Η συσχέτιση του συναισθηματικού φαγητού (emotional eating) με την ψυχολογική κατάσταση (κατάθλιψη, άγχος) και το υπέρβαρο/παχυσαρκία σε Ελληνικό ενήλικο πληθυσμό

Abstract

Background/Objectives:Emotional eating is a type of eating behavior that is impacted by personal moods, stress, behaviors, and emotions. Studies have demonstrated for many years that mental health is the complicated result of a wide range of biological, psychological, and social elements, including external contextual influences. Aim: The objective of this study was to evaluate the interconnections between emotional eating and sociodemographic and anthropometric characteristics, psychological state and adherence to Mediterranean diet. Furthermore, the intervention conducted aimed to examine the effect of personalized nutritional psychoeducation on emotional eating behavior, psychological state, and adoption of the Mediterranean Diet (MedDiet). The novelty of this study is that there are no sufficient studies in this specific field in the Greek population. Methods: The study consisted of two components: (a) a cross-sectional investigation and (b) a controlled intervention. The cross-sectional component included 328 adults aged 18–75 years. The intervention component included 95 participants (62 in the control group and 33 in the intervention group), who were randomized and reassessed after three months. The number of participants in the cross-sectional study and the intervention was obtained after using a statistical program. During this period, participants in the intervention group attended six thematic individual sessions, which focused on techniques for increasing connection with hunger and satiety cues through mindful eating and managing difficult eating situations, held every fifteen days. Appropriate questionnaires were used to assess sociodemographic and anthropometric characteristics, dietary patterns, psychological status, and adherence to the Mediterranean Diet (TEFQ-18, DASS-21, MedDiet score). Univariate regression analysis of TFEQ Emotional was performed with the continuous variables and multivariate regression analysis was performed for the correlation of TFEQ Emotional. SPSS software version 29.0.2.0(20) and the R programming language were used for the analyses. Results: According to the analyses above, negative correlations between the emotional eating score and waist circumference and Body Mass Index (BMI) were noted. Furthermore, men were more likely to eat emotionally than women. According to a univariable regression analysis, it was also shown that there was an inverse relationship with age up to 35.92 years and a positive relationship for age > 35.92 years (p - value= <0.001). In addition, an inverse relationship was found with a decrease in the emotional eating score to be associated with increase of BMI up to <49.32 kg/m2 (p-value= <0.001). MedDiet score was significantly inversely associated with TFEQ total score (r = 0.23, p = 0.026) as well as with TFEQ emotional score. At baseline of intervention, it appeared that gender is positively related to TFEQ Emotional Score (β: 1.77 (random error: 0.57, p-value: 0.003). BMI (β: -0.11 (random error: 0.04, p-value: 0.003) and waist circumference are negatively related to the TFEQ Emotional Score. Τhe nutritional psychoeducation-based intervention did not exert the expected effects on emotional eating. Conclusions: The results of the study highlighted significant associations between emotional eating and key anthropometric, demographic, and psychological factors. It was found that sex, age, BMI, and waist circumference were related to emotional eating behavior, while greater adherence to the Mediterranean Diet was associated with lower emotional food intake. The implementation of individualized nutritional psychoeducation did not lead to a statistically significant reduction in emotional eating, emphasizing the need for further research and interventions with larger samples and long-term holistic monitoring, incorporating healthcare professionals such as specialists in behavioral psychotherapy. Finally, there is a need to conduct prospective studies to extract causal relationships. Keywords: body mass index; eating behavior; emotional eating; emotional food consumption; lifestyle factors; sociodemographic factors; clinical trial; intervention; motivation; nutritional psychoeducation

