Η επίδραση του αποκλειστικού θηλασμού στην κοινωνικοσυναισθηματική και γλωσσική ανάπτυξη των παιδιών προσχολικής ηλικίας ( 3-4 ετών), που φοιτούν σε παιδικούς σταθμούς της Ανατολικής Αττικής

Abstract

Early childhood is a critical period for children’s cognitive, socio-emotional, linguistic, and physical development, while nutrition, particularly breastfeeding, plays a crucial role in healthy neurodevelopment. Evidence suggests that breastfeeding is associated with positive outcomes in language development and socio-emotional skills, although international studies remain limited and sometimes contradictory. This dissertation investigates the impact of six months of exclusive breastfeeding on the development of 3-4-year-old children, examining both their socio-emotional and behavioral development and their receptive vocabulary. The study was conducted in 22 preschool centers in Eastern Attica, Greece, and included 212 children, of whom 52.4% (N=111) were exclusively breastfed for six months, while 47.6% (N=101) were never breastfed. Breastfeeding information was collected through maternal reports, while behavior was assessed using the Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ) completed by mothers and educators. Language development was evaluated using the British Picture Vocabulary Scale, Third Edition (BPVS III). Results showed that breastfed children developed more prosocial skills and exhibited lower levels of hyperactivity and overall behavioral difficulties compared to non-breastfed children. In language development, exclusively breastfed children scored higher in receptive vocabulary, with a significant influence of the Home Learning Environment (HLE). The positive effects of breastfeeding on both socio-emotional development and receptive vocabulary remained significant after adjusting for confounding factors. In conclusion, this study suggests that six months of exclusive breastfeeding during early life can significantly contribute to children’s socio-emotional and behavioral development as well as their linguistic abilities in preschool age, providing a solid foundation for interaction with the environment and further cognitive growth.

Η πρώιμη παιδική ηλικία αποτελεί κρίσιμο στάδιο για τη γνωστική, κοινωνικοσυναισθηματική, γλωσσική και σωματική ανάπτυξη των παιδιών, ενώ η διατροφή, και ειδικότερα ο μητρικός θηλασμός, φαίνεται να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην υγιή νευρωνική ανάπτυξή τους. Υπάρχουν ενδείξεις ότι ο θηλασμός σχετίζεται με θετικά αποτελέσματα στην ανάπτυξη της γλώσσας και στις κοινωνικοσυναισθηματικές δεξιότητες των παιδιών, αν και οι διεθνείς μελέτες παραμένουν περιορισμένες και συχνά αντιφατικές. Στην ελληνική βιβλιογραφία δεν έχει πραγματοποιηθεί αντίστοιχη μελέτη, η οποία να διερευνά την επίδραση του αποκλειστικού θηλασμού στην κοινωνικοσυναισθηματική και γλωσσική ανάπτυξη των παιδιών πρώιμης παιδικής ηλικίας, κάτι που περιγράφεται στην παρούσα διατριβή και αποτελεί τη βασικότερη καινοτομία της έρευνας. Η παρούσα διατριβή διερευνά την επίδραση του εξάμηνου αποκλειστικού θηλασμού στην ανάπτυξη παιδιών ηλικίας τριών έως τεσσάρων ετών, εξετάζοντας τόσο την κοινωνικοσυναισθηματική και συμπεριφορική τους ανάπτυξη όσο και την ανάπτυξη του προσληπτικού λεξιλογίου. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε 22 παιδικούς σταθμούς της Ανατολικής Αττικής και το δείγμα αποτέλεσαν 212 παιδιά, από τα οποία το 52,4% (Ν=111) θήλασε αποκλειστικά για έξι μήνες και το 47,6% (Ν=101) δεν θήλασε ποτέ. Οι πληροφορίες για τον θηλασμό συλλέχθηκαν μέσω μητρικής αναφοράς, ενώ για την αξιολόγηση της συμπεριφοράς χρησιμοποιήθηκε η κλίμακα Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ), συμπληρωμένη από μητέρες και παιδαγωγούς, και για την αξιολόγηση της γλωσσικής ανάπτυξης αξιοποιήθηκε η δοκιμασία προσληπτικού λεξιλογίου British Picture Vocabulary Scale, Third Edition (BPVS III). Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα παιδιά που θήλασαν ανέπτυξαν περισσότερες προκοινωνικές δεξιότητες και εμφάνισαν χαμηλότερα επίπεδα αναφερόμενων συμπτωμάτων υπερκινητικότητας και συνολικών δυσκολιών συμπεριφοράς σε σύγκριση με τα παιδιά που δεν θήλασαν. Στη γλωσσική ανάπτυξη, τα παιδιά που θήλασαν αποκλειστικά σημείωσαν υψηλότερες επιδόσεις στο προσληπτικό λεξιλόγιο. Η θετική επίδραση του θηλασμού τόσο στην κοινωνικοσυναισθηματική ανάπτυξη όσο και στο προσληπτικό λεξιλόγιο παρέμεινε σημαντική ακόμη και μετά την προσαρμογή παραγόντων σύγχυσης. Συμπερασματικά, η μελέτη υποδηλώνει ότι ο αποκλειστικός θηλασμός κατά τους πρώτους έξι μήνες της ζωής μπορεί να συμβάλει ευεργετικά στην κοινωνικοσυναισθηματική ανάπτυξη, καθώς και στη γλωσσική ικανότητα των παιδιών προσχολικής ηλικίας σε σύγκριση με την ανάπτυξη των παιδιών που δεν θήλασαν καθόλου στους ανωτέρω τομείς, δημιουργώντας θετικές βάσεις για την αλληλεπίδρασή τους με το περιβάλλον και την περαιτέρω γνωστική εξέλιξη.