Η μελέτη της φυσικής ιστορίας της πρωτοπαθούς χολικής κίρρωσης

Abstract

Primary biliary cholangitis (PBC) is a chronic autoimmune cholestatic liver disease which can lead to end-stage liver disease if left untreated. Over recent decades, the epidemiology and natural history of the disease have evolved, with patients being diagnosed at an older age and at earlier stages of the disease, alongside the emergence of new therapeutic options. The aim of the present study was to analyze patients’ and disease’s characteristics in a large cohort of PBC patients from Greece and to investigate factors associated with disease progression and adverse outcomes. This retrospective analysis utilized prospectively collected data from 860 well-characterized PBC patients at our center. Females constituted 85.2% of the cohort, with a mean age at diagnosis of 56±14 years and a median follow-up duration of 5 (0.5-22) years. At diagnosis, 52% of the patients were symptomatic, while 15.6% had established cirrhosis, nearly half of whom experienced decompensation. Anti- mitochondrial antibodies (AMA) were detected in 97.6% (839/860) of patients, whereas antinuclear (ANA) – PBC specific autoantibodies (anti-gp210 and/or anti-sp100), were present in 16.3% (140/860). Patients positive for ANA were older and exhibited a more active disease, including elevated AST, ALT, γGT, IgM levels, and lower albumin. Urso-deoxycholic acid (UDCA) was administered to 89.4% (769/860) of patients. Treatment response was assessed using the Paris II criteria and the GLOBE score, with complete response rates of 75.9% and 68.9%, respectively. Patients positive for anti-sp100 demonstrated reduced response to UDCA therapy based on the GLOBE score (p=0.05). Second-line therapies were applied in 7% of cases.At the final evaluation, 7.1% (61/860) of patients had either died from liver-related causes or undergone liver transplantation. Multivariate analysis identified older age, presence of cirrhosis at diagnosis, coexistence of other liver diseases, and non-response to therapy as factors associated with worse outcome (p<0.05). During follow-up 5.1% (44/860) of patients experienced disease progression (including cirrhosis development, decompensation of cirrhosis, or hepatocellular carcinoma occurrence). Factors associated with disease progression included older age, non-response to therapy and cirrhosis at diagnosis (p<0.05). This study of the natural history of PBC in a large Greek cohort with long-term follow-up confirms that older age at diagnosis and lack of response to treatment are significant predictors of poor prognosis. Early identification of these patients is crucial to ensure close monitoring and timely initiation of second-line therapies to prevent disease progression.

Η πρωτοπαθής χολική χολαγγειίτιδα (ΠΧΧ) αποτελεί ένα χρόνιο αυτοάνοσο νόσημα του ήπατος, το οποίο εάν δεν διαγνωστεί και δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως μπορεί να οδηγήσει σε ηπατική ανεπάρκεια. Τις τελευταίες δεκαετίες, η επιδημιολογία και η φυσική ιστορία της νόσου παρουσιάζουν αλλαγές, με τους ασθενείς να διαγιγνώσκονται σε μεγαλύτερη ηλικία και σε πρωιμότερα στάδια της νόσου, ενώ παράλληλα αναδύονται νέες θεραπείες. Σκοπός της παρούσας διατριβής ήταν η ανάλυση των χαρακτηριστικών των ασθενών με ΠΧΧ κατά τη διάγνωση, καθώς και η διερεύνηση παραγόντων που σχετίζονται με την πρόοδο της νόσου και τη δυσμενή έκβαση. Πρόκειται για αναδρομική ανάλυση δεδομένων που συλλέχτηκαν προοπτικά από 860 ασθενείς με ΠΧΧ που παρακολουθήθηκαν. Το 85.2% των ασθενών ήταν γυναίκες, με μέση ηλικία διάγνωσης τα 56±14 έτη και διάμεση διάρκεια παρακολούθησης 5 (0.5-22) έτη. Κατά τη διάγνωση, το 52% (448/860) των ασθενών ήταν συμπτωματικοί, ενώ το 15.6% (134/860) ήταν ήδη κιρρωτικοί, εκ των οποίων σχεδόν οι μισοί εμφάνιζαν ρήξη της αντιρρόπησης. Τα αντιμιτοχονδριακά αντισώματα (ΑΜΑ) ανιχνεύθηκαν στο 97.6% (839/860) των ασθενών, ενώ τα αντιπυρηνικά ειδικά για την ΠΧΧ αντισώματα (anti-gp210 ή/και anti-sp100) ανιχνεύθηκαν στο 16.3% (140/860 ασθενείς). Ασθενείς με θετικά ΑΝΑ παρουσίαζαν μεγαλύτερη ηλικία και υψηλότερα επίπεδα AST,ALT,γGT,IgM και χαμηλότερες τιμές αλβουμίνης κατά τη διάγνωση. Η θεραπεία με αρκτοδεοξυχολικό οξύ (UDCA) χορηγήθηκε στο 89.4% (769/860) των ασθενών. Η ανταπόκριση στη θεραπεία αξιολογήθηκε μέσω των κριτηρίων Paris II κριτήρια (διαθέσιμα στοιχεία σε n=494) και του GLOBE score (διαθέσιμα στοιχεία σε n=566), με πλήρη ανταπόκριση να παρατηρείται σε 75.9% (375/494) 68.9% (390/566), αντίστοιχα. Οι anti-sp100 θετικοί ασθενείς παρουσίασαν μειωμένη ανταπόκριση στη θεραπεία με UDCA βάσει του GLOBE score (p=0.05). Θεραπείες δεύτερης γραμμής εφαρμόστηκαν σε ποσοστό 7% (62/860) των ασθενών. Κατά την τελευταία εκτίμηση, στο 7.1% των ασθενών καταγράφηκε θάνατος από ηπατικό νόσημα ή/και μεταμόσχευση ήπατος. H πολυπαραγοντική ανάλυση ανέδειξε ως παράγοντες δυσμενούς έκβασης (σχετιζόμενης με το ηπατικό νόσημα) τη μεγαλύτερη ηλικία, την παρουσία κίρρωσης κατά τη διάγνωση, τη συνύπαρξη άλλου ηπατικού νοσήματος και τη μη ανταπόκριση στη θεραπεία (p<0.05 για όλα). Κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης το 5.1% (44/860) των ασθενών εμφάνισε πρόοδο νόσου, όπως εξέλιξη σε κίρρωση, ρήξη της αντιρρόπησης ή ανάπτυξη ηπατοκυτταρικού καρκινώματος. Οι παράγοντες που συσχετίστηκαν με την πρόοδο της νόσου ήταν η μεγαλύτερη ηλικία, η μη ανταπόκριση στη θεραπεία βάσει Paris II κριτηρίων και η παρουσία κίρρωσης κατά τη διάγνωση (p<0.05). Η παρούσα μελέτη επιβεβαιώνει, σε ένα μεγάλο δείγμα Ελλήνων ασθενών με μακροχρόνια παρακολούθηση, ότι η μεγαλύτερη ηλικία κατά τη διάγνωση και η μη ανταπόκριση στη θεραπεία αποτελούν σημαντικούς παράγοντες δυσμενούς πρόγνωσης στην ΠΧΧ. Η πρώιμη αναγνώριση των ασθενών αυτών είναι σημαντική, προκειμένου να υπάρχει τακτική παρακολούθηση και έγκαιρη έναρξη θεραπειών δεύτερης γραμμής με στόχο την αποφυγή εξέλιξης της νόσου.