Ψυχοφυσιολογικά πρότυπα γονέων πασχόντων από διαταραχή πρόσληψης τροφής

Abstract

This doctoral dissertation investigated the effectiveness of a Group Psychoeducational Intervention for parents–caregivers of individuals with Eating Disorders (EDs). The primary aim was to evaluate whether the intervention could reduce family burden, enhance caregivers’ mental health, and improve parental attitudes, while also examining the role of caregivers’ personality traits in predicting responsiveness to the intervention. A total of 58 parents participated in a structured psychoeducational program delivered at the 1st Psychiatric Clinic of the National and Kapodistrian University of Athens (Aiginiteio Hospital). Standardized instruments were used, including the AESED, EDSIS, GHQ-28, TCI-140, and a Demographic Questionnaire, with assessments conducted pre-intervention and post-intervention. The findings demonstrated significant reductions in accommodating behaviors (AESED) and in the perceived impact of EDs on caregivers’ lives (EDSIS), as well as improvements in general mental health (GHQ-28). The Greek version of the AESED was validated as a reliable and culturally appropriate tool. Furthermore, the TCI-140 results indicated that specific personality traits of caregivers were associated with the degree of improvement after the intervention, highlighting the prognostic value of personality characteristics in the therapeutic process. Overall, the study provides empirical evidence that psychoeducation is an effective means of supporting both caregivers and families, fostering resilience and improving quality of life. Within the Greek cultural context, where family plays a central role, these findings underscore the necessity of integrating psychoeducational programs into mental health services. This is in line with recent evidence showing that psychoeducational and family-focused interventions in eating disorders may reduce caregiver burden and support treatment outcomes (Mesarič et al., 2024; Baudinet et al., 2024). Future research should include larger and more diverse samples, control groups, and long-term follow-up in order to establish further the effectiveness and sustainability of such interventions.

Η παρούσα διδακτορική διατριβή διερεύνησε την αποτελεσματικότητα της Ομαδικής Ψυχοεκπαιδευτικής Παρέμβασης σε γονείς-φροντιστές ατόμων με Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ). Σκοπός ήταν να αξιολογηθεί κατά πόσο η παρέμβαση μπορεί να μειώσει την οικογενειακή επιβάρυνση, να ενισχύσει την ψυχική υγεία και να βελτιώσει τις γονεϊκές στάσεις απέναντι στα πάσχοντα τέκνα, ενώ παράλληλα εξετάστηκε η συμβολή παραγόντων προσωπικότητας των φροντιστών στην ανταπόκριση στην παρέμβαση. Στη μελέτη συμμετείχαν 58 γονείς- φροντιστές, οι οποίοι έλαβαν μέρος σε ένα δομημένο πρόγραμμα ψυχοεκπαίδευσης που πραγματοποιήθηκε στην Α΄ Πανεπιστημιακή Ψυχιατρική Κλινική του ΕΚΠΑ (Αιγινήτειο Νοσοκομείο). Χρησιμοποιήθηκαν τα ερωτηματολόγια AESED, EDSIS, GHQ-28, TCI-140, καθώς και Δημογραφικό Ερωτηματολόγιο, με μετρήσεις πριν και μετά την παρέμβαση. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν σημαντική μείωση στις προσαρμοστικές συμπεριφορές των γονέων (AESED) και στην αντιλαμβανόμενη επίβάρυνση της ΔΠΤ στη ζωή τους (EDSIS), καθώς και βελτίωση της γενικής τους υγείας (GHQ-28). Η ελληνική έκδοση της κλίμακας AESED επιβεβαιώθηκε ως έγκυρο και αξιόπιστο εργαλείο. Επιπλέον, το TCI-140 κατέδειξε ότι συγκεκριμένα χαρακτηριστικά προσωπικότητας των φροντιστών σχετίζονται με τον βαθμό βελτίωσης μετά την παρέμβαση, στοιχείο που ενισχύει την προγνωστική αξία της προσωπικότητας στη θεραπευτική διαδικασία.Η μελέτη επιβεβαιώνει ότι η ψυχοεκπαίδευση αποτελεί αποτελεσματικό μέσο υποστήριξης τόσο για τους φροντιστές όσο και για την οικογένεια συνολικά, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα και την ποιότητα ζωής των μελών της. Σε ένα πολιτισμικό πλαίσιο όπως το ελληνικό, όπου η οικογένεια κατέχει κεντρικό ρόλο, τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη θεσμοθέτησης αντίστοιχων προγραμμάτων ψυχοεκπαίδευσης στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Η ανάγκη αυτή συνάδει και με πρόσφατα διεθνή ευρήματα, σύμφωνα με τα οποία οι ψυχοεκπαιδευτικές και οικογενειακά προσανατολισμένες παρεμβάσεις στις ΔΠΤ συμβάλλουν στη μείωση της επιβάρυνσης των φροντιστών και στην ενίσχυση της θεραπευτικής διαδικασίας (Mesarič et al., 2024; Baudinet et al., 2024). Μελλοντικές μελέτες θα πρέπει να ενσωματώσουν μεγαλύτερα και πιο ετερογενή δείγματα, ομάδες ελέγχου και μακροχρόνια follow-up, ώστε να τεκμηριωθεί περαιτέρω η αποτελεσματικότητα και η βιωσιμότητα τέτοιων παρεμβάσεων.