Ορμόνες του φύλου σε ασθενείς με κερατόκωνο

Abstract

Purpose: The present study aimed to investigate the relationship between sex hormones and keratoconus in a Greek population. In addition, the potential diagnostic and prognostic value of these hormones was evaluated in relation to the need for therapeutic interventions, such as penetrating corneal transplantation (PK) and corneal collagen cross-linking (CXL). Furthermore, possible differences in hormonal profiles between patients with progressive and those with stable keratoconus were examined. Methods: In this cross-sectional study, patients with keratoconus (KC) who were examined at the Cornea Department of the 1st Ophthalmology Clinic of the University Hospital of Athens “Georgios Gennimatas” were included and age-matched with healthy volunteers. Participants were of Greek origin and aged 16 years or older. Exclusion criteria for both groups included a history of significant systemic disease, use of hormonal contraceptives in female participants, the presence of other ocular diseases or corneal dystrophies, and any prior ocular surgery or trauma. Plasma levels of luteinizing hormone (LH), follicle-stimulating hormone (FSH), estradiol (E2), prolactin (PRL), testosterone (TES), dehydroepiandrosterone sulfate (DHEA-S), and progesterone (PRG) were measured. Additionally, their correlations with tomographic and biomechanical corneal parameters, as well as with a possible history of corneal cross-linking (CXL) or penetrating keratoplasty (PK), were assessed... Results: A total of 105 patients with KC and 71 healthy controls were included. Plasma LH levels in patients with KC showed a positive correlation with corneal hysteresis (CH) and corneal resistance factor (CRF). Furthermore, LH emerged as a positive predictive marker for both parameters. KC patients who had undergone PK exhibited higher FSH levels and a lower LH/FSH ratio compared to those treated with CXL. E2 levels were elevated in women over 46 years of age. PRL levels were positively correlated with maximum keratometry (Kmax) and negatively correlated with anterior Q-value in men. Moreover, men with KC showed reduced TES levels, which correlated with corneal morphology and biomechanics. Lower DHEA-S levels were observed in patients who underwent PK compared to those who underwent CXL. Additionally, DHEA-S showed a negative correlation with Kmax and elevation parameters, and a positive correlation with posterior Q-value in healthy controls. Finally, PRG levels were elevated in men with KC, showing a negative correlation with thinnest corneal thickness (TCT) and central corneal thickness (CCT), while levels were lower in patients who underwent PK compared to those who underwent CXL.Conclusions: These findings suggest that sex hormones may contribute to the pathophysiology of KC, supporting the presence of a systemic hormonal component in disease progression. To our knowledge, this is the first study to comprehensively examine all sex hormones in the same population and, additionally, the first to investigate this issue in a Greek population.

