Μουσική εθνογραφία του μουσικοχορευτικού δρώμενου "Γενίτσαροι και Μπούλες” της Νάουσας Ημαθίας

Abstract

This dissertation approaches the Naoussa ritual “Genitsaroi and Boules” as a composite event where musical practice, dance movement, gendered relations, and urban space interweave. Its central research question asks how the music-dance practices of this annual rite shape community, collective memory, and local style through (a) timing and microtiming as mechanisms of a musician-dancer coordination, (b) embodied learning and gendered performances, and (c) the materiality of bodies, objects, and place (Costume, Prosopos (mask) and andyma (dressing rite). The analysis highlights timing – especially microtiming – in the “Atomikos Choros” (“Individual Dance”) as a critical interface where forms of coordination, initiative, and improvisation are negotiated. It examines Costume and Prosopos through the masking, collecting, and repair of each component by community members, and discusses how these objects are affixed to the bodies of youths, functioning as thresholds of transformation that inscribe techniques and memories onto body. The study foregrounds gendered performance across symbolic, initiatory, and public registers, whose boundaries are continually rearticulated, keeping them active and dynamic. Emphasis is placed on the co-evolution of player and instrument, through which the local timbral identity and the community’s aesthetic evaluations emerge.This dissertation leverages my triple positionality as researcher-musician-dancer to bridge oral, written and performed discourse and it proposes multimodal methods for documenting timing and improvisation while deepening cultural organology and cultural acoustics in the Naoussa ritual. It is based on ethnographic fieldwork-style listening sessions, analysis of archival sources and multimodal documentation (audio recordings, fieldnotes, sketches, TUBS charts, photographs, video). Methodologically, it is grounded in performative and sensory ethnography, the phenomenology of the body, practice theory, approaches to material culture and cultural organology, cultural acoustics, and sustained participation in musical events through multiple roles.

Η διατριβή προσεγγίζει το δρώμενο «Γενίτσαροι και Μπούλες» της Νάουσας, ως ένα σύνθετο γεγονός στο οποίο συμπλέκονται μουσική πράξη, χορευτική κίνηση, έμφυλες σχέσεις και αστικός χώρος. Κεντρικό ερευνητικό ερώτημα αποτελεί το πώς οι μουσικοχορευτικές πρακτικές του ετήσιου δρώμενου διαμορφώνουν κοινότητα, συλλογική μνήμη και τοπικό ιδίωμα μέσω (α’) του χρονισμού και του μικροχρονισμού ως μηχανισμών συντονισμού μουσικών-χορευτών, (β’) της ενσώματης μάθησης και των έμφυλων επιτελέσεων, και (γ’) της υλικότητας σωμάτων, αντικειμένων και χώρου (Στολή, Πρόσωπος, Άντυμα). Η ανάλυση αναδεικνύει τον χρονισμό, ιδίως τον μικροχρονισμό, στους «Ατομικούς Χορούς» ως κρίσιμο σημείο διεπαφής μουσικών και χορευτών, όπου διαπραγματεύονται οι μορφές συντονισμού, πρωτοβουλίας και αυτοσχεδιασμού. Εξετάζω τη Στολή και τον Πρόσωπο μέσα από την κατασκευή, συλλογή και επισκευή κάθε μέρους, από τα ίδια μέλη της κοινότητας. Συζητώ τον τρόπο που τα αντικείμενα αυτά προσαρτώνται στα σώματα νεαρών και εφήβων, λειτουργούν ως κατώφλια μετασχηματισμού και εγγράφουν στο σώμα τεχνικές και μνήμες. Αναδεικνύω τη λειτουργία των έμφυλων επιτελέσεων σε πολλά επίπεδα, από το συμβολικό και το μυητικό, ως το εξωστρεφές των δημόσιων πρακτικών, των οποίων τα όρια επαναδιατυπώνονται καθιστώντας τα ενεργά και δυναμικά. Ιδιαίτερη έμφαση δίνω στην σχέση οργανοπαίκτη και οργάνου ως συνεξελισσόμενη διεργασία, μέσα από την οποία προκύπτουν τα χαρακτηριστικά του τοπικού ηχοχρώματος και οι αισθητικές αξιολογήσεις της κοινότητας.Η διατριβή αξιοποιεί την τριπλή θεσιακότητά μου ως ερευνητή-μουσικού-χορευτή για να γεφυρώσει προφορικό, γραπτό και επιτελεστικό λόγο και κατ’ επέκταση, προτείνει πολυτροπικές μεθόδους καταγραφής χρονισμού/αυτοσχεδιασμού, εμβαθύνοντας στην πολιτισμική οργανολογία και την πολιτισμική ακουστική του Ναουσαίικου δρώμενου. Βασίζεται σε εθνογραφική επιτόπια έρευνα πεδίου και στηρίζεται σε συνδυασμό ημιδομημένων συνεντεύξεων, συμμετοχικής μουσικής παρατήρησης, εργαστηριακών συνακροάσεων, ανάλυσης αρχειακών πηγών και πολυτροπικής τεκμηρίωσης (ηχογραφήσεις, σημειώσεις, σκίτσα, TUBS, φωτογραφίες, βίντεο). Μεθοδολογικά, θεμελιώνεται σε επιτελεστική και αισθητηριακή εθνογραφία, φαινομενολογία του σώματος, θεωρία πρακτικής, προσεγγίσεις υλικού πολιτισμού και πολιτισμικής οργανολογίας, πολιτισμική ακουστική και συμμετοχή στα μουσικά δρώμενα μέσα από πολλαπλούς ρόλους.