Χρηματοοικονομικός αλφαβητισμός και ηγεσία στο χώρο της υγείας

Abstract

This dissertation systematically explores the relationship between financial literacy (FL), digital financial literacy (DFL), and the leadership skills of healthcare professionals in a hospital setting. In a context of increasing organizational complexity and digitization, the combination of financial/digital literacy with mature leadership skills is a critical determinant of quality, efficiency, and sustainability. The aim of the study was to quantitatively assess levels of FA/FLE and leadership skills, stratify them by role, education, gender, and age, and identify independent factors that predict them. A cross-sectional, descriptive-analytical design was adopted in a multi-site sample of healthcare professionals in Greece (N=300; 40% men, 60% women; median age 48 years [range 27–59]; 57% physicians, 43% nurses; 69% university and 31% technical education; 54% with administrative duties). SAS and PAS were measured using validated tools that produced individual and total scores, while leadership skills were assessed in three areas (administrative, interpersonal, conceptual). The analysis included descriptive statistics, group comparisons, Spearman correlations, and multivariate linear regression, controlling for administrative role, education, status, gender, and age (α=0.05). The total XA was 13.83±2.65 (adjusted 69.14±13.25%), while the ΨXA was 5.4±1.7 (adjusted 53.97±17.07%). Leadership skills were recorded as high: administrative 22.89±2.84, interpersonal 19.6±2.13, and conceptual 23.17±2.74, with 79.5% ranking at a very high/high level of administrative skills and 83% at a very high/high level of conceptual skills. Professionals with administrative duties excelled in SA, PSA, and all areas of leadership. University graduates had higher SA but lower PSA than technical education graduates. Doctors had higher SA than nurses, while nurses excelled in administrative, interpersonal, and conceptual skills; overall PS did not differ significantly. Men scored higher on AS, PAS, and all leadership domains than women. The older age group (50–59) had the highest leadership scores.Spearman correlations showed positive relationships between HA and administrative (ρ=0.28, p<0.001) and conceptual skills (ρ=0.22, p<0.001), and EI with administrative, interpersonal, and conceptual skills (ρ=0.17–0.19, p≤0.003). In the multivariate regression, HA independently predicted administrative (B=0.215, p=0.010) and conceptual skills (B=0.197, p=0.020), university education (B=1.956, p<0.001), and male gender (B=−0.938 for female, p=0.002). The PSI predicted independently of interpersonal (B=0.106, p=0.049) and conceptual skills (B=0.116, p=0.042) and gender (B=−0.495 for female, p=0.018). A significant finding was the particularly high intention for further training (~77%), with those who were explicitly involved in budgeting systematically scoring higher on CA/PSA and leadership. In conclusion, CA is moderate to satisfactory and PSCA is lacking, while administrative and conceptual skills emerge as a central mechanism for enhancing economic adequacy. The effect of the formal role is weakened when actual leadership ability is taken into account, suggesting that leadership development—particularly in the strategic/conceptual and administrative dimensions—is a lever for improving FSE/PSSE. PSHA. The targeted integration of financial and digital education into undergraduate/graduate programs and continuing professional development, combined with structured leadership development interventions, emerges as a realistic strategy for measurable improvement in the efficiency, safety, and sustainability of health services.

