγγίσεις στη χωρική διασύνδεση μεταξύ της δέσμης της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας κα των θαλάσσιων υπηρεσιών της παγκόσμιας χωρικής οικονομίας με τις εδαφικές επικράτειες. Τα κυριότερα σύνολα βιβλιογραφικού έργου που εξετάστηκαν περιλαμβάνουν τις οικονομικές προσεγγίσεις, τις προσεγγίσεις της αλυσίδας εφοδιασμού στις μελέτες μεταφορών, την οικονομική παγκοσμιοποίηση και την οπτική του παγκόσμιου δικτύου παραγωγής (GPN). Δεύτερον, η διατριβή προτείνει την ενεργοποίηση της οπτικής των GPN στη θεωρητικοποίηση των σχέσεων θάλασσας-εδάφους. Αυτό συμβάλλει στη δημιουργία μιας περιεκτικής ανάλυσης της σχέσης ναυτιλίας-εδαφικής επικράτειας, η οποία αντιμετωπίζει διάφορες αδυναμίες προηγούμενων θεωρητικών προσεγγίσεων. Πρόσθετες έννοιες προσανατολισμού προέρχονται από τις μελέτες των θαλάσσιων πόλεων και των ναυτιλιακών συστάδων, τη γεωγραφική θέση των λιμένων και τις μελέτες σχετικά με την εδαφική ενσωμάτωση των δραστηριοτήτων των παγκόσμιων επιχειρήσεων. Τρίτον, η εργασία αναλύει τη δυναμική τοποθέτηση της πόλης-λιμένα Πειραιά-Αθήνας σε παγκόσμια δίκτυα. Οι υπηρεσίες των φορέων του λιμένα, των εταιρειών του ναυτιλιακού κλάδου και των κρατικών θεσμών αποδεικνύονται βασικές οδηγούσες δυνάμεις στις διαδικασίες περιφερειακής ανάπτυξης. Τέλος, με τη χρήση της στρατηγικής της μελέτης περιπτώσεων, των εντατικών συνεντεύξεων και της ανάλυσης δευτερογενών δεδομένων, η εργασία παρουσιάζει αναλυτικά τρία δομικά κυκλώματα του πλαισίου θαλάσσιας-εδαφικής επικράτειας: το κύκλωμα μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, το παρα-ναυτιλιακό κύκλωμα και το κύκλωμα logistics που εκτείνεται στην ενδοχώρα. Η εμπειρική μελέτη αναλύει τις τρεις μεταβλητές μορφές ενσωμάτωσης των επιχειρήσεων στην «επικράτεια, την κοινωνία και το δίκτυο», ενώ σύμφωνα με τις πρόσφατες θεωρητικές συζητήσεις δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στις ασύμμετρες σχέσεις και στις «σκοτεινότερες πλευρές» της στρατηγικής σύζευξης στη διασύνδεση λιμένα-χερσαίου εδάφους. Μια κεντρική συμβολή αυτής της μελέτης είναι η επανεξέταση της φύσης των λιμενικών μελετών, αναπτύσσοντας νέες ιδέες με βάση την εμπειρική έρευνα και τις σχεσιακές προοπτικές της οικονομικής γεωγραφίας. Οι κυριότερες επιπτώσεις για μελλοντικές μελέτες περιλαμβάνουν την έρευνα της εισόδου και εξόδου των Διεθνικών Επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον τομέα των μεταφορών και των λιμενικών τερματικών σε περιοχές της ναυτιλιακής βιομηχανίας καθώς και την αντιμετώπιση του ρόλου του παγκόσμιου δικτύου παραγωγής θαλάσσιων μεταφορών σε άλλες παγκόσμιες βιομηχανίες και περιοχές.