Η πολιτιστική κληρονομιά και ο πολιτιστικός τουρισμός ως πυλώνες βιώσιμης αστικής ανάπτυξης για την άσκηση πολιτιστικής πολιτικής: ιστορική φυσιογνωμία, χρήση, διαχείριση και αναπτυξιακή προοπτική των ρωμαϊκών, βυζαντινών και νεότερων μνημείων της Άνω Πόλεως Πατρών

Abstract

Tourism, both domestic and international, is a potentially positive means of preserving and promoting nature and culture. That is why most countries with a long-standing cultural tradition began as early as the 1980s, realizing its value, to cultivate and organize alternative forms of tourism activities: sports, religious, ecological, medical, oenological, gastronomic, cultural, etc. In fact, the latter prove to be stronger, as they relate to the historical and modern cultural capital but also to the environmental physiognomy of the place visited. Therefore, cultural tourism must be based on both the cultural heritage and the modern cultural stock of each country, in order to be constructive and become a pillar of development at an economic, social, cultural and environmental level. The process, however, that will harmoniously combine cultural heritage with cultural tourism consists of the exercise of a specific cultural policy and management, both transnationally, on the part of international organizations and the European Union, and stately, on the part of each country. Regional and local cultural institutions, public, municipal, private, non-governmental, such as Regions, Regional Units (former Prefectures), Municipalities, Municipal Units, Ephorates of Antiquities, Services for Newer Monuments and Technical Works, Directorates of Primary and Secondary Education, Cultural Organizations of Municipalities, Associations of Philologists, Cultural Associations, the Church and local communities in general, through partnerships of public and private initiative, are called upon to play a particular cultural role. Important examples of monuments, which are considered cultural landmarks of the Upper Town of Patras (Old Patras), are the Roman Odeon, the Roman Stadium, the Roman and Medieval Aqueduct, the Castle-Fortress, the Holy Church of Pantokrator and the Old Municipal Hospital, because they demonstrate the historical diversity of the city of Patras and can contribute to urban regeneration and promotion through the exercise of effective cultural management policy.

Ο τουρισμός, εσωτερικός και εξωτερικός-διεθνής, αποτελεί δυνάμει θετικό μέσο διατήρησης και ανάδειξης της φύσης και του πολιτισμού. Γι’ αυτό οι περισσότερες χώρες με διαχρονική πολιτισμική παράδοση άρχισαν ήδη από την δεκαετία του 1980, συνειδητοποιώντας την αξία του, να καλλιεργούν και να οργανώνουν εναλλακτικές μορφές τουριστικών δραστηριοτήτων: αθλητικές, θρησκευτικές, οικολογικές, ιατρικές, οινολογικές, γαστρονομικές, πολιτισμικές κ.ά. Μάλιστα οι τελευταίες αποδεικνύονται ισχυρότερες, καθώς αφορούν στο ιστορικό και νεότερο πολιτισμικό κεφάλαιο αλλά και στην περιβαλλοντική φυσιογνωμία του τόπου επίσκεψης. Επομένως, ο πολιτιστικός τουρισμός οφείλει να στηρίζεται τόσο στην πολιτιστική κληρονομιά όσο και στο σύγχρονο πολιτιστικό απόθεμα κάθε χώρας, για να είναι εποικοδομητικός και να αποβαίνει πυλώνας ανάπτυξης σε οικονομικό, κοινωνικό, πολιτισμικό και περιβαλλοντικό επίπεδο. Η διαδικασία, όμως, που θα συνθέσει αρμονικά την πολιτιστική κληρονομιά με τον πολιτιστικό τουρισμό συνίσταται στην άσκηση συγκεκριμένης πολιτιστικής πολιτικής και διαχείρισης, τόσο διακρατικά, από την πλευρά διεθνών οργανισμών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όσο και κρατικά, από την πλευρά της εκάστοτε χώρας. Ιδιαίτερο πολιτιστικό ρόλο καλούνται να έχουν οι περιφερειακοί και τοπικοί φορείς πολιτισμού, δημόσιοι, δημοτικοί, ιδιωτικοί, μη κυβερνητικοί, όπως οι Περιφέρειες, οι Περιφερειακές Ενότητες (πρώην Νομοί), οι Δήμοι, οι Δημοτικές Ενότητες, οι Εφορείες Αρχαιοτήτων, οι Υπηρεσίες Νεότερων Μνημείων και Τεχνικών Έργων, οι Διευθύνσεις Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, οι Πολιτιστικοί Οργανισμοί των Δήμων, οι Σύνδεσμοι Φιλολόγων, οι Πολιτιστικοί Σύλλογοι, η Εκκλησία και γενικά οι τοπικές κοινωνίες μέσω συμπράξεων δημόσιας και ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Σημαντικά παραδείγματα μνημείων, που θεωρούνται πολιτιστικά τοπόσημα της Άνω Πόλης Πατρών (Παλαιά Πάτρα), αποτελούν το Ρωμαϊκό Ωδείο, το Ρωμαϊκό Στάδιο, το Ρωμαϊκό και Μεσαιωνικό Υδραγωγείο, το Κάστρο-Φρούριο, ο Ιερός Ναός Παντοκράτορος και το Παλαιό Δημοτικό Νοσοκομείο, γιατί αποδεικνύουν την ιστορική ποικιλότητα της πόλης των Πατρών και μπορούν να συμβάλουν στην αστική ανάπλαση και προβολή μέσω της άσκησης αποτελεσματικής πολιτιστικής διαχειριστικής πολιτικής.