Μικρασιατική Εκστρατεία 1919-1922: οι επιχειρήσεις της Στρατιάς Μικράς Ασίας το θέρος του 1922, συνολική θεώρηση και ανάλυση του αμυντικού αγώνα της

Abstract

The purpose of this paper is to analyze, evaluate and draw conclusions from the defensive operations of the Army of Asia Minor during the summer of 1922. The term defensive operations in military science encompasses both static defense operations, i.e. area defense, and retreat operations. The period under consideration is delimited from the launch of the final attack of the Western Front forces on August 13th, until the date of the withdrawal of the last military unit of the Southern Group from Asia Minor, on September 3rd, 1922. The analysis focuses on the orders issued by the Army of Asia Minor throughout the course of the operations, as it acted both at the strategic and the operational level, as well as on those issued by A and B Army Corps, which formed the Southern Group. The assessment of these operations leading to the formulation of conclusions is based on evidence drawn from the sciences of International Relations, Strategic Studies, Military History and Military Science. The assessment is also based on the war theories of Clausewitz and Jomini existing at that time, which were taught in the War Academy of Germany (Berlin) and France (Paris).Greek officers were sent to these Academies to qualify as staff officers. Consequently, these theories were known at least to the senior staff officers of the Army, who were graduates of these Academies and who were responsible for the planning and direction of operations, at the strategic and operational level. This study also evaluates the manner in which the Army of Asia Minor and the Southern Group planned, conducted, and directed their operations, the outcomes of the successive westward withdrawals carried out by the forces of the Southern Group, as well as the operational concept adopted by the Western Front during its offensive operation. The influence of Soviet military doctrine on the organization, training, and operational planning of Kemal’s offensive campaign is also examined. The study further evaluates whether the Army of Asia Minor was capable of achieving the political objectives of the war and whether the military objectives underpinning the defensive operations had been properly defined. The defensive operations resulted in the defeat of the Army of Asia Minor, since it was impossible from the outset to defend an extensive front of 750 kilometers in length, with insufficient forces, without provision for defense in depth and without the existence of adequate strategic reserves, in areas from which they could intervene in a timely manner in the defensive battle. Kemal’s forces succeeded in achieving overwhelming superiority in both space and time, thereby surprising the Greek command, which, lacking an effective battlefield intelligence collection system, was unable to accurately assess the capabilities of the forces deployed by the Western Front. Furthermore, the Army’s headquarters, located 400 kilometers from the defensive line, was physically incapable of exercising effective operational control or reinforcing the Southern Group during the engagement. This limitation was compounded by the fact that the Army of Asia Minor subordinated its only strategic reserve force, Β Army Corps, to the A Army Corps, and thus never taking it under its direct command.

Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η ανάλυση, η αξιολόγηση και η εξαγωγή συμπερασμάτων από τις αμυντικές επιχειρήσεις της Στρατιάς της Μικράς Ασίας, το καλοκαίρι του 1922. Υπό τον όρο αμυντικές επιχειρήσεις κατά τη στρατιωτική επιστήμη, νοούνται τόσο οι επιχειρήσεις της στατικής άμυνας, της άμυνας περιοχής δηλαδή, όσο και οι υποχωρητικές επιχειρήσεις. Η εξεταζομένη περίοδος οριοθετείται από την εκδήλωση της τελικής επιθέσεως των δυνάμεων του Δυτικού Μετώπου, τη 13η Αυγούστου, έως και την ημέρα της αποχωρήσεως και του τελευταίου στρατιωτικού τμήματος του Νοτίου Συγκροτήματος από τη Μικρά Ασία, την 3η Σεπτεμβρίου 1922. Στην ανάλυση δίδεται βαρύτητα στις διαταγές που εξέδιδε κάθε φορά η Στρατιά, που ενεργούσε τόσο σε στρατηγικό, όσο και σε επιχειρησιακό επίπεδο κατά την εξέλιξη των επιχειρήσεων, αλλά και σε αυτές των Α και Β Σωμάτων Στρατού, που αποτελούσαν το Νότιο Συγκρότημα. Η κριτική των επιχειρήσεων για την εξαγωγή συμπερασμάτων γίνεται με βάση στοιχεία που αντλούνται από τις επιστήμες των Διεθνών Σχέσεων, των Στρατηγικών Σπουδών, της Στρατιωτικής Ιστορίας και της Στρατιωτικής Επιστήμης. Η κριτική βασίζεται επίσης στις υπάρχουσες εκείνη την εποχή θεωρίες πολέμου, των Κλαούζεβιτς και Ζομινί, οι οποίες και διδάσκονταν στις Σχολές Πολέμου της Γερμανίας (Βερολίνου) και της Γαλλίας (Παρισίων). Στις σχολές αυτές αποστέλλονταν από την Ελλάδα αξιωματικοί για εκπαίδευση, προκειμένου να καταστούν επιτελείς. Συνεπώς οι θεωρίες αυτές ήταν γνωστές τουλάχιστον στους βασικούς επιτελείς της Στρατιάς, οι οποίοι ήταν απόφοιτοι αυτών των σχολών και οι οποίοι ήταν υπεύθυνοι για τον σχεδιασμό και την διεύθυνση των επιχειρήσεων, στο στρατηγικό και επιχειρησιακό επίπεδο. Εξετάζεται και κρίνεται ο τρόπος με τον οποίο η Στρατιά Μικράς Ασίας και το Νότιο Συγκρότημα σχεδίασαν, διεξήγαγαν και διηύθυναν τις επιχειρήσεις, τα αποτελέσματα της συμπτύξεως σε διαδοχικές προς τα δυτικά τοποθεσίες από τις δυνάμεις του Νοτίου Συγκροτήματος καθώς και η ιδέα ενεργείας του Δυτικού Μετώπου στη διάρκεια των επιθετικών του επιχειρήσεων. Επίσης εξετάζεται η επιρροή της σοβιετικής στρατιωτικής σκέψεως στην οργάνωση, εκπαίδευση και σχεδίαση των επιθετικών επιχειρήσεων από τον Κεμάλ. Στα συμπεράσματα περιλαμβάνονται το κατά πόσον ήταν στις δυνατότητες της Στρατιάς Μικράς Ασίας η εκπλήρωση του πολιτικού σκοπού του πολέμου, το αν εξ αυτού είχε επιλεγεί σωστά ο στρατιωτικός σκοπός του πολέμου των Αμυντικών Επιχειρήσεων. Οι αμυντικές επιχειρήσεις κατέληξαν σε ήττα της Στρατιάς Μικράς Ασίας, αφού ήταν αδύνατη ευθύς εξ αρχής η άμυνα σ’ ένα εκτεταμένο μέτωπο μήκους 750 χιλιομέτρων, με ανεπαρκείς δυνάμεις, χωρίς πρόβλεψη για άμυνα κατά βάθος και χωρίς την ύπαρξη ικανών στρατηγικών εφεδρειών, σε χώρους από τους οποίους αυτές να μπορούσαν να επεμβαίνουν εγκαίρως στην αμυντική μάχη. Οι δυνάμεις του Κεμάλ επέτυχαν συντριπτική υπεροχή σε τόπο και χρόνο, αιφνιδιάζοντας την ελληνική διοίκηση, η οποία χωρίς Σύστημα Συλλογής Πληροφοριών Μάχης, ήταν αδύνατον να εκτιμήσει τις δυνατότητες των δυνάμεων του Δυτικού Μετώπου. Πλέον αυτών των επισημάνσεων, η Στρατιά ευρισκόμενη σε απόσταση 400 χιλιομέτρων από την αμυντική τοποθεσία δεν είχε δυνατότητα διευθύνσεως των επιχειρήσεων και ουσιαστικής επεμβάσεως στον αγώνα του Νοτίου Συγκροτήματος, αφού ουδέποτε διοίκησε το Β ΣΣ, το οποίο αποτελούσε την στρατηγική εφεδρεία, και το οποίο είχε υπαγάγει υπό το Α ΣΣ.