Film to stage/ Από την οθόνη στη σκηνή: η λειτουργία της αφήγησης στο θέατρο και στον κινηματογράφο και η μέθοδος διασκευής του σεναρίου για τη σκηνή

Abstract

This thesis dissertation focuses on the phenomenon of "Film-to-Stage" adaptations, examining the processes involved in transferring and adapting cinematic works for the theatrical stage. It initially investigates the narrative codes and structural rules that govern the respective languages of cinema and theatre. Subsequently, the study explores the methods, narrative strategies, and techniques of prominent creators and artistic collectives whose broader career trajectories intersect these two media, rendering their work a significant paradigm of intermedial applications. Furthermore, a detailed analysis is conducted on a representative sample of film-to-stage adaptations staged in Greece during the late 20th and 21st centuries. The documentation material of this doctoral thesis is supplemented by a comprehensive performance chronology (Appendix 1) and the collection and qualitative analysis of open-ended questionnaires addressing the film-to-stage phenomenon (Appendix 2). The central axis of this dissertation is the introduction of a systematic methodological framework aimed at transforming filmic language into theatrical practice. This proposed method analyzes the critical tools required for the dramaturgical restructuring of scenes, the spatiotemporal management of the stage, and the transposition of cinematic codes into live theatrical conventions, thereby offering a practical and theoretical guide for contemporary practitioners navigating similar adaptations within the Greek theatrical landscape.

Η παρούσα διατριβή εστιάζει στο φαινόμενο των Film To Stage διασκευών (των διασκευών/μεταφορών/προσαρμογών από τον κινηματογράφο στη σκηνή. Εξετάζονται αρχικά, οι αφηγηματικοί κώδικες και οι κανόνες που διέπουν τη γλώσσα του κινηματογράφου και του θέατρου. Στη συνέχεια διερευνώνται μέθοδοι, αφηγηματικοί κώδικες και τεχνικές σημαντικών δημιουργών, αλλά και ομάδων καλλιτεχνών που στη ευρύτερη καλλιτεχνική τους διαδρομή διασταυρώνουν τα πεδία θέατρο και κινηματογράφος, και η πορεία τους αναδεικνύεται ως ένα σημαντικό δείγμα διαμεσικών εφαρμογών. Έπειτα, μελετάται διεξοδικά ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα θεατρικών παραστάσεων που έλαβαν χώρα κατά τον όψιμο 20ό και κατά τον 21ο αιώνα σε θεατρικές σκηνές της Ελλάδας, και οι οποίες αποτελούν διασκευές κινηματογραφικών ταινιών. Το υλικό τεκμηρίωσης στην παρούσα διδακτορική διατριβή συμπληρώνει η σύνταξη παραστασιογραφίας (1ο Παράρτημα) και η συλλογή και ανάλυση ερωτηματολογίων ανοιχτού τύπου, με αναφορά στο φαινόμενο των Film To Stage διασκευών (2ο Παράρτημα). Κεντρικός άξονας στη παρούσα διατριβή είναι η εισαγωγή ενός συστηματικού μεθοδολογικού πλαισίου με στόχο τη μετατροπή της φιλμικής γλώσσας σε θεατρική πράξη. Η προτεινόμενη αυτή μέθοδος αναλύει τα απαραίτητα εργαλεία για τη δραματουργική αναδιάρθρωση των σκηνών, τη διαχείριση του χρόνου και του χώρου, καθώς και τη μεταφορά των κινηματογραφικών κωδικών στη ζωντανή θεατρική σύμβαση, προσφέροντας έτσι έναν πρακτικό και θεωρητικό οδηγό για τους σύγχρονους δημιουργούς που επιχειρούν ανάλογες διασκευές στην ελληνική σκηνή.