Η διδακτική προσέγγιση των βιβλίων πληροφοριών από εκπαιδευτικούς προσχολικής ηλικίας

Abstract

This study investigates the current landscape of informational book reading activities in kindergarten settings and explores methods to enhance pedagogical practices among early childhood teachers. Specifically, the research addresses the question: "How do early childhood teachers organize structured reading activities for informational books in the kindergarten classroom?". A mixed-methods approach was employed for data collection, comprising: a) a questionnaire administered to 171 early childhood teachers in the Achaia region, b) semi-structured interviews with 12 early childhood teachers, c) an action research phase involving 12 early childhood teachers and 7 senior students from the University of Patras (D.E.S.E.C.E.) participating in a higher education traineeship program, and d) interviews with 37 senior students from the same program. Quantitative data underwent statistical analysis, while qualitative data were examined through content analysis. Findings indicate a significant lack of familiarity with informational texts among early childhood teachers; many were unaware of the specific textual features and developmental benefits of the genre. Consequently, these books are rarely integrated into daily practices due to perceived challenges in implementation and a lack of structured integration strategies. However, the action research component demonstrated a positive shift in participants' attitudes. Early childhood teachers reported an enrichment of their subject matter knowledge and a more dynamic, creative application of informational book reading activities within the school curriculum. These results suggest that targeted professional development and participatory research can effectively bridge the gap between theory and practice, fostering more diverse literacy environments in early childhood education.

Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι αφενός η μελέτη και χαρτογράφηση της υπάρχουσας κατάστασης αναφορικά με τον τρόπο δόμησης δραστηριοτήτων ανάγνωσης βιβλίων πληροφοριών στο νηπιαγωγείο και αφετέρου η αναζήτηση του τρόπου με τον οποίο μπορούν να βελτιωθούν οι πρακτικές των νηπιαγωγών σχετικά με την χρήση των συγκεκριμένων βιβλίων στην σχολική τάξη. Το ερώτημα που απασχόλησε την παρούσα έρευνα είναι «Πώς οργανώνουν οι εκπαιδευτικοί προσχολικής ηλικίας δομημένες δραστηριότητες ανάγνωσης βιβλίων πληροφοριών στο νηπιαγωγείο;». Η συλλογή των ερευνητικών δεδομένων έγινε: α) με την χορήγηση ερωτηματολογίου στους/στις νηπιαγωγούς του νομού Αχαΐας, εκ των οποίων το δείγμα αποτέλεσαν 171 νηπιαγωγοί, β) με την διεξαγωγή ημιδομημένων συνεντεύξεων σε 12 νηπιαγωγούς, γ) με την συμμετοχή των 12 νηπιαγωγών και 7 τελειόφοιτων φοιτητριών του Τ.Ε.Ε.Α.Π.Η. του Πανεπιστημίου Πατρών – οι οποίες συμμετείχαν σε πρόγραμμα πρακτικής άσκησης – σε έρευνα που φέρει στοιχεία έρευνας-δράσης και δ) με την λήψη συνεντεύξεων από 37 τελειόφοιτους/-τες φοιτητές/-τριες που συμμετείχαν στο ίδιο πρόγραμμα. Πραγματοποιήθηκε στατιστική ανάλυση για τα ποσοτικά δεδομένα, ενώ για τα ποιοτικά δεδομένα εφαρμόστηκε η ανάλυση περιεχομένου. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι νηπιαγωγοί δεν είναι εξοικειωμένοι/-ες με τα χαρακτηριστικά των βιβλίων πληροφοριών, τα οφέλη και τον τρόπο αξιοποίησής τους στην τάξη, ενώ διακρίνουν αρκετές προκλήσεις στην ανάγνωσή τους και δεν τα εντάσσουν ενεργητικά στις πρακτικές τους. Όσον αφορά δε στην υλοποίηση δραστηριοτήτων ανάγνωσης βιβλίων πληροφοριών παρατηρείται η έλλειψη επαφής μαζί τους και η αμηχανία ως προς τον τρόπο ένταξής τους στην εκπαιδευτική διαδικασία. Κατά την διάρκεια της έρευνας-δράσης οι συμμετέχουσες άλλαξαν την στάση τους απέναντι στα εν λόγω βιβλία με τον εμπλουτισμό των γνώσεών τους για αυτά, την πιο δυναμική εμπλοκή τους στην σχολική ζωή και την οργάνωση και υλοποίηση δημιουργικών δραστηριοτήτων ανάγνωσης βιβλίων πληροφοριών. Φαίνεται, επομένως, η έρευνα-δράση να συνέβαλε στην αλλαγή των στάσεων των συμμετεχουσών απέναντι στα βιβλία πληροφοριών, γεγονός το οποίο μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο για περαιτέρω σχετική έρευνα και επιμόρφωση των νηπιαγωγών.