Παιδαγωγική και διοικητική λειτουργία της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Κέρκυρα την μεταπολεμική περίοδο με επικέντρωση στην περίοδο 1967-1974: ο ρόλος των επιθεωρητών

Abstract

This doctoral dissertation investigates the pedagogical and administrative function of primary education in Corfu during the period 1968-1981, with particular emphasis on the role of school inspectors as a mechanism for evaluating teachers. The research is based on archival material from the General State Archives - Corfu Prefecture Archives, specifically evaluation reports of teachers for three representative periods: 1968-1969, 1972-1973, and 1976-1977.Through systematic analysis of the evaluation reports, the dissertation aims to reveal the criteria, methods, and ideological orientations that governed the evaluation process. It examines the role of the inspector as an agent of supervision and control, but also as a potential means of pedagogical support and guidance. The study attempts to capture how political changes, social conditions, and educational reforms shaped the content and character of evaluation during the post-war period, the dictatorship period, and the period of democratic transition. The methodology employed combines qualitative and quantitative analytical techniques. The indexing of archival material and the creation of a database enabled statistical processing of grades and evaluation criteria, while qualitative analysis of the report texts revealed the style, tone, and underlying ideological attitudes of inspectors. The research examines five basic areas of evaluation: scientific training, pedagogical competence, moral conduct, political loyalty, and administrative skills.The findings of the dissertation highlight the complex nature of the institution of the inspector, which functioned both as a mechanism of state control and political surveillance and as an agent of pedagogical guidance. The analysis illuminates the contradictions and tensions that characterized the evaluation process, as well as the gradual evolution of criteria and evaluation practices in relation to prevailing political and social circumstances. The research contributes to the historiography of Greek education by highlighting a significant but under-examined aspect of educational reality in the 20th century. The conclusions offer useful insights for contemporary debates on teacher evaluation, emphasizing the importance of transparency, objectivity, and pedagogical rationale in designing effective evaluation systems.

Η παρούσα διδακτορική διατριβή διερευνά την παιδαγωγική και διοικητική λειτουργία της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Κέρκυρα κατά την περίοδο 1968-1981, με ιδιαίτερη έμφαση στη λειτουργία των επιθεωρητών ως μηχανισμού αξιολόγησης των εκπαιδευτικών. Η έρευνα βασίζεται σε αρχειακό υλικό από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους - Αρχεία Νομού Κέρκυρας, συγκεκριμένα σε εκθέσεις αξιολόγησης δασκάλων για τρεις αντιπροσωπευτικές χρονικές περιόδους: 1968-1969, 1972-1973 και 1976-1977.Μέσω της συστηματικής ανάλυσης των εκθέσεων αξιολόγησης, η διατριβή αποσκοπεί στην αποκάλυψη των κριτηρίων, των μεθόδων και των ιδεολογικών προσανατολισμών που διέπουν τη διαδικασία της αξιολόγησης. Εξετάζεται η λειτουργία του επιθεωρητή ως φορέα εποπτείας και ελέγχου, αλλά και ως πιθανού μέσου παιδαγωγικής υποστήριξης και καθοδήγησης. Η μελέτη επιχειρεί να αποτυπώσει το πώς οι πολιτικές μεταβολές, οι κοινωνικές συνθήκες και οι εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις διαμόρφωσαν το περιεχόμενο και τον χαρακτήρα της αξιολόγησης κατά τη μεταπολεμική περίοδο, την περίοδο της δικτατορίας και την περίοδο της μεταπολίτευσης. Η μεθοδολογία που ακολουθείται συνδυάζει ποιοτικές και ποσοτικές τεχνικές ανάλυσης. Η αποδελτίωση του αρχειακού υλικού και η δημιουργία βάσης δεδομένων επέτρεψαν την στατιστική επεξεργασία των βαθμολογιών και των κριτηρίων αξιολόγησης, ενώ η ποιοτική ανάλυση των κειμένων των εκθέσεων αποκάλυψε το ύφος, τον τόνο και τις υποκείμενες ιδεολογικές στάσεις των επιθεωρητών. Η έρευνα εξετάζει πέντε βασικούς τομείς αξιολόγησης: την επιστημονική κατάρτιση, την παιδαγωγική ικανότητα, την ηθική διαγωγή, τη νομιμοφροσύνη και τις διοικητικές δεξιότητες. Τα ευρήματα της διατριβής αναδεικνύουν τη σύνθετη φύση του θεσμού του επιθεωρητή, ο οποίος λειτούργησε τόσο ως μηχανισμός κρατικού ελέγχου και πολιτικής επιτήρησης όσο και ως φορέας παιδαγωγικής καθοδήγησης. Η ανάλυση φωτίζει τις αντιφάσεις και τις εντάσεις που χαρακτήριζαν την αξιολόγηση, καθώς και τη σταδιακή εξέλιξη των κριτηρίων και των πρακτικών αξιολόγησης σε σχέση με τις εκάστοτε πολιτικές και κοινωνικές συγκυρίες. Η έρευνα συμβάλλει στην ιστοριογραφία της ελληνικής εκπαίδευσης, αναδεικνύοντας μια σημαντική αλλά υποεξετασμένη πτυχή της εκπαιδευτικής πραγματικότητας του 20ού αιώνα. Τα συμπεράσματα προσφέρουν χρήσιμα στοιχεία για τον σύγχρονο προβληματισμό σχετικά με την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών, υπογραμμίζοντας τη σημασία της διαφάνειας, της αντικειμενικότητας και της παιδαγωγικής λογικής στη διαμόρφωση αποτελεσματικών συστημάτων αξιολόγησης.