Νεοεισερχόμενοι φοιτητές: από την εγγραφή στην ένταξη για μια πετυχημένη φοίτηση

Abstract

Considering the challenges students face during their transition to university, this study aims to explore the needs of first-year students and the extent to which these needs are met by the existing support and orientation services. The findings of this research can serve as a starting point for the development of strategies and institutional structures that facilitate student integration and support their academic progress. On a theoretical level, the dissertation is framed within the broader discussion of the social dimension of the European Higher Education Area. The needs of students, as highlighted in the study, appear to be shaped both by the motivation leading them to enter university and by their prior social representations of what “university” entails. In addition, key aspects of adaptation play a significant role. These concepts are analyzed to provide a deeper understanding of the range of student needs during the transition process. A mixed-methods research design was adopted, combining quantitative data from questionnaires and qualitative data from semi-structured interviews, conducted with first-year students at the University of Patras. The results indicate that the transition to university is a complex and transformative experience for new students, affecting their daily lives, academic adjustment, and personal identity. The analysis of the data revealed six main categories of needs. Educational needs, needs related to social integration, economic needs, needs for psychological support, needs for strengthening commitment to studies, and needs concerning career guidance and information. Regarding the satisfaction of these needs through the services provided, it is found that, despite the efforts made, the interventions are often fragmented and insufficient. They are also not well known to students and therefore not used. The study concludes with recommendations, emphasizing the need for a systematic and comprehensive support plan tailored to the particular needs of each student group. Overall, the research highlights, on the one hand, that the needs of first-year students are multifaceted and, on the other, that the transition is not solely the responsibility of the students themselves but requires a university environment that inspires, reinforces, and facilitates their integration and progress.

Με αφορμή τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι φοιτητές κατά τη μετάβασή τους στο πανεπιστήμιο, σκοπός της παρούσας έρευνας είναι αφενός η διερεύνηση της ικανοποίησης των νεοεισερχόμενων φοιτητών από τις παρεχόμενες υπηρεσίες υποδοχής και στήριξης, και αφετέρου η διερεύνηση των αναγκών τους. Τα ευρήματα της έρευνας μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως αφετηρία για την ανάπτυξη στρατηγικών και δομών από τα πανεπιστήμια, ώστε να διευκολύνουν την ένταξη των φοιτητών και να στηρίξουν την ακαδημαϊκή τους πορεία. Σε θεωρητικό επίπεδο, η διατριβή εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της συζήτησης για την Κοινωνική Διάσταση του Ευρωπαϊκού Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης. Οι ανάγκες των φοιτητών, όπως αναδείχθηκαν στην έρευνα, φαίνεται να επηρεάζονται τόσο από τα κίνητρα με τα οποία εισέρχονται στο πανεπιστήμιο, όσο και από την κοινωνική αναπαράσταση του «πανεπιστημίου» που έχουν διαμορφώσει πριν από την εισαγωγή τους. Επιπλέον, ιδιαίτερη σημασία έχουν οι πτυχές της προσαρμογής στο πανεπιστήμιο. Οι παραπάνω έννοιες αναλύονται προκειμένου να κατανοηθεί πληρέστερα το φάσμα των φοιτητικών αναγκών κατά τη μετάβαση. Ακολουθείται η μεικτή μεθοδολογία έρευνας, καθώς αξιοποιούνται ποσοτικά δεδομένα από ερωτηματολόγια και ποιοτικά δεδομένα από ημιδομημένες συνεντεύξεις, και η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε πρωτοετείς φοιτητές του πανεπιστημίου Πατρών. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η μετάβαση στο πανεπιστήμιο συνιστά μια σύνθετη και μετασχηματιστική εμπειρία για τους νεοεισερχόμενους φοιτητές, με επιπτώσεις στην καθημερινότητά τους, την ακαδημαϊκή τους προσαρμογή και την προσωπική τους ταυτότητα. Κατά την ανάλυση των δεδομένων αναδείχθηκαν έξι βασικές κατηγορίες αναγκών. Εκπαιδευτικές ανάγκες, ανάγκες κοινωνικής ενσωμάτωσης, οικονομικές ανάγκες, ανάγκες ψυχολογικής στήριξης, ανάγκες ενίσχυσης της δέσμευσης με τις σπουδές και ανάγκες επαγγελματικού προσανατολισμού και πληροφόρησης. Όσον αφορά την ικανοποίηση αυτών των αναγκών από τις παρεχόμενες υπηρεσίες, διαπιστώνεται ότι, παρά τις προσπάθειες, οι παρεμβάσεις είναι συχνά αποσπασματικές και ανεπαρκείς. Επίσης δεν είναι γνωστές στους φοιτητές και δεν χρησιμοποιούνται. Η μελέτη καταλήγει σε προτάσεις, τονίζοντας την ανάγκη για ένα συστηματικό και ολοκληρωμένο σχέδιο στήριξης, προσαρμοσμένο στις ιδιαίτερες ανάγκες της κάθε φοιτητικής ομάδας. Συνολικά, η έρευνα αναδεικνύει από τη μια ότι οι ανάγκες των νεοεισερχόμενων φοιτητών είναι πολλαπλές και από την άλλη ότι η μετάβαση δεν είναι αποκλειστικά ευθύνη των φοιτητών αλλά απαιτεί ένα πανεπιστημιακό περιβάλλον που εμπνέει, ενισχύει και διευκολύνει την ένταξη και την πρόοδό τους.