Η υποστήριξη των γονέων για την ενίσχυση της κοινωνικο-συναισθηματικής ανάπτυξης των παιδιών προσχολικής ηλικίας: ένα πρόγραμμα παρέμβασης: αγκαλιάζουμε και αλλάζουμε

Abstract

This doctoral dissertation designed, implemented, and evaluated "Hug and Change," a parent-focused intervention program created to bolster the social and emotional development of preschool children by empowering their primary caregivers. Grounded in a multi-theoretical framework, the program high-lights the critical roles of parent-child interaction, social modeling, and parental self-efficacy. Prior to the implementation of the main research, a pilot study was conducted with the participation of eight (8) parents. Subsequently, the main study was carried out, adopting a quasi-experimental design which included an intervention group and a comparison group, with measurements taken before (T1) and af-ter (T2) the implementation of the program. The study sample consisted of 123 parent-child dyads, with children aged four to five years. Effectiveness was measured through standardized assessments of children’s psychosocial development and social competence, alongside measures of parental self-efficacy and the quality of the family learning environment. The findings demonstrated statistically significant improvements in the intervention group relative to the comparison group. Specifically, results indicated a marked reduction in behavioral difficulties and a concurrent increase in prosocial behavior and social competence. Furthermore, the intervention fos-tered enhanced parental self-efficacy and positive shifts in parenting practices within the family eco-system. Significant correlations were also identified between the quality of the home environment and children’s social-emotional outcomes. Ultimately, these results suggest that systematic parental em-powerment through a structured, evidence-based program can drive meaningful developmental gains. This study enriches the empirical literature on family-based interventions and provides a validated framework for implementation in early childhood educational and community settings.

Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι ο σχεδιασμός, η υλοποίηση και η αξιολόγηση ενός γονεϊκού παρεμβατικού προγράμματος με τίτλο, «Αγκαλιάζουμε και Αλλάζουμε». Το πρόγραμμα στο-χεύει στην ενίσχυση της κοινωνικο-συναισθηματικής ανάπτυξης παιδιών προσχολικής ηλικίας, μέσω της ενδυνάμωσης των γονέων. Βασίζεται σε ένα θεωρητικό πλαίσιο το οποίο αναδεικνύει τον ρόλο των γονέων στην ανάπτυξη των παιδιών τους, της γονεϊκής αλληλεπίδρασης και της γονεϊκής αυτο-αποτελεσματικότητας στη διαμόρφωση της κοινωνικο-συναισθηματικής ανάπτυξης των παιδιών. Πριν από την υλοποίηση της κύριας έρευνας πραγματοποιήθηκε πιλοτική μελέτη με τη συμμετοχή οκτώ (8) γονέων. Στη συνέχεια υλοποιήθηκε η κύρια μελέτη, η οποία υιοθέτησε έναν οιονεί πειραματικό σχε-διασμό με ομάδα παρέμβασης και ομάδα σύγκρισης καθώς και μετρήσεις πριν (Τ1) και μετά (Τ2) την εφαρμογή του προγράμματος. Το δείγμα της μελέτης αποτέλεσαν 123 δυάδες γονέων και παιδιών ηλι-κίας τεσσάρων έως πέντε ετών. Η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της παρέμβασης πραγματο-ποιήθηκε, με τη χρήση εργαλείων αξιολόγησης της ψυχοκοινωνικής ανάπτυξης και της κοινωνικής ε-πάρκειας των παιδιών, καθώς και εργαλείων μέτρησης της γονεϊκής αυτο-αποτελεσματικότητας και του οικογενειακού μαθησιακού περιβάλλοντος. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν στατιστικά σημαντικές βελτιώσεις στην πειραματική ομάδα σε σχέση με την ομάδα σύγκρισης. Συγκεκριμένα, παρατηρήθηκε μείωση των δυσκολιών συμπεριφοράς και ενίσχυση της φιλοκοινωνικής συμπεριφοράς των παιδιών, βελτίωση της κοινωνικής επάρκειας, αύξηση σε ορισμένες διαστάσεις της γονεϊκής αυτο-αποτελεσματικότητας, καθώς και θετικές μεταβολές στις γονεϊκές πρακτικές αλλά και στη συνολική ποιότητα του οικογενειακού μαθησιακού περιβάλλοντος. Επιπλέον, αναδείχθηκαν σημαντικές συσχε-τίσεις μεταξύ της ποιότητας του οικογενειακού περιβάλλοντος και της κοινωνικο-συναισθηματικής ανάπτυξης των παιδιών. Συνολικά, τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η συστηματική ενδυνάμωση των γονέων μέσω ενός δομημένου και θεωρητικά τεκμηριωμένου προγράμματος μπορεί να συνδέεται με ουσιαστικές βελτιώσεις στην κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη παιδιών προσχολικής ηλικίας. Η μελέτη συμβάλλει στην εμπειρική τεκμηρίωση των γονεϊκών παρεμβάσεων και προσφέρει ένα α-ξιολογημένο πλαίσιο εφαρμογής που δύναται να αξιοποιηθεί σε εκπαιδευτικά και κοινοτικά πλαίσια προσχολικής αγωγής.