Μελέτη και αποτύπωση του ηχητικού περιβάλλοντος μέσα από την ανάπτυξη υλικών διατάξεων και τεχνικών πολυκαναλικής ηχογράφησης πεδίου

Abstract

This doctoral dissertation addresses the issue of the spatiotemporal recording of the soundscape, examining the theoretical, technological, and methodological conditions required to achieve continuous recording in motion along horizontal and vertical trajectories, without the audible interference of the recordist and with minimal mechanical interference from the recording system itself. The research departs from the identification of a significant theoretical and methodological gap in the literature of field recording and acoustic ecology, where sound recording is generally treated as a sampling process conducted from one or more fixed points. Within this context, the dissertation redefines spatiotemporality as a fundamental dimension of field recording and approaches fidelity not simply as a set of technical characteristics of reproduction, but as the ability to capture the evolution of the soundscape in space and time. This theoretical starting point led to the design and implementation of an applied practice-based research process, resulting in the development of a manual, modular, low-noise recording system named the Moving Sound-Receptor (MSR). The application and evaluation of the MSR in different environments, including horizontal and vertical trajectories, showed that recording in motion can consistently capture the dynamic change of the soundscape and can form a distinct methodological approach for research, documentation, and the creative use of the sound environment. Overall, the dissertation proposes a new methodological framework for the spatiotemporal recording of the soundscape, bridging the theoretical field of field recording with the development of a practical research system capable of rendering the evolution of the soundscape in motion.

Η παρούσα διδακτορική διατριβή πραγματεύεται το ζήτημα της χωροχρονικής καταγραφής του ηχοτοπίου, εξετάζοντας τις θεωρητικές, τεχνολογικές και μεθοδολογικές προϋποθέσεις για την επίτευξη μιας συνεχούς ηχογράφησης εν κινήσει, κατά μήκος οριζόντιων και κατακόρυφων διαδρομών, χωρίς την ηχητική παρεμβολή του ηχολήπτη και της ίδιας της διάταξης καταγραφής. Αφετηρία της έρευνας αποτελεί η διαπίστωση ενός ουσιώδους θεωρητικού και μεθοδολογικού κενού στη βιβλιογραφία της ηχογράφησης πεδίου και της ακουστικής οικολογίας, όπου η καταγραφή του ήχου αντιμετωπίζεται, κατά κανόνα, ως δειγματοληπτική διαδικασία από ένα ή περισσότερα σημεία. Στο πλαίσιο αυτό, η διατριβή επαναπροσδιορίζει τη χωροχρονικότητα ως θεμελιώδη διάσταση της ηχογράφησης πεδίου και προσεγγίζει την πιστότητα όχι απλώς ως σύνολο τεχνικών χαρακτηριστικών της αναπαραγωγής, αλλά ως την ικανότητα αποτύπωσης της εξέλιξης του ηχοτοπίου στον χώρο και στον χρόνο. Η θεωρητική αυτή αφετηρία οδήγησε στον σχεδιασμό και στην υλοποίηση μιας εφαρμοσμένης έρευνας, η οποία είχε ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη ενός χειροκίνητου, αρθρωτού και χαμηλού θορύβου συστήματος καταγραφής εν κινήσει, με την ονομασία Moving Sound-Receptor (MSR). Η εφαρμογή και η αξιολόγηση του MSR σε διαφορετικά πεδία, τόσο σε οριζόντιες όσο και σε κατακόρυφες διαδρομές, έδειξαν ότι η εν κινήσει καταγραφή δύναται να αποδώσει με συνέπεια τη δυναμική μεταβολή του ηχοτοπίου και να συγκροτήσει μια διακριτή μεθοδολογική προσέγγιση για την έρευνα, την τεκμηρίωση και τη δημιουργική αξιοποίηση του ηχητικού περιβάλλοντος. Συνολικά, η διατριβή προτείνει ένα νέο μεθοδολογικό πλαίσιο για τη χωροχρονική καταγραφή του ηχοτοπίου, γεφυρώνοντας το θεωρητικό πεδίο της ηχογράφησης πεδίου με την ανάπτυξη ενός εφαρμόσιμου ερευνητικού συστήματος, ικανού να αποδίδει την εξέλιξη του ηχοτοπίου εν κινήσει.