Λοιμώξεις χειρουργικού πεδίου σε επεμβάσεις στοματικής και κρανιοπροσωπικής χειρουργικής: μικροβιολογική και επιδημιολογική ανάλυση δεδομένων

Abstract

Introduction: Surgical site infections represent one of the most frequent and clinically significant postoperative complications in oral and craniofacial surgery. Their occurrence is associated with increased morbidity, prolonged postoperative recovery, and, in selected cases, the need for reoperation or removal of implanted materials. Despite the extensive attention devoted to this issue in the international literature, the available evidence is characterized by substantial heterogeneity in study design, outcome definitions, and methodological quality, which limits the derivation of robust and clinically applicable conclusions. The aim of the present doctoral thesis is the systematic assessment of the prevalence of surgical site infections across selected and commonly performed categories of oral and craniofacial surgical procedures. Materials and Methods: The present doctoral thesis adopted a combined research design, integrating both secondary and primary data. At the level of secondary analysis, five systematic reviews and meta-analyses were conducted in accordance with the PRISMA guidelines, aiming to estimate the prevalence of surgical site infections in selected categories of oral and craniofacial surgical interventions. Statistical synthesis was performed using random-effects models, with systematic exploration of between-study heterogeneity. In parallel, primary retrospective clinical data were analyzed from patients with squamous cell carcinoma of the lip who underwent tumor excision and reconstruction using the Karapandzic flap, with detailed recording of surgical site infections and other postoperative complications. Results: The findings demonstrated a clear variation in the prevalence of surgical site infections according to the type of surgical procedure. Based on the results of the conducted systematic reviews and meta-analyses, the reported prevalence of surgical site infections ranged from relatively low values of approximately 1% up to 12%, depending on the intervention examined. These findings were corroborated by the analysis of the primary clinical dataset, in which surgical site infections were identified as a relatively rare event, with a prevalence of approximately 1.96%, in contrast to the overall postoperative complication rate, which reached nearly 27%. Conclusions: This doctoral thesis demonstrates that the prevalence of surgical site infections in oral and craniofacial surgery varies substantially according to the type of procedure and the specific surgical context. The combined use of systematically synthesized literature data and primary real-world clinical evidence enhances the methodological robustness of the findings and provides a more reliable framework for their interpretation, supporting evidence-based preventive strategies and informing future research planning.

Εισαγωγή: Οι λοιµώξεις χειρουργικού πεδίου αποτελούν µία από τις συχνότερες και κλινικά σηµαντικότερες µετεγχειρητικές επιπλοκές στη στοµατική και κρανιοπροσωπική χειρουργική. Η εµφάνισή τους σχετίζεται µε αυξηµένη νοσηρότητα, παράταση της µετεγχειρητικής αποκατάστασης και, σε ορισµένες περιπτώσεις, ανάγκη επανεπέµβασης ή αφαίρεσης εµφυτεύσιµων υλικών. Παρά την εκτενή ενασχόληση της διεθνούς βιβλιογραφίας, τα διαθέσιµα δεδοµένα χαρακτηρίζονται από σηµαντική ετερογένεια ως προς τον σχεδιασµό των µελετών, τους ορισµούς των εκβάσεων και τη µεθοδολογική τους ποιότητα, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα εξαγωγής σταθερών και κλινικά εφαρµόσιµων συµπερασµάτων. Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι η συστηµατική αποτίµηση του επιπολασµού των λοιµώξεων χειρουργικού πεδίου σε επιλεγµένες, και συχνότερα εµφανιζόµενες, κατηγορίες επεµβάσεων της στοµατικής και κρανιοπροσωπικής χειρουργικής. Υλικό και Μέθοδος: Η παρούσα διδακτορική διατριβή υιοθέτησε συνδυαστικό ερευνητικό σχεδιασµό, αξιοποιώντας τόσο δευτερογενή όσο και πρωτογενή δεδοµένα. Σε επίπεδο δευτερογενούς ανάλυσης, πραγµατοποιήθηκαν πέντε συστηµατικές ανασκοπήσεις και µετα-αναλύσεις, σύµφωνα µε τις κατευθυντήριες οδηγίες PRISMA, µε στόχο την εκτίµηση του επιπολασµού λοιµώξεων χειρουργικού πεδίου σε επιλεγµένες κατηγορίες επεµβάσεων της στοµατικής και κρανιοπροσωπικής χειρουργικής. Η στατιστική σύνθεση πραγµατοποιήθηκε µε µοντέλα τυχαίων επιδράσεων, µε συστηµατική διερεύνηση της ετερογένειας. Παράλληλα, αναλύθηκε πρωτογενές αναδροµικό κλινικό υλικό ασθενών µε πλακώδες καρκίνωµα του χείλους που υποβλήθηκαν σε εκτοµή και αποκατάσταση µε κρηµνό Karapandzic, µε καταγραφή της εµφάνισης λοιµώξεων χειρουργικού πεδίου καθώς και άλλων µετεγχειρητικών επιπλοκών. Αποτελέσµατα: Τα αποτελέσµατα ανέδειξαν σαφή διαφοροποίηση του επιπολασµού λοιµώξεων χειρουργικού πεδίου ανάλογα µε τον τύπο της χειρουργικής επέµβασης. Σύµφωνα µε τα αποτελέσµατα των πραγµατοποιηθέντων συστηµατικών ανασκοπήσεων και µετα-αναλύσεων, τα ποσοστά λοιµώξεων χειρουργικού πεδίου κυµάνθηκαν σε σχετικά χαµηλές τιµές από 1% έως και 12%. Το γεγονός αυτό επιβεβαιώθηκε και από την ανάλυση του πρωτογενούς κλινικού υλικού όπου η εµφάνιση λοιµώξεων χειρουργικού πεδίου αποτέλεσε σχετικά σπάνιο εύρηµα, µε τιµή περί το 1.96%, σε σχέση µε το σύνολο των µετεγχειρητικών επιπλοκών, η εµφάνιση των οποίων ανήλθε περί το 27%. Συµπεράσµατα: Η παρούσα διατριβή καταδεικνύει ότι ο επιπολασµός των λοιµώξεων χειρουργικού πεδίου στη στοµατική και κρανιοπροσωπική χειρουργική διαφοροποιείται ουσιαστικά ανάλογα µε το είδος της επέµβασης και τις ιδιαίτερες χειρουργικές συνθήκες. Η συνδυαστική αξιοποίηση των δεδοµένων της συστηµατικής βιβλιογραφικής ανασκόπησης και των πρωτογενών δεδοµένων ενισχύει τη µεθοδολογική εγκυρότητα των ευρηµάτων και προσφέρει πιο σταθερή βάση για την ερµηνεία τους, υποστηρίζοντας τεκµηριωµένες στρατηγικές πρόληψης και µελλοντικό ερευνητικό σχεδιασµό.