Ηλεκτρονική μάθηση: προοπτικές εξέλιξης της κατάρτισης στον Ελληνικό Δημόσιο τομέα μέσα από τη σύγκριση με αντίστοιχη κατάρτιση στον ιδιωτικό τομέα

Abstract

The development of the Information Society in public administration is a project of top importance for our country. It concerns the basic democratic rights of the citizen, access to services, information, organization of work and entertainment. By exploiting new technologies and communications, bureaucracy is reduced and decentralized governance is achieved. The promotion of broadband networks for the interconnection of public bodies and the creation of appropriate digital infrastructures throughout Greece are the basic conditions for the fight against digital illiteracy, the diffusion of global knowledge, the reformation of our administrative system as well as the potentiality for more effective provision of lifelong learning programs for civil servants. E-Learning is a strategic choice for the Greek Public. The public administration in Greece consists of structures which are usually characterized by strong elements of inertia regarding the acceptance and use of innovative training methods. This led the National Center for Public Administration and Local-Government (N.C.P.A.SG.) to design and implement programs with the support of e-learning tools, aiming at the maximum possible acceptance by the human resources of the public sector and especially from long-serving employees, who are usually less familiar with new technologies. With great satisfaction as well as surprise, it was found that finally, after any initially possible disbelief, the use of e-learning tools was particularly well received by all the trainees, confirming that careful planning can integrate modern tools into learning. The aggregated results of the evaluations and examinations, after the end of the programs, demonstrate in the best possible way that e-learning is not only not inferior in quality to the traditional one, but on the contrary it pushes the learners to work intensively, assimilating the educational material and developing team spirit and cooperation. Characteristic of the acceptance by the civil servants is that they largely requested its further expansion and integration into horizontal actions. Distance learning of civil servants realizes the vision of providing education and training services regardless of place, time and conditions, with the aim of developing the appropriate skills that will support administrative reform. The trainer can be located in a different geographical area from the trainees, communicate with them through video conferencing equipment or special software, but the trainees can also have access, at any time, to the training material stored on the computer, without the necessity of the simultaneous participation of the instructor. The importance of Distance E-Learning in real time (modern learning), and in non-real time (asynchronous learning), concerning the public administration and self-government computer aided officials, lies in the fact that it can bring several important benefits for administrative action. The originality of the doctoral thesis lies in the documented research and analysis for the design and provision of e-learning programs, the comparison of the services provided in training programs, which concern both the public administration and the private sector. Surveys for seminars in both the public and private sectors reflect, mainly, the general experience of the trainees and the valuation of this experience. The conclusions of the doctoral thesis are expected to emerge from the results of four (4) investigations concerning e-learning in the public and private sector. The domestic Centers for Lifelong Learning (CLL), which offer e-learning courses, will be evaluated, investigating whether the specific method of education is judged positively, as well as the focus on various conditions that must be met by students in the centers. In addition, trainees will be interviewed in the form of interviews about their training experience in online training courses of the private sector. For the public sector, an attempt will be made to approach the costs, since their existence is due to state funding, by investigating the effects of eLearning and asynchronous learning, too. This PhD thesis is divided into two parts. The first part is the theoretical part and includes the overview made in Greek and foreign literature, in order to study: the history of e-learning, the organization and management models for e-learning, methods, techniques and strategies of e-learning, evaluation models of the programs, study of training scenarios and models for the various groups of trainees, certification of trainees' knowledge. The second part constitutes the research part of the doctoral thesis and analyzes the studies carried out, listing the data, the methods and finally the results. The studies concern in the public and private sector in terms of e-learning and more specifically, in four quantitative and qualitative research interventions with questionnaire and application to a sample of public and private sector employees. Finally, the results are compared and the conclusions drawn, which are expected to be an important tool for the design of integrated and sustainable policies, for the provision of e-learning programs, with the aim of reducing digital illiteracy.

