Η ερμηνεία του τζιχάντ κατά τους Σαουδάραβες λόγιους ᶜAbd al-ᶜAzīz ibn Bāz και Muḥammad ibn Ṣāliḥ al-ᶜUthaymīn

Abstract

This doctoral dissertation investigates the interpretation of jihad given by the two most prominent Muslim theologians-legal scholars (more commonly known as ulema) of Saudi Arabia during the twentieth century. The two theologians enjoyed a prestige that far exceeded the borders of their country, as thousands of faithful Muslims —inside and outside the country— attended their sermons, who also answered questions posed to them by the former. The work is based on the writings of these two ulema. Most of the work of these two ulema remains untranslated into Western languages and therefore uncommented and unnoticed, although it often constitutes a point of reference for other, more modern ulema. The Introduction of the work generally analyzes the doctrine of jihad, where the main interpretative issues that arise during the attempts to interpret jihad by Muslim theologians are investigated. The work of prominent Muslim theologians is also analyzed, who influenced many later and contemporary Islamic legal scholars with the interpretation they gave to jihad. The thesis follows the systematic and thematic method, where during the research of the work of the two scholars, issues related to jihad are identified, which are presented analytically, after commentary. The thesis concludes by identifying similarities and differences between the two scholars, drawing conclusions and concluding that these interpretations given to jihad by the two jurists constitute, due to the acceptance enjoyed by these scholars, a kind of answer, or definition, to the difficult question of what jihad is.

Η διδακτορική αυτή διατριβή ερευνά την ερμηνεία που έδωσαν στο τζιχάντ οι δύο επιφανέστεροι μουσουλμάνοι θεολόγοι – νομοδιδάσκαλοι (που είναι γνωστοί συνηθέστερα ως ουλεμάδες) της Σαουδικής Αραβίας κατά τον εικοστό αιώνα. Οι δύο θεολόγοι απολάμβαναν κύρους που υπερέβαινε κατά πολύ τα όρια της χώρας τους, καθώς χιλιάδες πιστών μουσουλμάνων —εντός και εκτός της χώρας— παρακολουθουσαν τα κηρύγματα αυτών, οι οποίοι επιπλέον απαντούσαν σε ερωτήματα που τους έθεταν οι πρώτοι. Η εργασια έχει ως πηγή την εργογραφία αυτών των δύο ουλεμάδων. Το μεγαλύτερο μέρος του έργου των δύο αυτών ουλεμάδων, παραμένει αμετάφραστο σε γλώσσες του Δυτικού κόσμου και επομένως ασχολίαστο και απαρατήρητο, παρ' όλο που συχνά αποτελεί σημείο παραπομπής άλλων, πιο σύγχρονων ουλεμάδων. Στην Εισαγωγή της εργασίας αναλύεται γενικά το δόγμα του τζιχάντ, όπου ερευνώνται τα κυριότερα ερμηνευτικά ζητήματα που προκύπτουν κατά τις απόπειρες ερμηνείας του τζιχάντ από τους μουσουλμάνους θεολόγους. Ερευνώνται ακόμα οι επιφανείς εκείνοι μουσουλμάνοι θεολόγοι, οι οποίοι επηρρέασαν με την ερμηνεία που έδωσαν στο τζιχάντ πολλούς μεταγενέστερους και σύγχρονούς μας νομοδιδασκάλους του Ισλάμ. Η διατριβή ακολουθεί τη συστηματική και θεματική μέθοδο, όπου κατά την έρευνα του έργου των δύο ουλεμάδων, εντοπίζονται τα σχετικά με το τζιχάντ θέματα, τα οποία παρουσιάζονται αναλυτικά, μετά σχολιασμού. Η διατριβή ολοκληρώνεται με τον εντοπισμό ομοιοτήτων και διαφορών μεταξύ των δύο ουλεμάδων, με την εξαγωγή συμπερασμάτων και την κατάληξη στο συμπέρασμα ότι αυτές οι ερμηνείες που έδωσαν στο τζιχάντ οι δύο νομοδιδάσκαλοι αποτελούν, λόγω της αποδοχής που απολάμβαναν οι ουλεμάδες αυτοί, και ένα είδος απάντησης, ή ορισμού στο δύσκολο ερώτημα του τι είναι το τζιχάντ.

تتناول هذه الأطروحة للدكتوراه تفسير الجهاد الذي قدمه اثنان من أبرز علماء الدين الإسلامي (المعروفين بالعلماء) في المملكة العربية السعودية خلال القرن العشرين. وقد حظي هذان العالمان بمكانة مرموقة تجاوزت حدود بلادهما، حيث حضر آلاف المسلمين المؤمنين -داخل المملكة وخارجها- خطبهما، وأجابوا على أسئلة طرحاها عليهما. وتستند هذه الدراسة إلى كتابات هذين العالمين. ولا تزال معظم أعمالهما غير مترجمة إلى اللغات الغربية، وبالتالي غير مدروسة وغير معروفة، على الرغم من أنها تُشكل مرجعًا للعديد من علماء الدين المعاصرين. يتناول مقدمة العمل بشكل عام عقيدة الجهاد، حيث يتم التحقيق في القضايا التفسيرية الرئيسية التي تنشأ أثناء محاولات تفسير الجهاد من قبل علماء الدين المسلمين. كما تم تحليل أعمال علماء الدين المسلمين البارزين، الذين أثروا في العديد من علماء القانون الإسلامي اللاحقين والمعاصرين من خلال تفسيرهم للجهاد. تتبع هذه الأطروحة المنهج المنهجي والموضوعي، حيث يتم خلال البحث في أعمال العالمين تحديد القضايا المتعلقة بالجهاد، والتي تُعرض تحليلياً بعد شرحها. وتختتم الأطروحة بتحديد أوجه التشابه والاختلاف بين العالمين، واستخلاص النتائج، والقول بأن هذه التفسيرات التي قدمها الفقيهان للجهاد تُشكل، نظراً لقبولها من قبلهما، نوعاً من الإجابة أو التعريف للسؤال الشائك حول ماهية الجهاد.