Περίληψη
Η παρούσα διατριβή εξετάζει τη συστηματική περιθωριοποίηση των ΛΟΑΤΚΙΑ+ (στο εξής: κουήρ) ατόμων στο πλαίσιο της εκπαίδευσης και επαγγελματικής δραστηριότητας στους τομείς των Φυσικών Επιστημών, της Τεχνολογίας, της Μηχανικής και των Μαθηματικών (STEM). Η μελέτη αναδεικνύει την ανάγκη αποδόμησης κανονιστικών δομών και επαναπροσδιορισμού της εκπαίδευσης STEM μέσα από πλαίσια που προάγουν τη συμπερίληψη και τη δικαιοσύνη. Η ερευνητική προσέγγιση εστιάζει στις κουήρ εμπειρίες όχι ως παρεκκλίσεις που απαιτούν απλή ανοχή, αλλά ως θεμελιώδεις προς τον μετασχηματισμό της ίδιας της φύσης και λειτουργίας της εκπαίδευσης STEM. Βασισμένη στη θεωρία κουήρ και στη διαθεματικότητα, η παρούσα εργασία εξετάζει πώς οι κυρίαρχες κανονιστικότητες αναπαράγουν σχέσεις εξουσίας στον χώρο της επιστήμης και της εκπαίδευσης. Η θεωρία κουήρ προσφέρει εννοιολογικά εργαλεία για την αποδόμηση των δυαδικών σχημάτων φύλου και σεξουαλικότητας και για την αμφισβήτηση ηγεμονικών πολιτισμικών προτύπων. Η διαθεματικότητα ...
Η παρούσα διατριβή εξετάζει τη συστηματική περιθωριοποίηση των ΛΟΑΤΚΙΑ+ (στο εξής: κουήρ) ατόμων στο πλαίσιο της εκπαίδευσης και επαγγελματικής δραστηριότητας στους τομείς των Φυσικών Επιστημών, της Τεχνολογίας, της Μηχανικής και των Μαθηματικών (STEM). Η μελέτη αναδεικνύει την ανάγκη αποδόμησης κανονιστικών δομών και επαναπροσδιορισμού της εκπαίδευσης STEM μέσα από πλαίσια που προάγουν τη συμπερίληψη και τη δικαιοσύνη. Η ερευνητική προσέγγιση εστιάζει στις κουήρ εμπειρίες όχι ως παρεκκλίσεις που απαιτούν απλή ανοχή, αλλά ως θεμελιώδεις προς τον μετασχηματισμό της ίδιας της φύσης και λειτουργίας της εκπαίδευσης STEM. Βασισμένη στη θεωρία κουήρ και στη διαθεματικότητα, η παρούσα εργασία εξετάζει πώς οι κυρίαρχες κανονιστικότητες αναπαράγουν σχέσεις εξουσίας στον χώρο της επιστήμης και της εκπαίδευσης. Η θεωρία κουήρ προσφέρει εννοιολογικά εργαλεία για την αποδόμηση των δυαδικών σχημάτων φύλου και σεξουαλικότητας και για την αμφισβήτηση ηγεμονικών πολιτισμικών προτύπων. Η διαθεματικότητα συμβάλλει στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι διασταυρούμενοι άξονες καταπίεσης —όπως η ετεροκανονικότητα, ο ρατσισμός, ο ικανοτισμός και οι ταξικές ανισότητες— διαμορφώνουν τις βιωμένες εμπειρίες και την πρόσβαση στην εκπαίδευση. Η συνδυαστική χρήση των παραπάνω θεωρητικών εργαλείων επιτρέπει την ανάδυση ερευνητικών προσεγγίσεων που εστιάζουν στην εμπειρία, αντιστέκονται στις αφομοιωτικές λογικές και στοχεύουν στον ριζικό μετασχηματισμό του συστήματος. Η διατριβή συγκροτείται από πέντε επιμέρους μελέτες. Η πρώτη αποτελεί συστηματική βιβλιογραφική επισκόπηση 24 εμπειρικών μελετών σχετικά με τις εμπειρίες κουήρ ατόμων σε μαθησιακά και επαγγελματικά περιβάλλοντα STEM. Η ανάλυση αναδεικνύει επαναλαμβανόμενα μοτίβα αποκλεισμού, όπως η παρενόχληση, η επαγγελματική περιθωριοποίηση και η αναπαραγωγή ετεροκανονικής και τοξικής κουλτούρας STEM. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν την απουσία εστίασης σε ζητήματα κουήρ ταυτοτήτων στα υφιστάμενα πλαίσια ισότητας στον χώρο των STEM. Η δεύτερη μελέτη είναι μια πολλαπλή μελέτη περίπτωσης τριών κουήρ ατόμων στον χώρο των STEM, βασισμένη σε αφηγήσεις ζωής. Εξετάζεται πώς τα κυρίαρχα πολιτισμικά μοντέλα της επιστήμης επηρεάζουν ή περιορίζουν τις ταυτότητες και τις επαγγελματικές πορείες των συμμετεχόντων. Αναδεικνύεται η επίδραση της ετεροκανονικότητας, της λευκότητας, της πατριαρχίας, του ικανοτισμού και του νεοφιλελευθερισμού στην αναπαράσταση της επιστήμης ως ανταγωνιστικού, ατομοκεντρικού και συναισθηματικά αποστασιοποιημένου πεδίου. Η τρίτη μελέτη εστιάζει στις προτάσεις τριών κουήρ ατόμων για τη μεταρρύθμιση της εκπαίδευσης STEM, μέσα από μια από κάτω προς τα επάνω (bottom-up) προσέγγιση. Τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη μετασχηματισμού τόσο της κουλτούρας όσο και της εικόνας του STEM, των αναλυτικών προγραμμάτων, των παιδαγωγικών πρακτικών και των σχέσεων διδασκόντων-διδασκομένων. Επικεντρώνεται στην ανάδειξη της βιωμένης εμπειρίας ως θεμιτής και έγκυρης πηγής θεωρίας και παραγωγής γνώσης. Η τέταρτη μελέτη ασχολείται με τον σχεδιασμό ενός επιμορφωτικού προγράμματος για εκπαιδευτικούς, με στόχο την ενσωμάτωση της ποικιλομορφίας, της συμπερίληψης και της κοινωνικής δικαιοσύνης στην εκπαιδευτική πρακτική. Παρουσιάζονται τα θεωρητικά θεμέλια του προγράμματος, οι στόχοι και τα αναμενόμενα μαθησιακά αποτελέσματα, καθώς και η περιγραφή των επιμέρους δραστηριοτήτων. Η μελέτη αναλύει επίσης τις προκλήσεις, τα ενδεχόμενα εμπόδια και τις συνέπειες για την εκπαιδευτική πολιτική και έρευνα. Η πέμπτη και τελευταία μελέτη εξετάζει το διδακτικό υλικό που δημιουργήθηκε από εκπαιδευτικούς που παρακολούθησαν το πρόγραμμα επιμόρφωσης. Μέσα από συμμετοχική ανάλυση και θεωρία κουήρ, διερευνάται ο τρόπος με τον οποίο οι συμμετέχοντες προσπάθησαν να ενσωματώσουν την έμφυλη συμπερίληψη στην εκπαιδευτική πράξη, αναδεικνύοντας τόσο υποσχόμενες πρακτικές όσο και συνεχιζόμενες προκλήσεις. Συνολικά, η διατριβή θέτει υπό αμφισβήτηση κυρίαρχες κανονιστικότητες στον χώρο των επιστημών και της εκπαίδευσης, ενισχύοντας τις φωνές των κουήρ και τρανς* υποκειμένων που συχνά παραμένουν αόρατες. Αποτελεί συμβολή στο διευρυνόμενο πεδίο της κριτικής έρευνας στην εκπαίδευση STEM, προσφέροντας θεωρητικά, εμπειρικά και πρακτικά εργαλεία για τη συγκρότηση πιο συμπεριληπτικών και απελευθερωτικών μαθησιακών περιβαλλόντων.