Η εξέλιξη της Κοινωνίας της Πληροφορίας στη δημόσια διοίκηση είναι κορυφαίας σημασίας έργο για την χώρα μας. Αφορά στα βασικά δημοκρατικά δικαιώματα του πολίτη, την πρόσβαση σε υπηρεσίες, την ενημέρωση και την πληροφορία, την οργάνωση της εργασίας και την ψυχαγωγία. Με την αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών και επικοινωνιών μειώνεται η γραφειοκρατία και επιτυγχάνεται η αποκεντρωμένη διακυβέρνηση. Η προώθηση των ευρυζωνικών δικτύων για τη διασύνδεση των δημοσίων φορέων και η δημιουργία των κατάλληλων ψηφιακών υποδομών σε όλη την Ελλάδα, αποτελούν τις βασικές προϋποθέσεις για την καταπολέμηση του ψηφιακού αναλφαβητισμού, τη διάχυση της παγκόσμιας γνώσης, την αναμόρφωση του διοικητικού μας συστήματος, καθώς και τη δυνατότητα της αποτελεσματικότερης παροχής προγραμμάτων διά βίου μάθησης των δημοσίων υπαλλήλων. Η Ηλεκτρονική Μάθηση αποτελεί για το Ελληνικό Δημόσιο στρατηγική επιλογή. Η δημόσια διοίκηση στην Ελλάδα αποτελείται από δομές οι οποίες συνήθως χαρακτηρίζονται από έντονα στοιχεία αδράνειας όσον αφορά στην αποδοχή και τη χρήση καινοτόμων μεθόδων επιμόρφωσης (Επιχειρησιακό Πρόγραμμα, Διοικητική Μεταρρύθμιση 2007-2013, 2007). Αυτό οδήγησε το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης (Ε.Κ.Δ.Δ.Α.) σε σχεδιασμό και υλοποίηση προγραμμάτων με την υποστήριξη εργαλείων ηλεκτρονικής μάθησης, έχοντας ως στόχο την μέγιστη δυνατή αποδοχή από το ανθρώπινο δυναμικό του δημοσίου τομέα και ιδιαίτερα από τους υπαλλήλους με μεγάλη προϋπηρεσία, οι οποίοι συνήθως εμφανίζονται λιγότερο δεκτικοί στις νέες τεχνολογίες. Με μεγάλη ικανοποίηση όπως και έκπληξη διαπιστώθηκε ότι τελικά μετά την όποια αρχικά πιθανή δυσπιστία η χρήση εργαλείων ηλεκτρονικής μάθησης έτυχε ιδιαίτερα καλής αποδοχής από το σύνολο των επιμορφούμενων, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι ο προσεκτικός σχεδιασμός μπορεί να ενσωματώσει τα σύγχρονα εργαλεία στη μάθηση. Τα συγκεντρωτικά αποτελέσματα των αξιολογήσεων και των εξετάσεων, μετά το πέρας των προγραμμάτων, καταδεικνύουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο ότι η ηλεκτρονική μάθηση όχι μόνο δεν υπολείπεται σε ποιότητα από την παραδοσιακή, αλλά απεναντίας ωθεί τους εκπαιδευόμενους να εργαστούν εντατικά, αφομοιώνοντας το εκπαιδευτικό υλικό και αναπτύσσοντας πνεύμα ομαδικότητας και συνεργασίας. Χαρακτηριστικό της αποδοχής της ηλεκτρονικής μάθησης από τους δημοσίους υπαλλήλους είναι ότι σε μεγάλο βαθμό ζητήθηκε από τους ίδιους η περαιτέρω επέκταση και ενσωμάτωσή της σε οριζόντιες δράσεις. Η εξ αποστάσεως μάθηση (distance learning) των δημοσίων υπαλλήλων υλοποιεί το όραμα για παροχή υπηρεσιών εκπαίδευσης και κατάρτισης ανεξαρτήτως τόπου, χρόνου και συνθηκών, με σκοπό την ανάπτυξη των κατάλληλων δεξιοτήτων που θα στηρίξουν τη διοικητική μεταρρύθμιση. Ο εκπαιδευτής μπορεί να βρίσκεται σε διαφορετικό γεωγραφικό χώρο από τους εκπαιδευόμενους, να επικοινωνεί μαζί τους μέσω εξοπλισμού τηλεδιάσκεψης ή ειδικού λογισμικού, αλλά και οι εκπαιδευόμενοι να έχουν πρόσβαση, σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή, στο εκπαιδευτικό υλικό το οποίο είναι αποθηκευμένο στον υπολογιστή, χωρίς να είναι απαραίτητη η ταυτόχρονη συμμετοχή του εκπαιδευτή. Η σημασία της Ηλεκτρονικής Μάθησης από απόσταση σε πραγματικό χρόνο (σύγχρονη μάθηση), αλλά και σε μη πραγματικό χρόνο (ασύγχρονη μάθηση), για τα στελέχη της δημόσιας διοίκησης και αυτοδιοίκησης μέσω του ηλεκτρονικού τους υπολογιστή, έγκειται στο ότι μπορεί να αποφέρει μια σειρά από σημαντικά οφέλη για τη διοικητική δράση. Η πρωτοτυπία της