Τοπική κοινωνία και πρόσφυγες στην Ξάνθη του Μεσοπολέμου

Abstract

This dissertation examines the development of Xanthi during the interwar period, a time characterized by substantial demographic, political, and economic shifts following the Treaty of Lausanne and the large-scale settlement of refugees. These population movements, together with broader structural changes, reshaped the city’s social fabric and contributed to the formation of new patterns of collective and individual identity. The study investigates the settlement of refugees in both urban and rural settings and the resulting demographic shifts, electoral practices, the expansion of tobacco cultivation and processing, labor organization and mobilization within the tobacco sector, the configuration of professional groups, and various aspects of everyday life. Additionally, it assesses the role of educational and ecclesiastical institutions in fostering social integration and cultural cohesion. The research draws upon a wide spectrum of archival sources, including materials from the League of Nations, the Hellenic Statistical Authority, the Centre for Asia Minor Studies, contemporary newspapers and oral testimonies. The systematic synthesis of these sources enables a comprehensive reconstruction of the mechanisms that shaped the city’s social and economic landscape and offers a multifaceted interpretation of interwar developments. The findings reveal that interwar Xanthi represents a distinctive case of an urban community transformed by refugee resettlement, the predominance of the tobacco economy, and heightened political and social activity. The dissertation contributes to the historiography of the period by illuminating these processes and by enhancing our understanding of the broader patterns that defined Greek society during the interwar era.

Η διατριβή διερευνά την πορεία της Ξάνθης κατά τον Μεσοπόλεμο, περίοδο κατά την οποία η πόλη αντιμετώπισε κρίσιμες μεταβολές ως αποτέλεσμα της Συνθήκης της Λωζάνης και της εγκατάστασης σημαντικού αριθμού προσφύγων. Οι δημογραφικές αυτές μετακινήσεις, σε συνδυασμό με τις οικονομικές και πολιτικές εξελίξεις, αναδιαμόρφωσαν το κοινωνικό σώμα της πόλης και συνέβαλαν στη διαμόρφωση νέων μορφών συλλογικής και ατομικής ταυτότητας. Η μελέτη εξετάζει, μεταξύ άλλων, την εγκατάσταση των προσφύγων τόσο στον αστικό όσο και στον αγροτικό χώρο, τις πληθυσμιακές ανακατατάξεις, τη λειτουργία των εκλογικών διαδικασιών, την ανάπτυξη της καπνοπαραγωγής και την οργάνωση της εργασίας στον καπνικό κλάδο, τις εργατικές κινητοποιήσεις, τις επαγγελματικές δομές, καθώς και την καθημερινή ζωή των κατοίκων. Επιπλέον, αναλύεται ο ρόλος των εκπαιδευτικών και εκκλησιαστικών θεσμών ως φορέων κοινωνικής ένταξης και πολιτισμικής συνοχής. Η ερευνητική προσέγγιση αξιοποιεί αρχειακό υλικό από την Κοινωνία των Εθνών, τα αρχεία της Γενικής Στατιστικής Υπηρεσίας Ελλάδος, το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, ποικίλες εφημερίδες της εποχής και προφορικές μαρτυρίες. Η διασταύρωση αυτών των πηγών επιτρέπει την ανασύσταση των μηχανισμών που διέπλασαν την κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα της πόλης και προσφέρει μια πολυεπίπεδη κατανόηση των μεσοπολεμικών μετασχηματισμών. Τα συμπεράσματα της μελέτης δείχνουν ότι η Ξάνθη του Μεσοπολέμου συνιστά ένα παράδειγμα αστικού χώρου όπου η προσφυγική εγκατάσταση, η εξειδίκευση στην καπνοπαραγωγή και η έντονη πολιτική και κοινωνική κινητικότητα συνέβαλαν καθοριστικά στη διαμόρφωση μιας νέας αστικής ταυτότητας. Η διατριβή επιδιώκει να αναδείξει τη σημασία αυτών των διεργασιών για την ιστοριογραφική προσέγγιση της περιόδου και να εμπλουτίσει την κατανόηση της μεσοπολεμικής ελληνικής κοινωνίας.