Επιδημιολογία αγγειακής προσπέλασης σε ασθενείς που υποβάλλονται σε θεραπεία χρόνιας αιμοκάθαρσης στην Ελλάδα: επιπολασμός και κλινικοεργαστηριακές επιπτώσεις

Abstract

Abstract Background: Vascular access (VA) is one of the most critical procedures during dialysis for patients with end-stage renal disease (ESRD), as it influences morbidity, mortality, and quality of life. Methods: This cross-sectional study analyzed the vascular access epidemiology of patients undergoing chronic HD in 15 nephrology centers across Greece from 2013 to 2019. Data on VA type, demographic characteristics, fatigue severity, and quality of life were gathered from a sample of 373 patients. Results: The prevailing result of this study is that arteriovenous fistula (AVF) was the commonly practiced VA, and its associated survival outcomes were better when compared to arteriovenous grafts (AVGs) and central venous catheters (CVCs). Patients with AVFs had significantly longer survival times (median 165 months) compared to non-fistula access. Furthermore, the degree of fatigue and quality of life were also dependent on the type of VA used, with patients on AVF having lower fatigue levels and better quality of life. Age, gender, and an early nephrologist referral were noted to affect the selection and the rate of maturation of VA. Despite AVF being the preferred VA, late referrals and high initial reliance on CVCs remain challenges. Conclusions: This study underscores the need for early nephrological intervention, surveillance programs, and patient education to optimize vascular access outcomes. Future research should focus on national strategies to reduce CVC-related complications and improve long-term HD care in Greece.

Περίληψη Εισαγωγή: Η αγγειακή προσπέλαση (VA) αποτελεί μία από τις πιο κρίσιμες διαδικασίες κατά τη διάρκεια της αιμοκάθαρσης σε ασθενείς με τελικού σταδίου νεφρική νόσο (ESRD), καθώς επηρεάζει τη νοσηρότητα, τη θνητότητα και την ποιότητα ζωής. Μέθοδοι: Η παρούσα συγχρονική μελέτη ανέλυσε την επιδημιολογία της αγγειακής προσπέλασης σε ασθενείς που υποβάλλονται σε χρόνια αιμοκάθαρση σε 15 νεφρολογικά κέντρα σε όλη την Ελλάδα κατά την περίοδο 2013–2019. Συλλέχθηκαν δεδομένα σχετικά με τον τύπο της αγγειακής προσπέλασης, τα δημογραφικά χαρακτηριστικά, τη βαρύτητα της κόπωσης και την ποιότητα ζωής από δείγμα 373 ασθενών. Αποτελέσματα: Το κύριο εύρημα της μελέτης ήταν ότι η αρτηριοφλεβική επικοινωνία (AVF) αποτελούσε την πλέον συχνά χρησιμοποιούμενη μορφή αγγειακής προσπέλασης, ενώ τα αποτελέσματα επιβίωσης που σχετίζονταν με αυτήν ήταν καλύτερα σε σύγκριση με τα αρτηριοφλεβικά μοσχεύματα (AVG) και τους κεντρικούς φλεβικούς καθετήρες (CVC). Οι ασθενείς με AVF παρουσίασαν σημαντικά μεγαλύτερο χρόνο επιβίωσης (διάμεσος χρόνος 165 μήνες) σε σύγκριση με ασθενείς με άλλους τύπους προσπέλασης. Επιπλέον, ο βαθμός κόπωσης και η ποιότητα ζωής εξαρτώνταν επίσης από τον τύπο της αγγειακής προσπέλασης, με τους ασθενείς με AVF να εμφανίζουν χαμηλότερα επίπεδα κόπωσης και καλύτερη ποιότητα ζωής. Η ηλικία, το φύλο και η έγκαιρη παραπομπή σε νεφρολόγο επηρέαζαν την επιλογή και το ποσοστό ωρίμανσης της αγγειακής προσπέλασης. Παρά το γεγονός ότι η AVF αποτελεί την προτιμώμενη επιλογή, η καθυστερημένη παραπομπή και η υψηλή αρχική εξάρτηση από τους CVC παραμένουν σημαντικές προκλήσεις. Συμπεράσματα: Η μελέτη αυτή αναδεικνύει την ανάγκη για έγκαιρη νεφρολογική παρέμβαση, την ανάπτυξη προγραμμάτων παρακολούθησης και την εκπαίδευση των ασθενών, με στόχο τη βελτιστοποίηση των αποτελεσμάτων της αγγειακής προσπέλασης. Μελλοντικές έρευνες θα πρέπει να επικεντρωθούν σε εθνικές στρατηγικές για τη μείωση των επιπλοκών που σχετίζονται με τους κεντρικούς φλεβικούς καθετήρες και τη βελτίωση της μακροχρόνιας φροντίδας των ασθενών σε αιμοκάθαρση στην Ελλάδα.