The ‘Old’ vs ‘New’ terrorism: a comparison of 17N with the London (2005) and Brussels (2016) Jihadist terror cells

Abstract

Energised by the 9/11 terrorist attacks in New York in 2001 and subsequent attacks in Europe, the “new terrorism” thesis has gained international prominence. It claims that this ‘wave’ of terrorism is fundamentally different from previous ‘waves’, defined by the following characteristics: casualty escalation, new organisational characteristics, new funding sources, a global operational range, and the exploitation of new technologies. Driven by irrationality, hatred and rage, it is claimed that the ‘new’ terrorism is strongly associated with religious fanatics, particularly Jihadist groups, who are willing to use unrestrained brutality to inflict mass casualties. Consequently, this wave of terrorism is also much more unpredictable, dangerous and hatred to combat. Critics, however, argue that the defining traits of the ‘new terrorism’ can be identified in all terrorist groups. There is now a substantial body of empirical research that has interrogated what, if anything, is genuinely ‘new’ about this wave of terrorism. The core dynamics of terrorism, it is argued, have remained relatively stable over time. This ongoing debate raises important questions to how we conceptualise contemporary terrorism and how best to understand its developing nature. To further test the ‘new’ terrorism thesis, this project conducted a comparative analysis of a traditional Euro-terrorist group and two Jihadist terrorist cells operating in Europe. The research goal is to identify and examine the commonalities and differences between the Greek terrorist group 17N and the Al Qaeda and ISIS inspired cells responsible for the attacks in London (2005) and Brussels (2016). Chapter One presents the aims, research design and overall rationale of this thesis. Chapter Two reviews the definitional framework of terrorism and political violence and discusses the challenges in doing so. It also presents the symbiotic relationship between media and terrorism and explores the counterterrorism strategies in Europe pre- and post-9/11. Chapter Three explores the ‘new’ terrorism thesis, focusing on its defining characteristics and alleged starting point. It also discusses what the requirements are for a theoretical framework to be considered as ‘new’ and ‘unique’. Chapter Four presents an overview of the Greek terrorist group 17N, exploring their ideology, demographic characteristics, strategic rationale, operations, trials and cultural aftermath. In Chapter Five the same analysis is conducted for the Al Qaeda and ISIS affiliated cells that were responsible for the attacks in London and Brussels in 2005 and 2016. Chapter Six presents the research design, methodology, data collection and data processing practices and theoretical framework that was used in order to structure the database for this thesis. Furthermore, it discusses the methodological limitations and ethical issues regarding this research. Chapter Seven presents the demographic analysis of the examined operatives, followed by the statistical analysis regarding their motivations, as well as their technical characteristics, such as distance to attack and weapon choice. Chapter Eight explores the environmental and social context within which the examined groups operated, aiming to highlight the prominent political aspect in their motivations. Chapter Nine compares 17N, Al Qaeda and ISIS to the latest findings of the Europol’s Terrorism Situation and Trend Report reports, highlighting the numerous commonalities between extremist groups in the past and present of European terrorism. These findings are then contrasted to the five defining characteristics of ‘new’ terrorism, concluding that the conceptualisation of ‘new’ terrorism might be counter-productive in scientific research and policy making. Chapter Ten presents an overview of the findings of this thesis and a re-assessment of the ‘Four Waves’ of terrorism framework. It discusses the emerging ‘Fifth Wave’ and the future of European terrorism.

