Μετανάστευση - προσφυγοποίηση και τρίτη ηλικία: μελέτη σε άτομα τρίτης ηλικίας υπό το πρίσμα της διαγενεακότητας

Abstract

This doctoral dissertation explores the adaptation experiences of elderly refugees and immigrants in new sociocultural environments, with a particular focus on intergenerational dynamics, social support, and quality of life. Employing a quantitative methodology and validated instruments (Adaptation Scale, MSPSS, WHOQOL-OLD), the study analyzed data through descriptive and inferential statistical techniques. Findings reveal that cultural adaptation is not experienced as full assimilation but rather as a balancing process between maintaining cultural identity and achieving practical integration. Intergenerational relations emerged as a decisive factor, fostering resilience and providing meaning in the adaptation process. Social support was found to act as a buffering mechanism for psychological well-being, while quality of life was identified as the strongest predictor of cultural adjustment. The study highlights the necessity of holistic interventions that integrate family and community networks to enhance the well-being of elderly refugees and immigrants. It offers a theoretical contribution to the understanding of intergenerational adaptation and a practical orientation for designing culturally sensitive and inclusive social policies and services.

Στην παρούσα διατριβή γίνεται διερεύνηση της εμπειρίας προσαρμογής ηλικιωμένων προσφύγων και μεταναστών σε νέα κοινωνικά και πολιτισμικά περιβάλλοντα, επικεντρώνοντας στη διαγενεακή δυναμική, την κοινωνική υποστήριξη και την ποιότητα ζωής. Η έρευνα βασίστηκε σε ποσοτική μεθοδολογία και έγινε χρήση επικυρωμένων εργαλείων (Κλίμακα Προσαρμογής, MSPSS, WHOQOL-OLD) και αναλύθηκαν τα δεδομένα μέσω περιγραφικής και επαγωγικής στατιστικής. Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν, ότι η πολιτισμική προσαρμογή δεν εισπράττεται ως πλήρη αφομοίωση, αλλά σαν μια εξισορροπητική διεργασία μεταξύ της διατήρησης της πολιτιστικής ταυτότητας και λειτουργικής ένταξης. Καίρια συμβολή στη συγκεκριμένη διαδικασία παίζουν οι διαγενεακές σχέσεις, μέσω των οποίων ισχυροποιείται η αντοχή κι η ερμηνεία της εμπειρίας. Η κοινωνική υποστήριξη καταγράφηκε ως σημαντικός συντελεστής της ψυχολογικής ευζωίας, ενώ η ποιότητα ζωής αναδείχθηκε ο εντονότερος προγνωστικός δείκτης πολιτισμικής προσαρμογής. Από την μελέτη αναδεικνύεται η αναγκαιότητα για ολοκληρωμένες πρακτικές μέσα από την εμπλοκή οικογενειακών και κοινωνικών διαύλων, με σκοπό να αναβαθμιστεί η καθημερινή ευζωία των μεταναστευτικών και προσφυγικών πληθυσμών μεγαλύτερης ηλικίας. Συνδράμει στον εμπλουτισμό της θεωρητικής γνώσης για την διαγενεακή προσαρμογή και ουσιαστικά στην εξάπλωση πολιτικών και μεθόδων, υλοποιούμενες από κοινωνικές δομές με στόχο συμπεριληπτικές κοινωνίες και πλαίσια.