Η παρούσα διατριβή διερευνά συστηματικά τη σχέση ανάμεσα στον χρηματοοικονομικό αλφαβητισμό (ΧΑ), τον ψηφιακό χρηματοοικονομικό αλφαβητισμό (ΨΧΑ) και τις ηγετικές δεξιότητες επαγγελματιών υγείας στο νοσοκομειακό περιβάλλον. Σε ένα πλαίσιο αυξανόμενης οργανωσιακής πολυπλοκότητας και ψηφιοποίησης, η σύζευξη οικονομικής/ψηφιακής επάρκειας με ώριμες ηγετικές ικανότητες συνιστά κρίσιμο προσδιοριστή ποιότητας, αποδοτικότητας και βιωσιμότητας. Σκοπός της μελέτης ήταν η ποσοτική αποτύπωση των επιπέδων ΧΑ/ΨΧΑ και ηγετικών δεξιοτήτων, η διαστρωμάτωσή τους κατά ρόλο, εκπαίδευση, φύλο και ηλικία, και η ανάδειξη ανεξάρτητων παραγόντων που τα προβλέπουν.Υιοθετήθηκε διατομικός, περιγραφικο-αναλυτικός σχεδιασμός σε πολυτοπικό δείγμα επαγγελματιών υγείας στην Ελλάδα (Ν=300· 40% άνδρες, 60% γυναίκες· διάμεση ηλικία 48 έτη [εύρος 27–59]· 57% ιατροί, 43% νοσηλευτές· 69% πανεπιστημιακής και 31% τεχνικής εκπαίδευσης· 54% με διοικητικά καθήκοντα). Ο ΧΑ και ο ΨΧΑ μετρήθηκαν με επικυρωμένα εργαλεία που παρήγαγαν επιμέρους και συνολικές βαθμολογίες, ενώ οι ηγετικές δεξιότητες αποτιμήθηκαν σε τρεις τομείς (διοικητικές, διαπροσωπικές, εννοιολογικές). Η ανάλυση περιλάμβανε περιγραφικά στατιστικά, συγκρίσεις ομάδων, συσχετίσεις Spearman και πολυπαραγοντική γραμμική παλινδρόμηση, με έλεγχο για διοικητικό ρόλο, εκπαίδευση, ιδιότητα, φύλο και ηλικία (α=0,05). Ο συνολικός ΧΑ ήταν 13.83±2.65 (προσαρμοσμένος 69.14±13.25%), ενώ ο ΨΧΑ 5.4±1.7 (προσαρμοσμένος 53.97±17.07%). Οι ηγετικές δεξιότητες κατεγράφησαν υψηλές: διοικητικές 22.89±2.84, διαπροσωπικές 19.6±2.13 και εννοιολογικές 23.17±2.74, με το 79,5% να κατατάσσεται σε πολύ υψηλό/υψηλό επίπεδο διοικητικών και το 83% σε πολύ υψηλό/υψηλό επίπεδο εννοιολογικών δεξιοτήτων. Οι επαγγελματίες με διοικητικά καθήκοντα υπερείχαν σε ΧΑ, ΨΧΑ και σε όλους τους τομείς ηγεσίας. Οι απόφοιτοι πανεπιστημιακής εκπαίδευσης εμφάνισαν υψηλότερο ΧΑ αλλά χαμηλότερο ΨΧΑ έναντι της τεχνικής εκπαίδευσης. Οι ιατροί είχαν υψηλότερο ΧΑ από τους νοσηλευτές, ενώ οι νοσηλευτές υπερείχαν σε διοικητικές, διαπροσωπικές και εννοιολογικές δεξιότητες· ο συνολικός ΨΧΑ δεν διέφερε ουσιωδώς. Οι άνδρες σημείωσαν υψηλότερες τιμές σε ΧΑ, ΨΧΑ και σε όλους τους τομείς ηγεσίας έναντι των γυναικών. Η ανώτερη ηλικιακή ομάδα (50–59) παρουσίασε τις υψηλότερες ηγετικές βαθμολογίες. Οι συσχετίσεις Spearman κατέδειξαν θετικές σχέσεις του ΧΑ με διοικητικές (ρ=0.28, p<0.001) και εννοιολογικές δεξιότητες (ρ=0.22, p<0.001), και του ΨΧΑ με διοικητικές, διαπροσωπικές και εννοιολογικές δεξιότητες (ρ=0.17–0.19, p≤0.003). Στην πολυπαραγοντική παλινδρόμηση, ο ΧΑ προέβλεπε ανεξάρτητα από τις διοικητικές (B=0.215, p=0.010) και εννοιολογικές δεξιότητες (B=0.197, p=0.020), την πανεπιστημιακή εκπαίδευση (B=1.956, p<0.001) και το ανδρικό φύλο (B=−0.938 για θήλυ, p=0.002). Ο ΨΧΑ προέβλεπε ανεξάρτητα από τις διαπροσωπικές (B=0.106, p=0.049) και εννοιολογικές δεξιότητες (B=0.116, p=0.042) και το φύλο (B=−0.495 για θήλυ, p=0.018). Σημαντικό εύρημα αποτέλεσε η ιδιαίτερα υψηλή πρόθεση περαιτέρω κατάρτισης (~77%), με τους δηλωτικά εμπλεκόμενους σε προϋπολογισμό να εμφανίζουν συστηματικά υψηλότερες βαθμολογίες σε ΧΑ/ΨΧΑ και ηγεσία. Συμπερασματικά, ο ΧΑ είναι μέτριος προς ικανοποιητικός και ο ΨΧΑ υπολείπεται, ενώ οι διοικητικές και εννοιολογικές δεξιότητες αναδεικνύονται ως κεντρικός μηχανισμός ενίσχυσης της οικονομικής επάρκειας. Η επίδραση του τυπικού ρόλου αποδυναμώνεται όταν ληφθεί υπόψη η πραγματική ηγετική ικανότητα, γεγονός που υποδεικνύει ότι η καλλιέργεια ηγεσίας—ιδίως στη στρατηγική/εννοιολογική και στη διοικητική διάσταση—αποτελεί μοχλό βελτίωσης ΧΑ/ΨΧΑ. Η στοχοθετημένη ενσωμάτωση χρηματοοικονομικής και ψηφιακής εκπαίδευσης σε προπτυχιακά/μεταπτυχιακά προγράμματα και στη συνεχιζόμενη επαγγελματική ανάπτυξη, σε συνδυασμό με δομημένες παρεμβάσεις ανάπτυξης ηγεσίας, προκύπτει ως ρεαλιστική στρατηγική για μετρήσιμη βελτίωση της αποδοτικότητας, της ασφάλειας και της βιωσιμότητας των υπηρεσιών υγείας.