Γνώσεις και συμπεριφορά μαθητών δημοτικού σχετικά με την αναπηρία: διερεύνηση της αποτελεσματικότητας ενός προγράμματος με παιγνιώδεις θεατροπαιδαγωγικές δραστηριότητες

Abstract

The purpose of the present study was to investigate primary school students’ knowledge and perceptions of disability, as well as to evaluate the effectiveness of a structured intervention program. A total of 503 students from primary schools in the region of Serres participated in the study. Initially, students’ knowledge was examined in relation to four forms of disability: physical, intellectual, and sensory disabilities (visual and hearing impairments). In addition, the influence of factors such as age, gender, and prior contact experience was assessed in relation to students’ attitudes and behavioral intentions toward disability, as key aspects of how children understand this concept. Subsequently, a twelve-week intervention program was implemented with 120 students, while 110 students formed the control group. The program was based on experiential learning through educational drama techniques, play, storytelling, guided discussion, and direct contact with individuals with disabilities. The findings indicated that, prior to the intervention, students tended to associate disability mainly with physical disability. Following the implementation of the program, a clear improvement was observed in both their knowledge and attitudes, with more positive approaches toward other forms of disability and a reduction in misconceptions. The intervention group showed substantial differentiation compared to the control group, highlighting the effectiveness of the program. Overall, the findings emphasize the importance of integrated and experiential approaches in enhancing students’ understanding of disability and leading to more positive attitudes.

Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν η διερεύνηση των γνώσεων και των αντιλήψεων μαθητών δημοτικού σχολείου απέναντι στην αναπηρία, καθώς και η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας ενός οργανωμένου προγράμματος παρέμβασης. Στην έρευνα συμμετείχαν 503 μαθητές από σχολικές μονάδες του νομού Σερρών. Αρχικά διερευνήθηκαν οι γνώσεις των μαθητών σχετικά με τέσσερις μορφές αναπηρίας, οι οποίες ήταν η κινητική, η νοητική και οι αισθητηριακές αναπηρίες όρασης και ακοής. Επίσης, αξιολογήθηκε η επίδραση παραγόντων όπως η ηλικία, το φύλο και η προηγούμενη εμπειρία επαφής στις στάσεις και στην πρόθεση συμπεριφοράς των μαθητών απέναντι στην αναπηρία, στοιχεία που συνδέονται με τον ευρύτερο τρόπο με τον οποίο τα παιδιά αντιλαμβάνονται τη συγκεκριμένη έννοια. Στη συνέχεια εφαρμόστηκε πρόγραμμα παρέμβασης διάρκειας δώδεκα εβδομάδων σε 120 μαθητές, ενώ 110 μαθητές αποτέλεσαν την ομάδα ελέγχου. Το πρόγραμμα βασίστηκε στη βιωματική μάθηση με θεατροπαιδαγωγικές δραστηριότητες, στο παιχνίδι, στην αφήγηση παραμυθιών, στη συζήτηση και στην άμεση επαφή με άτομα με αναπηρία. Από τα αποτελέσματα φάνηκε ότι πριν από την παρέμβαση οι μαθητές θεωρούσαν ότι η αναπηρία αφορά κυρίως άτομα με κινητικά προβλήματα. Μετά την εφαρμογή του προγράμματος καταγράφηκε σαφής βελτίωση στις γνώσεις και στις στάσεις τους, με πιο θετικές προσεγγίσεις και απέναντι στις υπόλοιπες μορφές και περιορισμό των λανθασμένων αναπαραστάσεων. Η ομάδα παρέμβασης διαφοροποιήθηκε ουσιαστικά από την ομάδα ελέγχου, γεγονός που αναδεικνύει την αποτελεσματικότητα του προγράμματος. Συνολικά, τα ευρήματα υπογραμμίζουν τη σημασία των πολυτροπικών και βιωματικών προσεγγίσεων για την κατανόηση της αναπηρίας και τη διαμόρφωση θετικότερων στάσεων των μαθητών.