Essays on firm financing: a microeconometric application in credit market imperfections and climate risk

Abstract

This doctoral thesis investigates the structural impact of credit market imperfections on the performance and resilience of Small and Medium Sized Enterprises (SMEs) in the Eurozone. While traditional research in this field has predominantly focused on supply-side constraints, specifically formal credit rationing and loan rejections, it often fails to take into consideration the demand-side of the market. This thesis addresses this critical gap by explicitly incorporating borrower discouragement, a phenomenon where firms self-select out of the credit market due to perceived barriers or fear of rejection. To explore these dynamics, the analysis utilizes granular, firm-level data from the Survey on the Access to Finance of Enterprises (SAFE), conducted by the European Central Bank and the European Commission. Spanning the period from 2009 to 2024, this dataset provides a robust pooled cross-sectional framework over time, enabling a comprehensive assessment of heterogeneous firm behaviour across diverse Eurozone institutional frameworks to evaluate how both supply and demand-side frictions act as pervasive barriers to firm growth and competitiveness. The core of the research is organised into three independent research essays, each addressing a distinct dimension of the financing gap. While these chapters share a common thematic focus on credit market failures, they are structured as stand-alone contributions that examine innovation activity, employment dynamics and exogenous environmental shocks, respectively. By treating these topics as independent modules, the thesis provides a multi-faceted view of how financial exclusion manifests in different economic contexts, ensuring a granular understanding of the challenges European SMEs currently face. The first essay examines the intersection of innovation activity and financial constraints, investigating whether innovative SMEs face a systemic disadvantage in the credit market. By analysing the unique characteristics of innovative investments, this research demonstrates a persistent "innovation penalty." The findings indicate that innovators are not only more likely to experience formal credit rationing but are also significantly more prone to borrower discouragement. This suggests that the banking sector’s traditional credit-scoring models, which prioritise tangible collateral and historical performance over future potential, may be ill-equipped to evaluate the value of innovative potential, leading to a structural under-financing of the most dynamic firms in the economy. The second essay explores the finance-labour nexus, focusing on how different types of credit constraints impact the employment growth of SMEs. This study provides a nuanced distinction between supply-side rationing and demand-side discouragement, assessing their respective roles in limiting a firm’s capacity to expand its workforce. The results reveal that access to external finance is a fundamental driver of job creation across Eurozone SMEs. Crucially, the analysis shows that the negative impact of borrower discouragement on employment growth is comparable in magnitude to that of formal loan rejections, highlighting that the psychological perception of financial barriers is as economically detrimental to labour market outcomes as the physical unavailability of credit. The final essay investigates the resilience of credit channels in the face of exogenous environmental shocks, specifically natural disasters. It explores the transmission mechanisms through which climate-related events disrupt the stability of both bank lending and trade credit. The research identifies a "double jeopardy" effect, demonstrating that natural disasters not only increase direct credit constraints from banks, but also trigger a contagion of liquidity shortages that ripple through inter-firm supply chains. By evaluating the role of public policy and structural resilience, this chapter demonstrates that targeted interventions, such as public grants and international accords, effectively mitigate these credit disruptions by providing vital liquidity and stabilizing market expectations. Furthermore, the analysis reveals that a country’s structural stability paradoxically conditions the intensity of the market's reaction, with the most stable economies often exhibiting a higher sensitivity to the salience of environmental shocks. Ultimately, this thesis offers a comprehensive analysis on financial exclusion, providing critical insights for policymaking aimed at strengthening the European SME ecosystem.