Ιστορικό/Στόχοι:Η συναισθηματική διατροφή είναι μια μορφή διατροφικής συμπεριφοράς που επηρεάζεται από προσωπικές διαθέσεις, άγχος, συμπεριφορές και συναισθήματα. Μελέτες έχουν δείξει εδώ και πολλά χρόνια ότι η ψυχική υγεία είναι το αποτέλεσμα ενός ευρέος σύνθετου συνδυασμού βιολογικών, ψυχολογικών και κοινωνικών στοιχείων, συμπεριλαμβανομένων εξωτερικών επιρροών από το περιβάλλον. Σκοπός: Στόχος της παρούσας συγχρονικής μελέτης είναι η αξιολόγηση των διασυνδέσεων μεταξύ της συναισθηματικής διατροφής και των κοινωνικοδημογραφικών και ανθρωπομετρικών χαρακτηριστικών, της ψυχολογικής κατάστασης και της προσκόλλησης στη Μεσογειακή Διατροφή. Επιπλέον, η παρέμβαση που διεξήχθει είχε σκοπό να εξετάσει την επίδραση της εξατομικευμένης διατροφικής ψυχοεκπαίδευσης στη συναισθηματική διατροφική συμπεριφορά, την ψυχολογική κατάσταση και στην υιοθέτηση της Μεσογειακής Διατροφής (MedDiet). Η καινοτομία της παρούσας μελέτης είναι ότι δεν υπάρχουν επαρκείς μελέτες στο συγκεκριμένο γνωστικό αντικείμενο στον Ελληνικό πληθυσμό. Μέθοδοι: Η μελέτη περιλάμβανε δύο σκέλη: (α) μια συγχρονική διερεύνηση και (β) μια ελεγχόμενη παρέμβαση. Στο συγχρονικό σκέλος συμμετείχαν 328 ενήλικες, ηλικίας 18–75 ετών. Στο παρεμβατικό σκέλος συμμετείχαν 95 άτομα (62 στην ομάδα ελέγχου και 33 στην ομάδα παρέμβασης), τα οποία τυχαιοποιήθηκαν και επαναξιολογήθηκαν μετά από τρεις μήνες. Ο αριθμός των συμμετεχόντων στην συγχρονική μελέτη και στη παρέμβαση προέκυψε μετά από χρήση στατιστικού προγράμματος. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι συμμετέχοντες της ομάδας παρέμβασης παρακολούθησαν έξι θεματικές ατομικές συνεδρίες, οι οποίες εστίασαν τεχνικές αύξησης της σύνδεσης με τα σημάδια πείνας κορεσμού μέσω της ευσυνείδητης διατροφής και διαχείρισης δύσκολων διατροφικών καταστάσεων, με συχνότητα ανά δεκαπέντε ημέρες. Χρησιμοποιήθηκαν κατάλληλα ερωτηματολόγια (TEFQ-18, DASS-21,MedDiet score) για την αξιολόγηση κοινωνικοδημογραφικών και ανθρωπομετρικών χαρακτηριστικών, του τύπου σίτισης, της ψυχικής κατάστασης και του βαθμού προσκόλλησης στη Μεσογειακή Διατροφή. Πραγματοποιήθηκε μονοπαραγοντική ανάλυση παλινδρόμησης του TFEQ Emotional με τις συνεχείς μεταβλητές και πολυπαραγοντική ανάλυση παλινδρόμησης για την συσχέτιση του TFEQ Emotional. Για τις αναλύσεις χρησιμοποιήθηκε η έκδοση 29.0.2.0(20) του λογισμικού SPSS και γλώσσα προγραμματισμού R. Αποτελέσματα: Σύμφωνα με τις παραπάνω αναλύσεις, παρατηρήθηκαν αρνητικές συσχετίσεις μεταξύ της βαθμολογίας συναισθηματικής διατροφής και της περιφέρειας μέσης και του Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ). Επιπλέον, οι άνδρες ήταν πιο πιθανό να τρώνε συναισθηματικά σε σχέση με τις γυναίκες. Επιπλέον, αποδείχθηκε ότι υπήρχε αρνητική σχέση με την ηλικία έως 35,92 έτη και θετική σχέση για την ηλικία > 35,92 έτη (τιμή p= <0.001). Επιπλέον, βρέθηκε αρνητική σχέση του ΔΜΣ την βαθμολογία συναισθηματικής διατροφής με την αύξηση του ΔΜΣ έως <49,32 kg/m2 (τιμή p= <0.001). Η βαθμολογία MedDiet συσχετίστηκε σημαντικά αντίστροφα με τη συνολική βαθμολογία TFEQ (r = 0,23, p = 0,026) καθώς και με τη συναισθηματική βαθμολογία TFEQ. Κατά την έναρξη της παρέμβασης, φαίνεται ότι το φύλο σχετίζεται θετικά με τη Συναισθηματική Βαθμολογία TFEQ (β: 1,77 (τυχαίο σφάλμα: 0,57, τιμή p: 0,003). Ο ΔΜΣ (β: -0,11 (τυχαίο σφάλμα: 0,04, τιμή p: 0,003) και η περιφέρεια μέσης σχετίζονται αρνητικά με τη Συναισθηματική Βαθμολογία TFEQ. Η παρέμβαση ψυχοεκπαίδευσης δεν μείωσε το σκορ της συναισθηματικής κατανάλωσης φαγητού. Συμπεράσματα: Τα αποτελέσματα της μελέτης ανέδειξαν σημαντικές συσχετίσεις μεταξύ της συναισθηματικής διατροφής και βασικών ανθρωπομετρικών, δημογραφικών και ψυχολογικών παραμέτρων. Διαπιστώθηκε ότι το φύλο, η ηλικία, ο ΔΜΣ και η περιφέρεια μέσης σχετίζονται με τη συναισθηματική διατροφική συμπεριφορά, ενώ η αυξημένη προσκόλληση στη Μεσογειακή Διατροφή συνδέεται με χαμηλότερη συναισθηματική κατανάλωση τροφής. Η εφαρμογή της εξατομικευμένης διατροφικής ψυχοεκπαίδευσης δεν οδήγησε σε στατιστικά σημαντική μείωση της συναισθηματικής κατανάλωσης, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα με μελέτες παρέμβασης με μεγαλύτερο δείγμα και μακροχρόνια ολιστική παρακολούθηση, ενσωματώνοντας επαγγελματίες υγείας, όπως ειδικούς σε συμπεριφοριστικές ψυχοθεραπείες. Τέλος, υπάρχει η ανάγκη για την διεξαγωγή προοπτικών μελετών για την εξαγωγή αιτιολογικών σχέσεων. Λέξεις κλειδιά: Δείκτης μάζας σώματος, διατροφική συμπεριφορά, συναισθηματική κατανάλωση τροφής, παράγοντες του τρόπου ζωής, κοινωνικοδημογραφικοί παράγοντες, κλινική δοκιμή, παρέμβαση, κίνητρο, διατροφική ψυχοεκπαίδευση.