περισσότερα
Περίληψη σε άλλη γλώσσα
This dissertation explores the systemic marginalization of LGBTQIA+ individuals (queer from now on) in Science, Technology, Engineering, and Mathematics (STEM) education and professional environments, highlighting the urgent need to challenge normative structures and reimagine STEM education through inclusive and justice-centered frameworks. This research centers queer lives not as exceptions to be accommodated, but as critical to transforming what STEM education is, does, and can become.Grounded in queer theory and intersectionality, this research interrogates how power operates through normative assumptions in science and education. Queer theory provides the analytical tools to challenge binary constructions of gender and sexuality, interrogate dominant norms, and rethink the boundaries of inclusion. Intersectionality reveals how interlocking systems of oppression, such as cisheteronormativity, racism, ableism, and classism, shape lived experiences and educational access. Together, t ...
This dissertation explores the systemic marginalization of LGBTQIA+ individuals (queer from now on) in Science, Technology, Engineering, and Mathematics (STEM) education and professional environments, highlighting the urgent need to challenge normative structures and reimagine STEM education through inclusive and justice-centered frameworks. This research centers queer lives not as exceptions to be accommodated, but as critical to transforming what STEM education is, does, and can become.Grounded in queer theory and intersectionality, this research interrogates how power operates through normative assumptions in science and education. Queer theory provides the analytical tools to challenge binary constructions of gender and sexuality, interrogate dominant norms, and rethink the boundaries of inclusion. Intersectionality reveals how interlocking systems of oppression, such as cisheteronormativity, racism, ableism, and classism, shape lived experiences and educational access. Together, these frameworks inform a research agenda that centers lived experience, resists assimilation, and seeks systemic transformation.The dissertation consists of five articles. The first is a systematic literature review of 24 empirical studies on queer individuals in STEM learning and working environments. The review identifies persistent patterns of exclusion, including harassment, professional marginalization, and hostile STEM cultures that enforce cisheteronormativity. These findings underscore the lack of attention to queer issues in STEM equity efforts and call for more intersectional and justice-oriented research.The second article is a multiple case study of three queer individuals in STEM, analyzed through life-history interviews. It examines how cultural models in science shape or constrain science identity trajectories. The study illustrates how cultural ideas shaped by cisheteronormativity, whiteness, patriarchy, ableism, and neoliberalism make science seem very competitive, focused on individuals, emotionally distant, and primarily centered around white, able-bodied, middle-class, cisgender, straight males.The third article contributes insights from three queer individuals on transforming STEM education through a bottom-up approach. The findings highlight the importance of transforming a) the culture of STEM, b) the image of STEM, c) the curriculum and pedagogies, and d) the teacher-student relationships to challenge dominant norms and reconfigure STEM education as a site of disruption and alternative knowledge-making. The study underscores the significance of lived experience as a legitimate source of theory by centering queer voices as knowledge producers.The fourth article addresses the need for actionable transformation by developing a teacher training course centered on diversity, inclusion, and social justice. The study presents the theoretical foundations, the course objectives and expected outcomes, as well as a course overview with explicit description of the activities and the theoretical principles that inspired the purpose of each activity, and discusses its transformative potential, anticipated challenges and barriers, and implications for research. This work addresses a critical gap in STEM education by translating gender-inclusive theoretical frameworks into concrete teaching strategies for STEM educators and teachers.The fifth article analyzes instructional materials developed by teachers who completed the course, examining how they engaged with gender inclusivity. Using participatory analysis and queer theory, the study identifies both promising practices and ongoing challenges in translating inclusive principles into STEM pedagogy.Across all five articles, this dissertation challenges dominant norms in science and education and amplifies queer and trans* voices that are too often excluded. It contributes to the growing body of critical STEM education research by offering new theoretical, empirical, and practical tools for building more inclusive and liberatory STEM learning environments.
περισσότερα