Η παρούσα διδακτορική διατριβή διερευνά τον αντίκτυπο των ατελειών της αγοράς δανείων στην απόδοση και την ανθεκτικότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (μΜΕ) στην Ευρωζώνη. Ενώ η παραδοσιακή έρευνα σε αυτόν τον τομέα έχει επικεντρωθεί κυρίως στους περιορισμούς από την πλευρά της προσφοράς, συγκεκριμένα στους πιστωτικούς περιορισμούς και στην απόρριψη δανείων, συχνά δεν λαμβάνει υπόψη την πλευρά της ζήτησης δανείων. Για την αποτελεσματικότερη αποτύπωση της ζήτησης, η διατριβή ενσωματώνει ένα έως τώρα μη επαρκώς μετρήσιμο μέρος της, αυτό των αποθαρρημένων δανειοληπτών, ήτοι αυτών που τελικά αποφεύγουν να αιτηθούν δάνειο καίτοι το έχουν ανάγκη υπό τον φόβο της απόρριψης ή άλλων αντιληπτών εμποδίων. Με αυτή τη προσέγγιση δεν ερευνούμε μόνο τους υποψήφιους δανειολήπτες που εν τέλει αιτήθηκαν οικονομική βοήθεια αλλά και αυτούς που δεν έκαναν αίτηση ενώ αντιμετωπίζουν στενότητα χρηματοοικονομικών πόρων, προσφέροντας έτσι μια ολοκληρωμένη εικόνα της πλευράς της ζήτησης δανείων. Η εμπειρική ανάλυση βασίζεται σε μικροδεδομένα (firm-level data) από την Έρευνα για την Πρόσβαση των Επιχειρήσεων στη Χρηματοδότηση (SAFE) της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Καλύπτοντας την περίοδο 2009–2024, το δείγμα επιτρέπει μια διαχρονική εξέταση υπό διαφορετικά θεσμικά καθεστώτα, προσφέροντας μια διεξοδική αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο οι τριβές στην αγορά χρήματος ενδέχεται να παρεμποδίζουν την ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.Η διατριβή διαρθρώνεται σε τρία αυτοτελή ερευνητικά δοκίμια, καθένα από τα οποία ασχολείται με μια ξεχωριστή διάσταση των προαναφερθέντων χρηματοδοτικών περιορισμών. Αν και τα δοκίμια αυτά έχουν ως κοινό θέμα τις αδυναμίες της αγοράς δανείων, είναι δομημένα ως αυτόνομες αναλύσεις που εξετάζουν αντίστοιχα την καινοτομική δραστηριότητα, τη δυναμική της απασχόλησης και τις εξωγενείς περιβαλλοντικές διαταραχές. Αντιμετωπίζοντας αυτά τα θέματα ως ανεξάρτητα ερευνητικά ερωτήματα, η διατριβή παρέχει μια πολυδιάστατη εικόνα του τρόπου με τον οποίο εκδηλώνεται ο χρηματοοικονομικός περιορισμός σε διαφορετικές οικονομικές συνθήκες, εξασφαλίζοντας μια λεπτομερή κατανόηση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν σήμερα οι ευρωπαϊκές μΜΕ. Το πρώτο δοκίμιο εξετάζει εάν οι καινοτόμες μΜΕ υφίστανται συστημικό μειονέκτημα στην αγορά χρήματος. Τα ευρήματα καταδεικνύουν μια σαφή «ποινή καινοτομίας», καθώς οι εν λόγω επιχειρήσεις παρουσιάζουν υψηλότερη πιθανότητα όχι μόνο πιστωτικού αποκλεισμού αλλά και αποθάρρυνσης. Αυτό υποδηλώνει ότι τα παραδοσιακά υποδείγματα πιστοληπτικής αξιολόγησης, τα οποία βασίζονται σε ενσώματες εξασφαλίσεις, αδυνατούν να αποτιμήσουν ορθά την άυλη αξία της καινοτομίας και τις προοπτικές αυτής, οδηγώντας σε διαρθρωτική υποχρηματοδότηση των πλέον δυναμικών κλάδων της οικονομίας. Το δεύτερο δοκίμιο αναλύει πώς οι διαφορετικές μορφές πιστωτικών περιορισμών επηρεάζουν τη δημιουργία θέσεων εργασίας, δίνοντας στον συντελεστή εργασία την θέση που του αναλογεί σε σχέση με αυτόν του κεφαλαίου στην επενδυτική δραστηριότητα εντός της αγοράς δανείων. Η μελέτη διαφοροποιεί τους περιορισμούς προσφοράς από την ψυχολογική αποθάρρυνση της ζήτησης. Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν τη χρηματοδότηση ως καταλυτικό παράγοντα για την απασχόληση, αποδεικνύοντας ότι η αρνητική επίδραση της αποθάρρυνσης είναι συγκρίσιμη σε μέγεθος με εκείνη των επίσημων τραπεζικών απορρίψεων. Συνεπώς, η υποκειμενική αντίληψη των εμποδίων είναι εξίσου επιζήμια για την αγορά εργασίας όσο και η αντικειμενική έλλειψη ρευστότητας. Το τελικό δοκίμιο διερευνά τη μετάδοση εξωγενών κλυδωνισμών, όπως οι φυσικές καταστροφές, στα κανάλια τραπεζικής και εμπορικής πίστης. Εντοπίζεται ένα φαινόμενο «διπλού κινδύνου», όπου οι κλιματικές καταστροφές προκαλούν ταυτόχρονη αυστηροποίηση των τραπεζικών κριτηρίων και διάχυση της έλλειψης ρευστότητας στις εφοδιαστικές αλυσίδες. Η ανάλυση αναδεικνύει τον κρίσιμο ρόλο των δημόσιων παρεμβάσεων (επιχορηγήσεις, διεθνείς συμφωνίες) στη σταθεροποίηση της αγοράς, ενώ αποκαλύπτει ότι η ένταση της αντίδρασης των χρηματαγορών εξαρτάται από τη διαρθρωτική σταθερότητα της εκάστοτε οικονομίας. Συνολικά, η διατριβή προσφέρει μια πολυδιάστατη θεώρηση του χρηματοοικονομικού αποκλεισμού, παρέχοντας κρίσιμα συμπεράσματα για τη χάραξη πολιτικής με στόχο την ενίσχυση του οικοσυστήματος των ευρωπαϊκών μΜΕ.