Η ενότητα της πρότασης

Abstract

This dissertation examines the so-called problem of propositional unity, namely the philosophical question of how a proposition constitutes a unified bearer of meaning and can be evaluated as true or false, despite appearing to consist of distinct sub-propositional elements. The first chapter analyzes the historical treatment of the proposition in ancient and medieval philosophy (Plato, Aristotle, the Stoics, Abelard), where, although the proposition is conceived as a composite entity, the problem of propositional unity is neither identified nor explicitly recognized as an autonomous philosophical issue. The following chapters examine the emergence of the problem in modern philosophy of language, especially within the Fregean and Russellian traditions, as well as in contemporary approaches that treat propositions either as structured entities with syntactic and semantic articulation, as processes or act-types, or, finally, through recursive explanatory models referring to the regress problem as formulated by Bradley. The dissertation argues that the difficulties faced by dominant approaches do not stem from compositionality or constituency as such, but from the fundamental assumption that propositions are constituted in advance as structured entities. The fifth chapter develops an alternative reductive and instrumentalist account, according to which propositions are understood primarily as unified propositional contents and as objects of propositional attitudes. From this perspective, propositional unity is not grounded in a pre-existing internal structure, but is determined interpretively within the framework of understanding, interpretation, and intersubjective communication. Structure is introduced secondarily and metalinguistically, as a tool for the analysis of linguistic sentences. The sixth chapter critically examines major objections to this position and attempts to show that the proposed approach can explain the possibility of propositional content identity, the possibility of truth-evaluation, and the logical behavior of propositions without appealing to metaphysically heavy structures. The dissertation concludes that the problem of propositional unity is significantly weakened once propositions are understood primarily as unified propositional contents and objects of propositional attitudes, rather than as pre-given structured entities.

Η παρούσα διατριβή εξετάζει το λεγόμενο πρόβλημα της προτασιακής ενότητας, δηλαδή το φιλοσοφικό ερώτημα του πώς μια πρόταση συνιστά ενιαίο φορέα νοήματος και μπορεί να αποτιμηθεί ως αληθής ή ψευδής, παρά το γεγονός ότι φαίνεται να αποτελείται από επιμέρους υποπροτασιακά στοιχεία. Στο πρώτο κεφάλαιο αναλύεται η ιστορική αντιμετώπιση της πρότασης στην αρχαία και μεσαιωνική φιλοσοφία (Πλάτων, Αριστοτέλης, Στωικοί, Αβελάρδος), όπου, αν και η πρόταση νοείται ως σύνθετη οντότητα, το πρόβλημα της προτασιακής ενότητας δεν επισημαίνεται ούτε αναγνωρίζεται ρητά ως αυτοτελές φιλοσοφικό ζήτημα. Στα επόμενα κεφάλαια εξετάζεται η ανάδυση του προβλήματος στη νεότερη φιλοσοφία της γλώσσας, ιδίως στη φρεγκεανή και ρασελλιανή παράδοση, καθώς και σε σύγχρονες θεωρήσεις που αντιμετωπίζουν τις προτάσεις είτε ως δομημένες οντότητες με συντακτική και σημασιολογική άρθρωση, είτε ως διαδικασίες ή τύπους ενεργημάτων, είτε, τέλος, μέσω αναδρομικών σχημάτων εξήγησης που παραπέμπουν στο πρόβλημα της αναδρομής όπως αυτό διατυπώθηκε από τον Bradley. Η διατριβή υποστηρίζει ότι τα αδιέξοδα των κυρίαρχων προσεγγίσεων δεν οφείλονται στη συνθεσιακότητα ή στη συστασιακότητα καθαυτή, αλλά στη θεμελιώδη παραδοχή ότι οι προτάσεις συγκροτούνται εκ των προτέρων ως δομημένες οντότητες. Στο πέμπτο κεφάλαιο διατυπώνεται μια εναλλακτική, συσταλτική και εργαλειοκρατική θεώρηση, σύμφωνα με την οποία οι προτάσεις νοούνται πρωτίστως ως ενιαία προτασιακά περιεχόμενα και αντικείμενα προτασιακών στάσεων. Υπό την οπτική αυτή, η ενότητα της πρότασης δεν θεμελιώνεται σε προϋπάρχουσα εσωτερική δομή, αλλά καθορίζεται ερμηνευτικά στο πλαίσιο της κατανόησης, της ερμηνείας και της διϋποκειμενικής επικοινωνίας. Η δομή εισάγεται δευτερογενώς και μεταγλωσσικά, ως εργαλείο ανάλυσης των γλωσσικών προτάσεων.Το έκτο κεφάλαιο εξετάζει κριτικά βασικές ενστάσεις απέναντι στη θέση αυτή και επιχειρεί να δείξει ότι η προτεινόμενη προσέγγιση μπορεί να εξηγήσει τη δυνατότητα ταυτότητας προτασιακού περιεχομένου, τη δυνατότητα αληθειακής αποτίμησης των προτάσεων και τη λογική τους συμπεριφορά χωρίς την προσφυγή σε μεταφυσικά βεβαρημένες δομές. Η διατριβή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το πρόβλημα της προτασιακής ενότητας αποδυναμώνεται σημαντικά όταν η πρόταση κατανοηθεί πρωτίστως ως ενιαίο προτασιακό περιεχόμενο και αντικείμενο προτασιακών στάσεων, και όχι ως προκαθορισμένη δομημένη οντότητα.