διδακτορικής διατριβής έγκειται στην τεκμηριωμένη έρευνα και ανάλυση του σχεδιασμού και της παροχής προγραμμάτων ηλεκτρονικής μάθησης, καθώς και τη σύγκριση των παρεχομένων υπηρεσιών σε προγράμματα επιμόρφωσης, τα οποία αφορούν τόσο στη δημόσια διοίκηση όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Οι έρευνες για τα σεμινάρια και του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα αποτυπώνουν, κυρίως, τη γενικότερη εμπειρία των εκπαιδευόμενων και την αποτίμηση της εμπειρίας αυτής. Τα συμπεράσματα της διδακτορικής διατριβής αναμένεται να προκύψουν από τα αποτελέσματα τεσσάρων (4) ερευνών που αφορούν στην ηλεκτρονική μάθηση τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Θα αξιολογηθούν τα εγχώρια Κέντρα Διά Βίου Μάθησης (ΚΕΔΙΒΙΜ), που προσφέρουν μαθήματα e-learning, και θα διερευνηθεί κατά πόσο κρίνεται θετικά ο συγκεκριμένος τρόπος εκπαίδευσης, καθώς και η επικέντρωση σε διάφορες προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούν οι μαθητές στα κέντρα. Επιπλέον, εκπαιδευόμενοι θα ερωτηθούν με τη μορφή συνεντεύξεων σχετικά με τη δική τους εμπειρία εκπαίδευσης σε διαδικτυακά εκπαιδευτικά σεμινάρια του ιδιωτικού τομέα. Για τον δημόσιο τομέα, θα επιχειρηθεί να προσεγγιστεί και το κόστος, αφού η ύπαρξη των σεμιναρίων οφείλεται σε κρατική χρηματοδότηση, καθώς θα διερευνώνται παράλληλα τα αποτελέσματα του eLearning, αλλά και της ασύγχρονης μάθησης.Η παρούσα διδακτορική διατριβή εστιάζει στη σημασία των διαδικτυακών μεθόδων αξιολόγησης ως αναγκαίο εργαλείο για τη μέτρηση της αποτελεσματικότητας της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης. Εξετάζονται ποικίλες μεθοδολογίες αξιολόγησης, από παραδοσιακές στατιστικές αναλύσεις έως σύγχρονες τεχνικές, όπως η ανάλυση του μαθησιακού περιβάλλοντος, η εξόρυξη κειμένου και η ανάλυση συναισθημάτων. Στόχος της έρευνας ήταν να διερευνήσει πώς η παροχή ηλεκτρονικής μάθησης συμβάλλει στη βελτίωση των εκπαιδευτικών υπηρεσιών στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, σε συσχέτιση με την ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων των εκπαιδευομένων. Η μελέτη αξιοποίησε τόσο συμβατικές περιγραφικές στατιστικές όσο και σύγχρονες τεχνικές εξόρυξης δεδομένων, αναλύοντας στοιχεία από διαδικτυακά σεμινάρια του ιδιωτικού τομέα. Διακρίνεται σε θεωρητικό και ερευνητικό μέρος. Το θεωρητικό μέρος περιλαμβάνει την επισκόπηση που έγινε σε ελληνική και ξένη βιβλιογραφία, ώστε να μελετηθούν: η ιστορία της ηλεκτρονικής μάθησης, τα μοντέλα οργάνωσης και διαχείρισης για την ηλεκτρονική εκπαίδευση, οι μέθοδοι, οι τεχνικές και οι στρατηγικές ηλεκτρονικής μάθησης, τα μοντέλα αξιολόγησης των προγραμμάτων, η μελέτη σεναρίων και μοντέλων εκπαίδευσης για τις διάφορες ομάδες εκπαιδευομένων, η πιστοποίηση των γνώσεων των εκπαιδευομένων. Το ερευνητικό μέρος της διδακτορικής διατριβής αναλύει τις μελέτες που έγιναν, παραθέτοντας τα δεδομένα, τις μεθόδους και τελικά τα αποτελέσματα. Οι μελέτες αφορούν στην ηλεκτρονική εκπαίδευση στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα και πιο συγκεκριμένα, σε τέσσερις ποσοτικές και ποιοτικές ερευνητικές παρεμβάσεις με εργαλεία ερωτηματολογίων και ημι-δομημένων συνεντεύξεων και εφαρμογή σε δείγμα εργαζομένων του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Τέλος, συγκρίνονται τα αποτελέσματα και προκύπτουν τα συμπεράσματα, τα οποία αναμένεται να αποτελέσουν σημαντικό εργαλείο για τον σχεδιασμό ολοκληρωμένων και βιώσιμων πολιτικών και την παροχή προγραμμάτων ηλεκτρονικής μάθησης, με σκοπό τη μείωση του ψηφιακού αναλφαβητισμού.