Με αφετηρία τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 στη Νέα Υόρκη και τις επακόλουθες επιθέσεις στην Ευρώπη, η θεωρία της «νέας τρομοκρατίας» απέκτησε διεθνή απήχηση. Σύμφωνα με αυτήν, το συγκεκριμένο «κύμα» τρομοκρατίας διαφέρει θεμελιωδώς από τα προηγούμενα, καθώς χαρακτηρίζεται από την κλιμάκωση των θυμάτων/απωλειών, νέα οργανωτικά χαρακτηριστικά, νέες πηγές χρηματοδότησης, παγκόσμια επιχειρησιακή εμβέλεια και εκμετάλλευση των νέων τεχνολογιών. Υποκινούμενη από τον παραλογισμό, το μίσος και την οργή, η «νέα» τρομοκρατία συνδέεται κυρίως με θρησκευτικά φανατικές οργανώσεις, ιδιαίτερα τις τζιχαντιστικές, οι οποίες θεωρούνται ότι είναι πρόθυμες να χρησιμοποιήσουν ακραία βία με σκοπό την πρόκληση μαζικών απωλειών. Ως εκ τούτου, η συγκεκριμένη μορφή τρομοκρατίας παρουσιάζεται ως περισσότερο απρόβλεπτη, επικίνδυνη και δυσκολότερη στην αντιμετώπιση. Ωστόσο, οι επικριτές της θεωρίας υποστηρίζουν ότι τα χαρακτηριστικά που αποδίδονται στη «νέα τρομοκρατία» μπορούν να εντοπιστούν και σε παλαιότερες τρομοκρατικές οργανώσεις. Πλέον υπάρχει σημαντικός όγκος εμπειρικής έρευνας που εξετάζει κατά πόσο υπάρχει πράγματι κάτι ουσιαστικά «νέο» στη σύγχρονη τρομοκρατία. Η βασική θέση αυτής της βιβλιογραφίας είναι ότι οι θεμελιώδεις δυναμικές της τρομοκρατίας παραμένουν σε μεγάλο βαθμό σταθερές διαχρονικά. Η συνεχιζόμενη αυτή επιστημονική συζήτηση εγείρει κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο εξετάζουμε τη σύγχρονη τρομοκρατία και κατανοούμε την εξελισσόμενη φύση της. Με στόχο την περαιτέρω διερεύνηση της θεωρίας της «νέας τρομοκρατίας», η παρούσα διατριβή πραγματοποιεί συγκριτική ανάλυση μεταξύ μιας παραδοσιακής ευρωπαϊκής τρομοκρατικής οργάνωσης και δύο τζιχαντιστικών τρομοκρατικών πυρήνων που έδρασαν στην Ευρώπη. Ειδικότερα, εξετάζονται οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της ελληνικής τρομοκρατικής οργάνωσης «17 Νοέμβρη» και των πυρήνων που εμπνέονταν από την Αλ Κάιντα και το ISIS και ευθύνονταν για τις επιθέσεις στο Λονδίνο (2005) και στις Βρυξέλλες (2016). Το πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζει τους στόχους, τον ερευνητικό σχεδιασμό και τη συνολική λογική της διατριβής. Το δεύτερο κεφάλαιο εξετάζει το εννοιολογικό πλαίσιο της τρομοκρατίας και της πολιτικής βίας, τις δυσκολίες ορισμού τους, τη σχέση αλληλεξάρτησης μεταξύ μέσων ενημέρωσης και τρομοκρατίας, καθώς και τις ευρωπαϊκές στρατηγικές αντιτρομοκρατίας πριν και μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Το τρίτο κεφάλαιο αναλύει τη θεωρία της «νέας τρομοκρατίας», τα βασικά χαρακτηριστικά της και τις προϋποθέσεις που απαιτούνται ώστε μια θεωρητική προσέγγιση να θεωρείται πραγματικά «νέα» και διακριτή. Το τέταρτο κεφάλαιο παρουσιάζει την ελληνική τρομοκρατική οργάνωση «17 Νοέμβρη», εξετάζοντας την ιδεολογία, τα δημογραφικά χαρακτηριστικά, τη στρατηγική της, τις επιχειρήσεις, τις δικαστικές διαδικασίες και την πολιτισμική της παρακαταθήκη. Το πέμπτο κεφάλαιο ακολουθεί την ίδια αναλυτική προσέγγιση για τους πυρήνες που συνδέονταν με την Αλ Κάιντα και το ISIS και πραγματοποίησαν τις επιθέσεις στο Λονδίνο και στις Βρυξέλλες. Το έκτο κεφάλαιο παρουσιάζει τον ερευνητικό σχεδιασμό, τη μεθοδολογία, τις διαδικασίες συλλογής και επεξεργασίας των δεδομένων, καθώς και το θεωρητικό πλαίσιο που χρησιμοποιήθηκε για τη δημιουργία της βάσης δεδομένων της έρευνας. Παράλληλα, εξετάζονται οι μεθοδολογικοί περιορισμοί και τα ζητήματα ερευνητικής δεοντολογίας. Το έβδομο κεφάλαιο παρουσιάζει τη δημογραφική ανάλυση των εξεταζόμενων δραστών, καθώς και στατιστική ανάλυση των κινήτρων και των επιχειρησιακών χαρακτηριστικών τους, όπως η απόσταση από τον στόχο και η επιλογή οπλισμού. Το όγδοο κεφάλαιο διερευνά το κοινωνικό και πολιτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο έδρασαν οι εξεταζόμενες οργανώσεις, αναδεικνύοντας τον καθοριστικό ρόλο των πολιτικών κινήτρων. Το ένατο κεφάλαιο συγκρίνει τη «17 Νοέμβρη», την Αλ Κάιντα και το ISIS με τα ευρήματα των πλέον πρόσφατων εκθέσεων Europol Terrorism Situation and Trend Report (TE-SAT), αναδεικνύοντας τις πολυάριθμες ομοιότητες μεταξύ των εξτρεμιστικών οργανώσεων του παρελθόντος και του παρόντος στην ευρωπαϊκή τρομοκρατία. Τα ευρήματα αυτά αντιπαραβάλλονται με τα πέντε βασικά χαρακτηριστικά της θεωρίας της «νέας τρομοκρατίας», οδηγώντας στο συμπέρασμα ότι η συγκεκριμένη εννοιολόγηση ενδέχεται να είναι αντιπαραγωγική τόσο για την επιστημονική έρευνα όσο και για τη χάραξη πολιτικής. Τέλος, το δέκατο κεφάλαιο συνοψίζει τα βασικά ευρήματα της διατριβής και επανεξετάζει το θεωρητικό σχήμα των «Τεσσάρων Κυμάτων» της τρομοκρατίας. Παράλληλα, συζητά την ανάδυση ενός πιθανού «Πέμπτου Κύματος» και τις μελλοντικές εξελίξεις της τρομοκρατίας στην Ευρώπη.