Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου: πορεία και ανανέωση: από την ίδρυση μέχρι τη Μεταπολίτευση (1955-2005)

Abstract

The central research question of this dissertation is how the identity of the Athens Epidaurus Festival has been shaped and transformed over time through the lens of cultural policy, in conjunction with the country’s political, social, and economic changes. The aim of the research is to highlight the practices and choices that shaped the Festival’s trajectory, to identify the factors and turning points that led to changes in its profile, and to assess its effectiveness and influence on the domestic cultural landscape. A central and original component of the dissertation is the compilation of a detailed Time Line, which, for the first time, comprehensively and reliably documents the Festival’s activities within the broader historical context, correcting errors and omissions in previous accounts. Furthermore, the research aims to fill the gap in systematic study of the Festival within the field of Theater and Cultural Studies, contributing to the establishment of a framework for future academic research. The first chapter begins by outlining the post-civil war climate and the period of significant economic and tourism growth in which the two festivals were born. The Festival’s activities during this period are also examined in the context of the Cold War, which largely shaped international affairs, including in the arts. The second chapter examines the institution’s activities during the Colonels’ dictatorship and how they took shape within the framework of the regime’s prohibitions. The third chapter presents and discusses the multiple changes in the institution’s profile during the post-dictatorship era, while the fourth chapter examines the brief—and underappreciated—seven-year period, from the Festival’s conversion into a public limited company in 1998, until Giorgos Loukos took over as artistic director. The Athens Epidaurus Festival is portrayed as a living organism that not only reflected the demands and challenges of each era but was also in touch with its time, evolving and developing alongside Greek society.

Το βασικό ερευνητικό ερώτημα της διατριβής είναι πώς διαμορφώνεται και μετασχηματίζεται διαχρονικά η ταυτότητα του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου μέσα από το πρίσμα της πολιτιστικής πολιτικής, σε συνάρτηση με τις πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές μεταβολές της χώρας. Στόχος της έρευνας είναι να αναδείξει τις πρακτικές και τις επιλογές που διαμόρφωσαν την πορεία του Φεστιβάλ, να εντοπίσει τους παράγοντες και τα σημεία καμπής που οδήγησαν σε αλλαγές στο προφίλ του και να αποτιμήσει την αποτελεσματικότητα και την επιρροή του στο εγχώριο πολιτιστικό τοπίο. Κεντρικό και πρωτότυπο μέρος της διατριβής αποτελεί η σύνταξη ενός αναλυτικού Χρονολογίου, το οποίο καταγράφει για πρώτη φορά με πληρότητα και αξιοπιστία τη φεστιβαλική δραστηριότητα σε συνάρτηση με το ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο, διορθώνοντας λάθη και ελλείψεις προηγούμενων καταγραφών. Επιπλέον, η έρευνα επιδιώκει να καλύψει το κενό συστηματικής μελέτης του Φεστιβάλ στον χώρο των Θεατρικών και Πολιτισμικών Σπουδών, συμβάλλοντας στη θεμελίωση ενός πεδίου αναφοράς για μελλοντική επιστημονική έρευνα. Το πρώτο κεφάλαιο ξεκινά με τη σκιαγράφηση του μετεμφυλιακού κλίματος και της μεγάλης οικονομικής και τουριστικής ανάπτυξης μέσα στα οποία γεννήθηκαν τα δύο Φεστιβάλ. Η δραστηριότητα του Φεστιβάλ σε αυτή την περίοδο εξετάζεται επίσης υπό το πρίσμα του Ψυχρού Πολέμου, ο οποίος καθόριζε σε μεγάλο βαθμό τα διεθνή πράγματα και στις Τέχνες. Το δεύτερο κεφάλαιο εξετάζει τη δραστηριότητα του θεσμού επί της δικτατορίας των Συνταγματαρχών και τη διαμόρφωσή της στο πλαίσιο των απαγορεύσεων του καθεστώτος. Στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζονται και συζητώνται οι πολλαπλές αλλαγές στο προφίλ του φορέα κατά την Μεταπολίτευση, ενώ το τέταρτο κεφάλαιο εξετάζει το σύντομο -και παραγνωρισμένο- διάστημα των επτά ετών, από τη μετατροπή του Φεστιβάλ σε Ανώνυμη Εταιρεία, το 1998, έως και την ανάληψη της καλλιτεχνικής διεύθυνσης από τον Γιώργο Λούκο. Το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου σκιαγραφείται ως ένας ζωντανός οργανισμός, που όχι μόνο αποτύπωνε τα ζητούμενα και τις αγωνίες κάθε περιόδου, αλλά βρισκόταν σε επαφή με την εποχή του, εξελισσόταν και αναπτυσσόταν παράλληλα με την ελληνική κοινωνία.