Sustainability measurement in small-and-medium enterprises (SMEs): the Greek case

Abstract

Small and Medium-sized Enterprises (SMEs) play a pivotal role in economic development, employment, and value creation, particularly in Greece, where they constitute the backbone of the national economy. Despite their importance, SMEs’ engagement with sustainability remains uneven, and robust, context-sensitive frameworks for measuring sustainability performance in this sector are still underdeveloped. This PhD thesis examines sustainability measurement in SMEs, with a particular focus on the Greek case within a broader European context. The research adopts a multi-dimensional perspective grounded in the Triple Bottom Line framework, integrating economic, environmental, and social dimensions of sustainability. It is theoretically informed by the Resource-Based View, Stakeholder Theory, and Organizational Sustainability Theory. The study follows a mixed-methods research design. It begins with a systematic literature review that identifies sustainability practices, performance indicators, and analytical methods used in SME-focused research, leading to the development of a holistic analytical framework linking enablers, barriers, sustainability practices, and performance outcomes. Empirically, the framework is tested using survey data from over 400 SMEs across four European countries, including a focused sample of Greek SMEs, through Structural Equation Modeling. Quantitative findings are complemented by qualitative case studies and semi-structured interviews, providing contextual insight into managerial motivations and institutional constraints. In addition, spatial analysis using GIS techniques reveals significant regional disparities in sustainability performance among Greek SMEs. The findings demonstrate that sustainability enablers—particularly external pressures and internal leadership commitment—exert a stronger influence than barriers on sustainability adoption, while sustainability practices tend to yield stronger intra-dimensional than cross-dimensional performance effects. The thesis contributes by offering a validated, holistic sustainability measurement framework and by providing policy- and management-relevant insights to support sustainable transitions in the SME sector.

Οι Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις (ΜΜΕ) διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην οικονομική ανάπτυξη, την απασχόληση και τη δημιουργία προστιθέμενης αξίας, ιδιαίτερα στην Ελλάδα, όπου αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της εθνικής οικονομίας. Παρά τη σημασία τους, η υιοθέτηση και η μέτρηση της αειφορίας στις ΜΜΕ παραμένουν άνισες, ενώ εξακολουθεί να υφίσταται έλλειμμα ολοκληρωμένων και προσαρμοσμένων στο πλαίσιο τους μεθοδολογικών εργαλείων αξιολόγησης της αειφορίας. Η παρούσα διδακτορική διατριβή εξετάζει τη μέτρηση της αειφορίας στις ΜΜΕ, με ιδιαίτερη έμφαση στην ελληνική περίπτωση, εντασσόμενη σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Η έρευνα υιοθετεί μια πολυδιάστατη προσέγγιση βασισμένη στο πλαίσιο Triple Bottom Line, ενσωματώνοντας τις οικονομικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές διαστάσεις της βιωσιμότητας. Θεωρητικά, στηρίζεται στις Θεωρίες Resource-Based View, Stakeholder Theory και Organizational Sustainability Theory. Η μεθοδολογία της διατριβής βασίζεται σε μικτή ερευνητική προσέγγιση. Αρχικά, πραγματοποιείται συστηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση, η οποία οδηγεί στην ανάπτυξη ενός ολιστικού αναλυτικού πλαισίου που συνδέει τους ενισχυτικούς παράγοντες, τα εμπόδια, τις πρακτικές αειφορίας και τα αποτελέσματα επίδοσης. Εμπειρικά, το πλαίσιο αυτό ελέγχεται με τη χρήση δεδομένων έρευνας πεδίου από περισσότερες από 400 ΜΜΕ σε τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένου στοχευμένου δείγματος ελληνικών ΜΜΕ, μέσω της εφαρμογής μεθόδων Structural Equation Modeling (SEM). Τα ποσοτικά αποτελέσματα συμπληρώνονται από ποιοτικές μελέτες περίπτωσης (case studies) και ημι-δομημένες συνεντεύξεις, προσφέροντας βαθύτερη κατανόηση των διοικητικών πρακτικών και των θεσμικών περιορισμών. Επιπλέον, η αξιοποίηση χωρικής ανάλυσης με χρήση Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών (GIS) αναδεικνύει σημαντικές περιφερειακές ανισότητες στη βιωσιμότητα των ελληνικών ΜΜΕ. Τα ευρήματα καταδεικνύουν ότι οι ενισχυτικοί παράγοντες της αειφορίας—ιδίως οι εξωτερικές πιέσεις και η δέσμευση της ηγεσίας—επηρεάζουν σε μεγαλύτερο βαθμό την υιοθέτηση πρακτικών αειφορίας σε σύγκριση με τα εμπόδια, ενώ οι πρακτικές αειφορίας συνδέονται κυρίως με ενδοδιαστασιακές (intra-dimensional) και όχι διαστασιακές (cross-dimensional) επιδράσεις στην επίδοση. Η διατριβή συμβάλλει θεωρητικά και πρακτικά, προτείνοντας ένα επικυρωμένο, ολιστικό πλαίσιο μέτρησης της αειφορίας και παρέχοντας χρήσιμα συμπεράσματα για τη χάραξη πολιτικής και τη διοίκηση των ΜΜΕ.