Σκοπός: Η παρούσα μελέτη στόχευσε στη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ των ορμονών του φύλου και του κερατοκώνου (KC) σε ελληνικό πληθυσμό. Παράλληλα, αξιολογήθηκε η πιθανή διαγνωστική και προγνωστική αξία των ορμονών αυτών σε σχέση με την ανάγκη θεραπευτικών παρεμβάσεων, όπως η διαμπερής μεταμόσχευση κερατοειδούς (PK) και η διασύνδεση του κερατοειδούς (CXL). Επιπλέον, εξετάστηκαν πιθανές διαφορές στο ορμονικό προφίλ μεταξύ ασθενών με προοδευτικό και ασθενών με σταθερό KC. Μέθοδος: Σε αυτή την cross sectional μελέτη, συμμετείχαν ασθενείς με KC που εξετάστηκαν στο Τμήμα Κερατοειδούς της Α΄ Οφθαλμολογικής Κλινικής του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Αθηνών «Γεώργιος Γεννηματάς» και αντιστοιχίστηκαν ηλικιακά με υγιείς εθελοντές (HC). Οι συμμετέχοντες ήταν ελληνικής καταγωγής, ηλικίας 16 ετών ή μεγαλύτεροι. Τα κριτήρια αποκλεισμού και για τις δύο ομάδες περιλάμβαναν ιστορικό σημαντικής συστηματικής νόσου, τη χρήση ορμονικών αντισυλληπτικών στις γυναίκες συμμετέχουσες, την παρουσία άλλων οφθαλμικών παθήσεων ή δυστροφιών του κερατοειδούς, καθώς και οποιαδήποτε προηγούμενη οφθαλμική χειρουργική επέμβαση ή τραύμα. Μετρήθηκαν στο πλάσμα τα επίπεδα της ωχρινοτρόπου ορμόνης (LH), της θυλακιοτρόπου ορμόνης (FSH), της οιστραδιόλης (E2), της προλακτίνης (PRL), της τεστοστερόνης (TES), της θειικής δεϋδροεπιανδροστερόνης (DHEA-S) και της προγεστερόνης (PRG). Επιπλέον υπολογίστηκε η συσχέτισή τους με τομογραφικές και εμβιομηχανικές παραμέτρους του κερατοειδούς, καθώς και με πιθανό ιστορικό CXL ή PK. Αποτελέσματα: Συμπεριλήφθηκαν 105 ασθενείς με KC και 71 HC. Τα επίπεδα της LH στο πλάσμα των ασθενών με KC εμφάνισαν θετική συσχέτιση με την κερατοειδική υστέρηση (CH) και τον παράγοντα κερατοειδικής αντίστασης (CRF). Επιπλέον, η LH αναδείχθηκε ως θετικός προγνωστικός δείκτης και για τις δύο παραμέτρους. Οι ασθενείς με KC που είχαν υποβληθεί σε PK παρουσίασαν υψηλότερα επίπεδα FSH και μειωμένο λόγο LH/FSH σε σύγκριση με εκείνους που είχαν αντιμετωπιστεί με CXL. Τα επίπεδα της E2 ήταν αυξημένα σε γυναίκες άνω των 46 ετών. Τα επίπεδα της PRL συσχετίστηκαν θετικά με τη μέγιστη κερατομετρία (Kmax) και αρνητικά με το πρόσθιο Q-value στους άνδρες. Επιπλέον, οι άνδρες με KC εμφάνισαν μειωμένα επίπεδα TES, τα οποία συσχετίστηκαν με τη μορφολογία και την εμβιομηχανική του κερατοειδούς. Χαμηλότερα επίπεδα DHEA-S παρατηρήθηκαν σε ασθενείς που υποβλήθηκαν σε PK σε σύγκριση με αυτούς που υποβλήθηκαν σε CXL. Παράλληλα, η DHEA-S παρουσίασε αρνητική συσχέτιση με το Kmax και τις παραμέτρους ανύψωσης, και θετική συσχέτιση με το οπίσθιο Q-value στους HC. Τέλος, τα επίπεδα της PRG ήταν αυξημένα στους άνδρες με KC, παρουσιάζοντας αρνητική συσχέτιση με το λεπτότερο πάχος του κερατοειδούς (TCT) και το κεντρικό πάχος κερατοειδούς (CCT), ενώ ήταν χαμηλότερα στους ασθενείς που υποβλήθηκαν σε PK σε σύγκριση με αυτούς που υποβλήθηκαν σε CXL. Συμπεράσματα: Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι οι ορμόνες του φύλου ενδέχεται να συμβάλλουν στην παθοφυσιολογία του KC, υποστηρίζοντας την ύπαρξη συστηματικής ορμονικής συνιστώσας στην εξέλιξη της νόσου. Εξ όσων γνωρίζουμε, η παρούσα μελέτη είναι η πρώτη που εξέτασε συνολικά όλες τις ορμόνες του φύλου στον ίδιο πληθυσμό και, επιπλέον, η πρώτη που διερεύνησε το συγκεκριμένο ζήτημα σε ελληνικό πληθυσμό.